II SA/Sz 251/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /spr./, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2005 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 47, oraz art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), § 2 - 9 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, poz. 433) oraz upoważnienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych oraz wydawania decyzji w tych sprawach, po rozpatrzeniu wniosku D.K. z dnia [...] r., przyznał jej zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka – M.W. na okres od [...] r. do [...] r. Kolejną decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 77 ust. 4, art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 3 pkt 17, art. 6 ust. 1, art. 20 ust. 4, oraz art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, § 14 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz upoważnienia Wójta Gminy [...] z dnia [...]r. do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych oraz wydawania decyzji w tych sprawach z urzędu, ten sam organ wstrzymał D.K. wypłatę dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznany wskazaną powyżej decyzją. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że powziął wątpliwość, iż wnioskodawczyni samotnie wychowuje swoje dziecko. W związku z tym, celem wyjaśnienia sytuacji rodzinnej przeprowadzono wywiad oraz zbadano akta dotyczące D.K., będące w zasobach Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym akt na potrzeby pomocy społecznej oraz przeprowadzonego w dniu [...] r. wywiadu z obojgiem rodziców dziecka, stwierdzono, że podczas przeprowadzanego wywiadu na potrzeby świadczeń rodzinnych matka dziecka stwierdziła, że ojciec łoży na jego utrzymanie dobrowolnie [...] zł miesięcznie oraz uczestniczy w procesie wychowawczym dziecka. Drugi rodzic również oświadczył, że łoży na utrzymanie dziecka oraz utrzymuje codzienne kontakty z dzieckiem, czynnie uczestniczy w jego procesie wychowawczym. Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, że z udostępnionych akt na potrzeby świadczeń z ustawy o pomocy społecznej wynika, że wnioskodawczyni do wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych, korzystając z pomocy społecznej (wg wywiadów środowiskowych) deklarowała prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z konkubentem - ojcem dziecka Z.W. Mając na uwadze powyższe organ stanął na stanowisku, że D.K. nie wychowuje córki samotnie, z zatem nie przysługuje jej dodatek wskazany w art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem D.K., złożyła odwołanie, w którym wskazała, że decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] jest bezprawna, bowiem organ wstrzymał wypłatę świadczenia a dopiero w późniejszym okresie przysłał odwołującej decyzję orzekająca o wstrzymaniu dodatku .Ponadto odwołująca się podkreśliła, że ojciec jej dziecka zobowiązał się dobrowolnie łożyć alimenty na jego utrzymanie w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] r. o nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. art. 3 pkt 17 i art. 4 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych, § 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, art.2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz § 1 pkt 16 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu ww. odwołania D. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r. w sprawie wstrzymania z dniem [...] r. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka , przyznanego decyzją z dnia [...]r Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżona decyzje organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że z przeprowadzonego w dniu [...] wywiadu środowiskowego wynika, że ojciec dziecka D.K. – Z. W. opiekuje się córka, chociaż nie zamieszkuje wspólnie z odwołującą się, co potwierdziła D.K. Mając na uwadze powyższe ustalenia, zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji mógł powziąć wątpliwości w stosunku do odwołującej, dotyczące samotnego wychowywania przez nią dziecka i z tych przyczyn zgodnie z prawem podjął decyzję o wstrzymaniu świadczenia z tego tytułu, na co posiadał umocowanie prawne w § 14 ust. 3 rozporządzenia .W tej sytuacji skład orzekający Kolegium stwierdził , że zarzuty odwołującej się w tym zakresie są bezzasadne . Reasumując Kolegium stwierdziło zatem, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem a odwołanie i D.K. nie zasługuje na uwzględnienie . W przekonaniu Kolegium, dodatkowym argumentem przemawiającym za wątpliwościami co do uznania odwołującej za matkę samotnie wychowującą dziecko jest również fakt, że czyniąc starania o uzyskanie pomocy społecznej deklarowała ona wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego z ojcem dziecka. Powyższą decyzję ostateczną D.K., zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], podnosząc, że jest ona dla niej krzywdząca, a twierdzenie, że wychowuje ona córkę wspólnie z jej ojcem jest nieuzasadnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjnym z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według ww. kryterium dostarczyła podstaw do uznania skargi za skuteczną, choć z innych przyczyn niż w niej przytoczone. Stosowne do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). W rozpatrywanej sprawie, z przyczyn dostrzeżonych przez Sąd z urzędu, zaistniała konieczność wyjścia poza zarzuty skargi, bowiem zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Kwestię wstrzymania wypłaty przyznanego świadczenia rodzinnego reguluje rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 17 listopada 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 213, poz. 2162). Zgodnie z § 14 ust.1 ww. rozporządzenia: - "w przypadku gdy osoba otrzymująca świadczenia rodzinne udzieliła informacji o zmianie liczby członków rodziny lub o innej zmianie w sytuacji rodziny, powodującej ustanie prawa do świadczenia rodzinnego, podmiot realizujący świadczenia rodzinne wstrzymuje wypłatę od najbliższego terminu płatności". Natomiast ust. 2 i 3 § 14 ww. rozporządzenia, na który powołał się w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy stanowią, że: - " w przypadku gdy podmiot realizujący świadczenia rodzinne poweźmie wątpliwość w sprawie dotyczącej przyznanego świadczenia rodzinnego co do występujących w sprawie okoliczności mających wpływ na prawo do tego świadczenia, powiadamia niezwłocznie osobę ubiegającą się o konieczności złożenia w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 14 dni licząc od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnień w sprawie lub dostarczenia niezbędnych dokumentów. W przypadku nieudzielenia wymaganych wyjaśnień lub niedostarczenia w wyznaczonym terminie niezbędnych dokumentów, wstrzymuje się realizację świadczeń rodzinnych od najbliższego terminu płatności. - (ust. 2) - w przypadku gdy w stosunku do osoby deklarującej samotne wychowywanie dziecka, otrzymującej lub ubiegającej się o świadczenie rodzinne, wystąpią wątpliwości dotyczące samotnego wychowywania dziecka przez tę osobę, organ właściwy może wystąpić, jeżeli osoba korzysta lub korzystała ze świadczeń pomocy społecznej, o udostępnienie przeprowadzonego na podstawie przepisów o pomocy społecznej rodzinnego wywiadu środowiskowego albo może przeprowadzić wywiad, którego celem jest wyjaśnienie sytuacji rodziny." - (ust. 3). Z akt zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że pismem z [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wezwał D.K. wraz z ojcem dziecka do stawienia się w ośrodku celem złożenia wyjaśnień, dotyczących samotnego wychowywania dziecka. Następnie organ przeprowadził ze skarżąca oraz ojcem dziecka wywiad środowiskowy na podstawie §14 ust. 3, który jednak nie przewiduje możliwości wstrzymania wypłaty świadczenia rodzinnego. Mając na uwadze powyższe, nie przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającej ją, decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O niewykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ww. ustawy.