II SA/Sz 252/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia NSA, Grzegorz Jankowski (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. i E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z [...] r. o numerze [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących M. i E. Z. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów wpisu oraz na rzecz skarżącego E. Z. [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy po rozpatrzeniu wniosku M. i E. Z. o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym U. stanowiącej ich własność, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] z nieruchomością sąsiednią oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr[...], która stanowi współwłasność A. B., R. B., R. i J. B. umorzył postępowanie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał treść art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, zgodnie z którym rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Z chwilą złożenia wniosku, podjęte zostaje postępowanie w sprawie wydania postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Na tym etapie organ ustala m.in. czy zgłoszone żądanie kwalifikuje się do postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości. Wójt podał, iż podział nieruchomości sąsiedniej, działki nr[...] zatwierdzony został decyzją Wójta Gminy U. z dnia [...]r. Wskazano, że wnioskodawcy już wcześniej pismami z dnia [...]r. i [...]r. zwracali się do organu o ustalenie granicy miedzy przedmiotowymi nieruchomościami. Po uzyskaniu informacji ze Starostwa Powiatowego w K. ustalono, że dla przedmiotowych działek istnieje: operat wyznaczenia projektu scalenia i podziału gruntu z lat[...], opracowanie podziału działki nr [...]oraz wskazanie granic między działkami [...] i [...] przyjęte do zasobu geodezyjno-kartograficznego w dniu [...]r. Z powyższych dokumentacji wynikało, że przedmiotowa granica między nieruchomościami( działka nr [...] i [...] po podziale nr [...] i [...]) przebiega w linii prostej między punktami granicznymi nr [...] (przy ul. W.) i nr [...] (przy ul. B.) przecina istniejący w pół części działki nr [...] budynek i nie pokrywa się z istniejącym trwałym ogrodzeniem. W ramach czynności terenowych ww. punkty graniczne zostały odnalezione i okazane stronom w sposób jednoznaczny tj. pkt [...] stanowi kamień, a pkt [...] stanowi narożnik ogrodzenia. Organ I instancji stwierdził, że dane dotyczące przedmiotowej granicy są określone w sposób jednoznaczny, dlatego też postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości jest bezprzedmiotowe. W odwołaniu od powyższej decyzji M. i E. Z. podnieśli, że prace prowadzone przez Starostwo Powiatowe w K. są cząstkowe i niepełne albowiem organ powołuje się na nieliczne dokumenty datowane na lata[...]. Natomiast istniejący budynek mieszkalny wraz z trwałym ogrodzeniem wybudowany został przed [...] r. i cały czas obejmuje działkę nr [...]. Granica przyjęta do zasobu geodezyjno-kartograficznego przebiega zaś w linii prostej pomiędzy punktami granicznymi nr [...] i nr [...] przecina ww. budynek i nie pokrywa się z istniejącym trwałym ogrodzeniem. W ocenie skarżących pierwotną i naturalną granicę stanowi ściana budynku oraz murowane ogrodzenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podał, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 39 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, postępowanie rozgraniczeniowe nie jest podejmowane gdy w oparciu o istniejące dokumenty i dane można wznowić ustalone uprzednio znaki graniczne, chyba że w trakcie wznowienia znaków wystąpi spór, wtedy sprawę rozstrzyga sąd. Na podstawie akt niniejszej sprawy organ uznał, iż sprawa była już przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia organu administracyjnego (scalenie i podział z lat[...]), istnieją znaki graficzne i dokumenty pozwalające zidentyfikować te znaki na gruncie, dlatego postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. i E. Z. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o zobowiązanie organu I instancji do przekazania sprawy z urzędu do rozpatrzenia przez Sąd właściwy. Skarżący podnieśli, iż stanowisko organów jest dla nich niezrozumiałe i nic im nie wiadomo aby sprawa była już przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia organu o scalaniu i podziale gruntów z lat[...]. Ponadto w protokole przyjęcia granic z dnia [...]r. skarżący oficjalnie wyrażają brak zgody na urzędowy przebieg granic. W odpowiedzi na zarzuty skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.) przedmiotem kognicji sądu wywołanej skargą jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. W sprawowaniu tej kontroli stosownie do przepisu art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozgraniczenie nieruchomości regulują przepisy Rozdziału 6 (art. 29 in) ustawy z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) zwanej dalej ustawą. W myśl art. 29 ust.1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic poprzez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami graficznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta), biorąc pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. W przypadku braku tych danych lub gdy są niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy. W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody, która posiada moc ugody sądowej (art. 31). Stosownie do art. 32 ust.5 tej ustawy z czynności ustalenia przebiegu granic sporządza się protokół graniczny lub akt ugody. W art. 33 ust.1 przewidziano, że wójt (burmistrz, prezydent) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (ust.3 art. 33). Zgodnie zaś z art. 34. ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi). Organ ten umarza wówczas postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi zgodnie z ust. 2 art. 34. Z powyższego wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, wszczęte z urzędu lub na wniosek strony, może zakończyć się zawarciem przez geodetę ugody i umorzeniem postępowania administracyjnego (art. 105 § 1 kpa w związku z art. 32 ust.5 ustawy), wydaniem decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości (art. 33 ust.1 ustawy), umorzeniem postępowania administracyjnego i przekazaniem sprawy do sądu powszechnego na podstawie art. 34 ust.2 ustawy oraz umorzeniem postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 kpa, w przypadku np. cofnięcia wniosku przez stronę zbycia nieruchomości, której wniosek dotyczył, bądź wniosku strony o umorzenie postępowania rozgraniczeniowego. Jak wynika z akt postępowania p.p. M. i E. Z. wystąpili do Wójta Gminy U. o rozgraniczenia nieruchomości – działki nr [...] z działką nr [...] Dla przedmiotowych działek w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym istnieją następujące opracowania: - operat wyznaczenia projektu scalenia i podziału gruntów z lat [...] - podział działki nr [...], zlecenie z [...]r. wraz z protokołem przyjęcia granic oraz protokół wyznaczenia i utrwalenia na gruncie nowych granic wraz ze szkicem oraz decyzja Wójta Gminy U. zatwierdzająca podział. - wskazanie granic miedzy działkami[...], zlecenie z [...]r. - wskazanie granic miedzy działkami[...], [...], zlecenie z[...]. będące w toku. Z dokumentacji przyjętej do zasobu wynika, że przedmiotowa granica między działkami [...], oraz dz. [...]przebiega w linii prostej między punktami granicznymi nr [...] i nr[...], przecina istniejący w północnej części działki nr [...] budynek i nie pokrywa się z istniejącym trwałym ogrodzeniem. Skarżący nie zgadzają się na powyższy przebieg granicy i kwestionują jej przebieg w w/w punktach granicznych. Organ gminy nie zakończył postępowania rozgraniczeniowego w żaden ze wskazanych wyżej sposobów, lecz umorzył to postępowanie powołując się na art. 39 ust.1 ustawy. Sąd zauważa, że w art. 39 ust.1 ustawy przewidziano tylko możliwość wznowienia ustalonych uprzednio znaków granicznych, które zostały przesunięte, uszkodzone lub zniszczone, bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, o ile istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Ustawodawca zastrzegł przy tym, że jeżeli wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Z treści powołanego przepisu wynika przede wszystkim, że instytucja wznowienia znaków granicznych ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji określonej w hipotezie art. 39 ust.1, czyli gdy znak graniczny został przesunięty, uszkodzony lub też zniszczony, a właściciele graniczących nieruchomości nie kwestionują przebiegu linii granicznej wyznaczonej uszkodzonymi znakami granicznymi. W rozpoznawanej sprawie zaś skarżący konsekwentnie kwestionują przebieg linii granicznych swojej nieruchomości. Ponadto wznowienie znaków granicznych nie należy do spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej. Organy administracji publicznej działają zgodnie z art. 7 Konstytucji, na podstawie i w granicach prawa i nie mogą domniemywać kompetencji do załatwiania sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Wójt nie był uprawniony w niniejszej sprawie do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 kpa. Skarżący wnieśli o rozgraniczenie nieruchomości i organ nie może dowolnie modyfikować ich wniosku. Tak więc organ administracyjny mógł rozstrzygnąć wyłącznie w zakresie rozgraniczenia przedmiotowej nieruchomości i ponownie rozpatrując sprawę uwzględni powyższe rozważania dotyczące rodzajów rozstrzygnięć organu w zakresie rozgraniczenia nieruchomości. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit.a ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje organów obu instancji oraz orzekł o kosztach na podstawie art. 200 tej ustawy.