II SA/Sz 249/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Protokolant Małgorzata Płocharska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi E. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E. U. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] Nr [...], po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] na podstawie art. 104 kpa, art. 2 ust. 1 pkt. 2,art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1,4,5, art. 6 ust. 1, 2 i 10, art. 7 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) i § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz.1817) przyznał E. U. dodatek mieszkaniowy na okres [...] miesięcy, poczynając od dnia [...] po [...] zł miesięcznie. Organ I instancji ustalił w oparciu o dane zawarte we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz załączonej deklaracji o dochodach [...] rodziny wnioskodawcy, że średni dochód gospodarstwa z okresu obliczeniowego wynosił [...] zł, a wydatki normatywne [...] zł. Dane te stanowiły podstawę do obliczenia dodatku mieszkaniowego, który wyniósł [...] zł ([...] – [...]). W toku czynności sprawdzających, organ I instancji ustalił, że wnioskodawca we wniosku z dnia [...] zaniżył dochód rodziny, gdyż nie podał kwoty alimentów otrzymywanych przez córkę na rzecz jej dziecka oraz składek zdrowotnych w miesiącach [...] w łącznej kwocie [...] zł W związku z powyższym, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, postanowieniem z dnia [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5, art. 147, art. 149 i art. 150 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania E. U. dodatku mieszkaniowego decyzją z dnia [...]. Następnie Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, decyzją z dnia [...] Nr [...], po wznowieniu postępowania, na podstawie art.. 104, art. 151, art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.): - uchylił własną decyzję z [...] Nr [...] o przyznaniu E. U. dodatku mieszkaniowego i - na podstawie art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), przyznał E.U. dodatek mieszkaniowy na okres [...] miesięcy, poczynając od [...] w kwocie po [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik wskazał, że wnioskodawca w deklaracji o dochodach nie wpisał dobrowolnych alimentów otrzymywanych przez córkę oraz składek zdrowotnych w łącznej kwocie [...] zł a zatem faktyczny dochód gospodarstwa z okresu przeliczeniowego wynosił [...] zł. W związku z powyższym organ orzekający – jak wynika to z załącznika do decyzji – dokonał ponownego obliczenia należnego dodatku mieszkaniowego, który ustalił na kwotę [...] zł. W odwołaniu od tej decyzji E. U. podniósł, że błędne wypełnienie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz deklaracji o dochodach nie nastąpiło z Jego winy. Pracownik organu I instancji przyjął wniosek i wpisał dane z komputera, bez sprawdzania czy wszystkie składniki zostały wykazane. Tak więc skutki ewidentnego zaniedbania urzędnika, podnosi odwołujący się. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przedstawił dotychczasowy tok sprawy, przytoczył treść przepisów art. 3 ust. 3 i art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i wskazał, że E. U. składając wniosek o dodatek mieszkaniowy podał, że Jego [...] gospodarstwo domowe, w okresie [...] miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku, osiągnęło dochód w wysokości [...] zł. Na dochód ten składa się emerytura ([...]zł) wraz z zaliczkami za podatek dochodowy i składkami na ubezpieczenie zdrowotne oraz zasiłki rodzinne i dodatek z OPS ([...]), zatem miesięczny dochód wyniósł [...] zł. Z dowodów zebranych w sprawie wynika, że E. U. we wniosku tym nie podał, iż córka K. otrzymuje na dziecko alimenty w kwocie po [...] zł miesięcznie, córka A. zarejestrowana od [...] w urzędzie pracy posiadała ubezpieczenie zdrowotne na podstawie odprowadzonej składki w kwocie [...] zł a córka D. przebywająca na urlopie wychowawczym również posiadała ubezpieczenie zdrowotne na podstawie odprowadzonej składki w wysokości [...] zł. Powyższe świadczenia, stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowią dochód gospodarstwa domowego. W tych okolicznościach organ I instancji wydał decyzję w dniu [...] w oparciu o nieprawdziwe dane i stosownie do art. 7 ust. 9 cyt. ustawy, organ ten miał obowiązek uchylić swoją decyzję i wydać nową decyzję. Ponadto Kolegium podniosło, że podziela stanowisko organu I instancji wyrażone w piśmie z dnia [...], iż działanie strony nie miało charakteru celowego, zmierzającego do wyłudzenia świadczeń w wyższej niż w należnej wysokości, jednak ustawa o dodatkach mieszkaniowych wymaga od strony otrzymującej ten dodatek na podstawie nieprawdziwych danych zawartych we wniosku, zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Z powyższych względów, organ odwoławczy nie znalazł podstaw by uwzględnić odwołanie i uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. E. U. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucił, że organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do wszystkich argumentów i zdarzeń przedstawionych w odwołaniu. Skarżący podkreślił, że Kolegium uwzględniło tylko dwa wątki z dwu stronicowego odwołania. W dalszej części bardzo obszernego uzasadnienia skargi skarżący szczegółowo opisał okoliczności składania wniosku, akcentując, iż nie był świadomy błędnego wypełnienia wniosku i deklaracji o dochodach na skutek braku właściwej informacji ze strony OPS, co przyznał organ I instancji w piśmie z dnia [...], w którym podał, że do wniosku o dodatek mieszkaniowy będzie dołączona dodatkowa wkładka z pouczeniem zawierającym definicję dochodu. Ponadto skarżący wskazał, że w organie I instancji znajdowały się dokumenty, z których wynikało, że córka K. otrzymuje alimenty na dziecko. Dane te podała ubiegając się o świadczenie rodzinne. Skarżący wyjaśnił też, że w zaświadczeniu z Urzędu Pracy nie podano wysokości odprowadzonej składki na ubezpieczenie zdrowotne, dlatego nie zgadza się z obciążeniem go tą kwotą, skoro wówczas nie miał pojęcia, że kwota wchodzi do dochodu. Z tych względów skarżący wniósł o obiektywne rozpatrzenie skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał skargę za uzasadnioną, chociaż podniesione w niej zarzuty nie są trafne. Bezsporne jest w sprawie, że decyzja organu I instancji z dnia [...] o przyznaniu dodatku mieszkaniowego w kwocie po [...] zł, wydana została w oparciu o nieprawdziwe dane. Skarżący bowiem w deklaracji o dochodach nie podał wszystkich przychodów. Okoliczność ta została ujawniona po wydaniu decyzji z dnia [...], ale istniała w dacie jej wydania. Wbrew wywodom skargi była zatem podstawa do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji a następnie po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, również wystąpiła podstawa do wydania decyzji stosownie do art. 151 § 1 pkt. 1 kpa. Okoliczność, że skarżący nie znał ustawowej definicji dochodu, co w sprawie nie jest kwestionowane, nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 kpa, ponieważ wznowienie to jest niezależne od kwestii zawinienia w nie ujawnieniu okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Niezależnie jednak od powyższego skargę należało uwzględnić, zaskarżona bowiem decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] wydane zostały między innymi w oparciu o § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.), który stanowił, że "Do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki, o których mowa w ust. 1, w wysokości 90 % naliczonych i ponoszonych wydatków". Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 09 maja 2006r. w sprawie o sygn. P 4/05 uznał, że § 2 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ogłoszone zostało w Dzienniku Ustaw Nr 84, poz. 587 z dnia 18 maja 2006r. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. o dodatkach mieszkaniowych oznacza dla rozpatrywanej sprawy, że przepis ten nie może być uznany za prawidłową podstawę wydanych decyzji administracyjnych przyznających dodatek mieszkaniowy. Wskazać też trzeba że stosownie do art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenie decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w innych przepisach właściwych dla danego postępowania. Przepis art. 145a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" w związku z art. 135 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt. 1 sentencji. Orzeczenie w pkt. II zostało wydane na podstawie art. 152 tej ustawy, a orzeczenie o kosztach postępowania na podstawie art. 200 ustawy.