II SA/Sz 24/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], Nr [...], II. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 9 ust. 2, 3 i 4 a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania E. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzję z dnia [...]o odmowie przyznania świadczenia E. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – A. K. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 i ust. 2 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz.7 ze zm.) świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...] zł. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 4a tejże ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak ustalił organ I instancji skarżąca w 2011 roku uzyskała łączny dochód w wysokości [...] zł. Na dochód ten składał się zasiłek dla bezrobotnych ([...]zł), alimenty należne za okres od stycznia 2011 roku do lipca 2011 roku ([...] zł) oraz alimenty wyegzekwowane przez komornika ([...] zł). W dniu 30 grudnia 2011 r. skarżąca utraciła dochód - zasiłek dla bezrobotnych. W związku z tym dochód skarżącej za 2011 r. obliczony z uwzględnieniem dochodu utraconego wyniósł [...] zł, tj. [...] zł miesięcznie. Skarżąca w dniu [...] r. podjęła zatrudnienie uzyskując z tego tytułu dochód w wysokości [...] zł. Dochód ten uzyskiwany jest nadal. Zatem dochód skarżącej, obliczony zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) wynosi [...] zł co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [....] zł. Dochód ten przekracza zatem kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W konsekwencji prowadzi to do odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Odnosząc się do okoliczności i argumentów skarżącej podniesionych w odwołaniu, kwestionujących prawidłowość wyliczenia osiągniętego przez nią w 2011r. dochodów, a w szczególności oparcia wyliczenia na dochodach z alimentów "należnych", a nie rzeczywiście uzyskanych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów za dochód uważa się dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) zawiera katalog dochodów branych pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych/alimentacyjnych. Lit. c wskazanego przepisu w swojej treści wskazuje, iż do dochodu wliczane są między innymi alimenty na rzecz dzieci, przy czym ustawodawca, posługując się stwierdzeniem "alimenty na rzecz dzieci", nie wskazuje czy są to alimenty otrzymane lub wyegzekwowane, czy też są to jedynie alimenty zasądzone. W rozpatrywanej sprawie przyjęto, zgodnie z literalną treścią powołanego przepisu, iż za dochód uznać należy alimenty w wysokości zasądzonej. Odnośnie zarzutu skarżącej, że od 2 października 2012 r. jej dochód zmniejszył się i obecnie wynosi [...] zł brutto. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazuje, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wobec tego, że dochód uzyskany przez skarżącą w 2012 roku uzyskiwany jest w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jego podstawę stanowi dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, nie zaś dochód uzyskiwany obecnie. Zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z zasady tej wynika, że organy administracji publicznej, zarówno pierwszej jak i drugiej instancji obowiązane są przestrzegać prawa. Nie mają możliwości, nawet w przypadku pełnego zrozumienia sytuacji strony, orzekać ponad granicami ustanowionego prawa. W przypadku skarżącej brak jest zatem możliwości zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania wnioskowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Nie zgadzając się powyższą decyzją E. S. zaskarżyła ją skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jej zmiany przez przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na uprawnioną A. K. od października 2012r.. Skarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - poprzez wydanie odmownej decyzji w sprawie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę, nie przekracza [...] zł, - błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę przekracza [...] zł, podczas gdy faktycznie suma rocznego dochodu w postaci pobranych zasiłków, otrzymanych alimentów, w tym tych wyegzekwowanych przez Komornika wskazuje na to, że w rzeczywistości dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza [...] zł, - naruszenie przepisów postępowania - art. 6, 7, 8 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (nieuwzględnienie okoliczności, że nie wszystkie wpłaty alimentów na przestrzeni 2011 roku wynosiły [...] zł), dokonanie błędnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i błędnych ustaleń faktycznych, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącej. Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: a) sześć odcinków przekazów b) zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji, c) zaświadczenie o dokonanych wpłatach W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż organ II instancji nie uwzględnił wszystkich zarzutów stawianych przez nią w złożonym odwołaniu, ale przede wszystkim dokonał błędnych ustaleń faktycznych tj. stwierdził, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę przekracza [...] zł, podczas gdy faktycznie prawidłowa analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do odmiennego wniosku. Jeżeli chodzi o alimenty uzyskane bezpośrednio od ojca małoletniej – P. K., to skarżąca otrzymała jedynie siedem przekazów pocztowych na następujące kwoty: [...] zł, (których kserokopie skarżąca przedłożyła), co daje sumę [...] zł, a nie jak to ustalił organ II instancji – [...] zł. Alimenty były przekazywane jedynie od stycznia do lipca, natomiast później skarżąca nie otrzymała już żadnych przekazów z tego tytułu. Egzekucja wskazanych wyżej świadczeń alimentacyjnych prowadzona przez komornika sądowego K. T. P. okazała się bezskuteczna. Na tę okoliczność skarżąca przedłożyła zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych z dnia 29 listopada 2012 r. Nadto skarżąca przedkłada zawiadomienie o dokonanych wpłatach z dnia 29 listopada 2012 r. na okoliczność jakie kwoty zostały przez komornika przekazywane oraz tego, że od sierpnia nie otrzymuje już alimentów. Nadto od października 2012 r. skarżąca uzyskuje dochód z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...] zł brutto. Umowę zawarła do dnia 31 grudnia 2012 r. Nie należy więc przyjmować jako jej miesięcznego dochód kwoty [...] zł brutto, a wynagrodzenie aktualne. Zdaniem skarżącej organ II instancji nie dość rzetelnie i kompleksowo dokonał ustaleń faktycznych niniejszej sprawy. Prawidłowa ich analiza winna prowadzić do wniosku, ze dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę nie przekracza [...] zł, a skoro tak, to zasadne jest żądanie skarżącej odnośnie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Obecnie nie uzyskuje alimentów od ojca dzieci, a prowadzona przez Komornika egzekucja świadczeń alimentacyjnych okazała się bezskuteczna. Taka sytuacja doprowadziła to tego, że skarżąca jest zmuszona utrzymać siebie i dziecko jedynie z dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy zlecenia. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wiosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności jego wykładni. Uwzględnienie skargi, skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, jak również gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania(art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W świetle wyżej przedstawionych kryteriów skargę uznać należy za zasadną. W szczególności za trafny uznać należy zarzut nieprawidłowego ustalenia dochodu skarżącej w rozumieniu art. 9 ust. 2 ww. ustawy, na skutek naruszenia przez organy obu instancji art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 3 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Wskazany wyżej przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż do dochodu stanowiącego podstawę ustalenia uprawnienia do świadczenia z funduszu alimentacyjnego wliczane są m.in. alimenty na rzecz dzieci. Powołując się na ten przepis organy stanęły na stanowisku, iż należy brać pod uwagę alimenty w wysokości zasądzonej przez sąd, a nie dochód z tego tytułu faktycznie uzyskany. Taka wykładnia wskazanego przepisu nie może być uznana za trafną. Art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych definiuje jedynie pojęcie dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przez określenie jego źródeł. Natomiast art. 9 ust.2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który określa graniczne kwoty dochodu rodziny, uprawiające do świadczeń określonych w tej ustawie, w związku z ust. 4,który mówi o uzyskaniu dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, odwołuje się do dochodu w sensie realnym, skoro określa jego kwoty. Oznacza więc dochód faktycznie uzyskany, a nie jedynie należny. Przemawia za tym również treść § 2 ust. 2-j) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustaleniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wskazujący, że w przypadku m.in. gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w wyroku sądu lub ugodzie sądowej, do wniosku o świadczenie z funduszu alimentacyjnego należy przedłożyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów. W świetle tego przepisu stanowisko organu, iż do ustalenia dochodu, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, należy przyjąć alimenty w wysokości zasądzonej a nie faktycznie otrzymanej przez osobę ubiegającą się o świadczenie, należy uznać za nieuzasadnione. Organ okazał się zresztą w tym zakresie niekonsekwentny, uznając za taki dochód alimenty należne tylko za okres 7 miesięcy tj. od miesiąca stycznia do miesiąca lipca 2011r., a w pozostałym zakresie tj. od miesiąca sierpnia do grudnia przyjął kwoty alimentów wyegzekwowanych przez komornika, mogące obejmować kwoty wskazywanych przez skarżącą niedopłat w miesiącach maj-lipiec 2011r. W takiej sytuacji kwoty te liczone byłyby podwójnie, zawyżając rzeczywisty dochód. Zdaniem Sądu, taki sposób ustalania dochodu skarżącej za rok 2011 stanowiącego z mocy art. 9 ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów podstawę do oceny jej uprawnień do świadczenia alimentacyjnego, o które wystąpiła w 2012r. nie był prawidłowy, bowiem należało w tym zakresie przyjąć kwoty alimentów nie należne lecz faktycznie uzyskane przez skarżącą plus oczywiście kwoty wyegzekwowanych przez komornika. (minus dochód utracony, tj. zasiłek dla bezrobotnych). W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji przyjęły za dochód skarżącej alimenty należne za okres od miesiąca stycznia do lipca 2012 r. w kwocie [...] zł (7x370), podczas gdy – jak twierdzi skarżąca i przedkłada na to odpowiednie dowody – uzyskała ona z tego tytułu kwotę [...] zł oraz kwotę alimentów wyegzekwowanych w 2011 r., tj. [...] zł. Różnica ta mogła wpłynąć na ustalenie, że skarżąca przekroczyła graniczną kwotę [...] zł, co - w świetle art. 9 ust. 2 ustawy pozbawia ją prawa uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie wskazanej wyżej ustawy. Zaskarżona decyzja wydana została zatem z naruszeniem prawa materialnego – art. 9 ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wynikającego z błędnej wykładni tego przepisu i jego zastosowania przez organy obu instancji, skutkiem czego było nieprawidłowe ustalenie dochodu określonego w art. 9 ust.2 ww. ustawy. Wprawdzie skarżąca we wniosku sama wskazała kwoty, przyjęte przez organ lecz w odwołaniu sprecyzowała swe stanowisko i przedłożyła odpowiednie dowody, co do kwoty uzyskanych alimentów, a także wydane przez prowadzącego egzekucje komornika zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. W tej sytuacji skargę należało uznać za zasadną i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzec jak w sentencji. Orzeczenie w pkt II oparto na art. 152 P.p.s.a. Końcowo zauważyć należy, iż nietrafny jest zarzut skargi dotyczący zmniejszenia wynagrodzenia skarżącej z tytułu umowy zlecenia od miesiąca października 2012 r. Zmniejszenie to nie stanowi utraty dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i nie ma wpływu na ustalenie wysokości dochodu uprawniającego do świadczenia.