II SA/Sz 257/19
WyrokWSA w Szczecinie2019-04-25
Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającą postępowanie w sprawie lokalizacji otworów okiennych, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 KPA?Ratio decidendi
Sąd oddalił sprzeciw, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA. Decyzja organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 105 § 1 KPA), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy zasadnie wskazał, że zgodność budowy z warunkami technicznymi należy badać według przepisów obowiązujących w dacie wydania pozwolenia na budowę (1980 r.), co wymagało ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu A. i S. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającą postępowanie w sprawie lokalizacji otworów okiennych w budynku mieszkalnym. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając, że budowa była zgodna z przepisami obowiązującymi w dacie jej realizacji. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję, wskazując na konieczność zbadania zgodności z warunkami technicznymi obowiązującymi w 1980 r. Skarżący zarzucili naruszenie art. 138 § 2 KPA.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze sprzeciwu A. S. i S. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wykonanych robót budowlanych oddala sprzeciw.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, z późn. zm.) i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2018r., poz. 1202, z późn. zm.), Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie - "lokalizacji otworów okiennych w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w S. (właściciel: A. i S. S.)" i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek H. i A. G. (właścicieli nieruchomości sąsiadującej z działką inwestorów). W dniu 23 marca 2017 r. organ I instancji przeprowadził czynności kontrolne dotyczące sprawdzenia legalności wykonanych ww. otworów okiennych.
W oparciu o protokół z czynności organ ustalił, że przedmiotowy budynek został wybudowany przez A. S. S. na podstawie decyzji Naczelnika M. S. z dnia [...] r., znak: [...] Odnotowano również, że przedmiotowy budynek oddalony jest o około 3,06 m od granicy z działką nr [...] wnioskodawców - H. i A. G.. W toku postępowania inwestorzy przedłożyli ww. decyzję Naczelnika Miasta S. z dnia [...] r., jednakże bez projektu budowlanego.
W toku postępowania Burmistrz Miasta S. w piśmie z dnia 28 września
2017 r. poinformował organ I instancji, że budowa przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego była zgodna z ówcześnie obowiązującym Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta S. zatwierdzonym uchwałą Robotniczej Rady Narodowej w S. oraz Komitetu Miejskiej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w S. z dnia [...] r. Poinformował również, że przedmiotowy MPZP obowiązywał w latach [...], zaś ww. budynek położony jest na terenie oznaczonym w ww. MPZP jako jednostka "[...]" (teren zabudowy mieszkaniowej rodzinnej o wysokiej intensywności zabudowy).
Ponadto organ przesłuchał - na wniosek A. i S. S. – świadków tj.: T. G. i A. M.. Obaj świadkowie zeznali, pod rygorem odpowiedzialności karnej, iż "przedmiotowe okna zostały wstawione już od początku istnienia obiektu". Z kolei w dniu 27 lutego 2018 r., zeznania w organie I instancji złożyła, A. W. - inspektor nadzoru budowlanego w Urzędzie M. S. w latach [...], która oświadczyła, że raczej nie jest możliwe, iż mogły wystąpić odstępstwa w postaci usytuowania okien w budynku od strony dz. nr [...]. H. i A. G. w piśmie złożonym w toku postępowania z dnia 3 kwietnia 2018 r. zwrócili się do organu o sprawdzenie legalności dobudowania klatki schodowej do budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w S..
W wyniku czynności kontrolnych organ I instancji ustalił, że A. i S. S. wybudowali klatkę schodową konstrukcji murowanej o wymiarach około 5,10 x 3,64 m z częścią zadaszoną o wymiarach około 5,10 x 1,45 m. W protokole z czynności odnotowano, że inwestorzy poinformowali, iż klatka schodowa wybudowana została zgodnie z ww. pozwoleniem na budowę z dnia [...] roku. Ponadto wskazali, że w pierwszej kolejności wybudowany został budynek mieszkalny, natomiast klatka schodowa budowana była w późniejszym terminie (na ostatnim etapie budowy), stąd brak przedmiotowej klatki schodowej na pierwszej inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej. Jednocześnie A. i S. S. ponownie przedłożyli kopię strony nr [...] nieustalonego pisma - potwierdzonego pieczęcią urzędową przez Urząd Miejski w S. - zawierającą zmiany adaptacyjne, z których wynika, iż zaprojektowano wejście do budynku od strony południowo-zachodniej wraz z obudową schodów zewnętrznych.
W powołanych okolicznościach organ I instancji decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie.
Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji stwierdził możliwość usytuowania przedmiotowego budynku mieszkalnego wraz z klatką schodową od granic działki w odległości 3,00 m zgodnie z informacją o terenie wydaną przez Urząd Miejski
w S.. Ponadto ustalił, że w części klatki schodowej od strony działki nr [...] usytuowane są 4 okna, natomiast w części mieszkalnej budynku 5 okien. Odległość budynku od ogrodzenia (od strony działki nr [...]) część mieszkalna to około 3,00 m, część klatki schodowej około 3,50 m (budynek usytuowany w linii ukośnej). Klatka schodowa została wybudowana zgodnie z przedłożonymi zmianami adaptacyjnymi potwierdzonymi przez Urząd Miejski w S.. Organ przyjął za wiarygodne zeznania świadków, iż przedmiotowe okna wstawione są od początku istnienia obiektu. Podobnie za wiarygodne zostało przyjęte zeznanie A. W. - inspektor nadzoru budowlanego w Urzędzie Miasta S. w latach [...], iż przedmiotowy obiekt był realizowany zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją i uzyskanym pozwoleniem na budowę, co zdaniem organu potwierdza protokół z dnia [...] roku z kontroli budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego.
Mając powyższe na względzie organ I instancji stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do wydania nakazu zamurowania otworów okiennych, zaś H. i A. G. nigdy wcześniej nie kwestionowali istnienia przedmiotowych otworów okiennych, jak również zbliżenia przedmiotowego obiektu do działki nr [...].
W powołanych okolicznościach organ I instancji przyjął brak podstaw prawnych do orzekania w trybie naprawczym.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. G., w którym zarzucił zaskarżonej decyzji rażące i oczywiste naruszenie prawa w tym:
1) rażące naruszenie art. 48 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, pkt 8
i pkt 9 ustawy Prawo budowlane, w związku z § 12 ust. 1 pkt 1 i § 272 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przez zaniechanie nakazania rozbiórki (ewentualnie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem) części budynku przy ul. [...], wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę i usytuowanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa o usytuowaniu budynków i ich bezpieczeństwie pożarowym;
2) oczywiste naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 6, art. 7, art. 77 § 1,
art. 80 i art. 86 k.p.a., w tym przez:
a) zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym przeprowadzenia dowodu
z przesłuchania zamieszkujących w sąsiednich budynkach przy
ul. [...] i 33 stron;
b) sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem i dowodami uznanie za wiarygodne wzajemnie sprzecznych zeznań świadków:
- A. W., która zeznała że w latach [...], gdy kontrolowała realizację obiektu przy ul. [...], nie było tam jeszcze części obiektu wybudowanej i usytuowanej niezgodnie z dokumentacją (w tym projektem budowlanym i dokumentacją geodezyjną), a zatem i normami prawa budowlanego, w tym pożarowymi i o usytuowaniu budynków;
- zgłoszonych przez A. i S. S., świadków, którzy nieprawdziwie zeznali o będących elementem wybudowanej bez pozwolenia na budowę części budynku - otworach okiennych, iż rzekomo: "okna są wstawione od początku istnienia obiektu", czemu przeczą zarówno zeznania świadka A. W., jak i dokumenty, w tym protokół z kontroli budowy z dnia [...]., a nawet twierdzenia A. S. S.: "iż (...) klatka schodowa budowana była w późniejszym terminie (na ostatnim etapie budowy) stąd brak przedmiotowej klatki schodowej na pierwszej inwentaryzacji powykonawczej" i przedłożone przez nich zmiany adaptacyjne, z których wynika, iż zaprojektowano wejście do budynku od strony południowo-zachodniej wraz z obudową schodów zewnętrznych (czyli klatkę schodową z wejściem od strony ul. [...]), gdy natomiast obecnie występuje wybudowana bez pozwolenia na budowę klatka schodowa z 4- ma oknami usytuowanymi ok. 3m od granicy nieruchomości, do której wejście znajduje się od przeciwległej strony od ogrodu;
c) przeoczenie (lub świadome pominięcie) i niewyjaśnienie oczywistej sprzeczności z dokumentacją i normami prawa budowlanego, wybudowanej bez pozwolenia na budowę, części budynku, o której mowa na str. 3 decyzji: "W części klatki schodowej [z wejściem od strony ogrodu] od strony działki nr [...] usytuowane są 4 okna, natomiast w części mieszkalnej [położonej od strony ulicy tej niewłaściwie usytuowanej części budynku z otworami okiennymi zwróconymi w stronę działki nr [...]] 5 okien. Odległość budynku od ogrodzenia (od strony działki nr [...]) część mieszkalna to około 3,00 m, część klatki schodowej około 3.50 m (budynek usytuowany w linii ukośnej)", gdy według ustaleń w poprzednim zdaniu decyzji: "A. i S. S. przedłożyli zmiany adaptacyjne potwierdzone przez Urząd Miejski w S., z których wynika, iż zaprojektowano wejście do budynku od strony południowo zachodniej [czyli od ulicy] wraz z obudową schodów wewnętrznych"',
d) niewyjaśnienie kiedy budowa budynku przy ul. [...] została zakończona, kiedy inwestor uzyskał pozwolenie na użytkowanie budynku, jak również kiedy wybudowano istniejącą obecnie, wybudowaną bez pozwolenia na budowę, część budynku z otworami okiennymi zwróconymi w stronę działki nr [...] w odległości 3m od tej nieruchomości, obejmującą: od strony ogrodu: "W części klatki schodowej ...4 okna, natomiast w części mieszkalnej [od strony ulicy] 5 okien"',
e) niewyjaśnienie co stało się z przebudowaną na część mieszkalną klatką schodową budynku nr [...] od strony ulicy, a także zgodności rzeczywistej powierzchni zabudowy, i kubatury budynku z dokumentacją w tym zakresie.
Wobec powyższego odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i nakazanie rozbiórki wybudowanej lub przebudowanej bez pozwolenia na budowę części budynku ewentualnie nakazanie doprowadzenia tej części budynku do stanu zgodnego z prawem, w tym przez zamurowanie zwróconych w stronę działki nr [...] otworów okiennych.
Ponadto odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła również H. G., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
1) rażące naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
w tym przez błędne przyjęcie bez podstawy prawnej z rażącym naruszeniem prawa, że jest lub kiedykolwiek było prawnie możliwe zbliżenie zabudową, w tym rozbudową bądź przebudową, budynku przy ul. [...] zwróconego ścianą z otworami okiennymi w stronę sąsiedniej nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym nr [...] na odległość mniejszą niż 4 m, tj. ok.3 m od granicy nieruchomości;
2) mogące mieć i mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, w tym przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, przez oparcie decyzji na wzajemnie sprzecznych i w części fałszywych dowodach.
Odwołująca wskazała, że organ I instancji konsekwentnie pomija okoliczność,
iż - cyt.: "w dokumentacji geodezyjnej i na wydawanych jeszcze przed kilku laty mapach geodezyjnych jest zachowane położenie budynku w odległości 4 m od granicy sąsiedniej nieruchomości i o pierwotnym zgodnym z jego wytyczeniem kształcie i powierzchni zabudowy, przed rozbudową, której uwzględnienie w dokumentacji geodezyjnej mogło nastąpić dopiero w [...]r. Okoliczność ta powinna być wyjaśniona i uwzględniona przy ustaleniu czy, kiedy i w jakim zakresie oraz z czyją ewentualnie akceptacją mogło dojść do przedmiotowego zbliżenia zabudowy".
Mając na względzie powyższe, strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i nakazanie rozbiórki wybudowanej lub rozbudowanej bądź przebudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę części budynku nr [...] przy ul. [...], zwróconej otworami okiennymi w stronę budynku nr [...] przy ul. [...] w S. na odległość ok. 3 m od granicy między zabudowanymi tymi budynkami nieruchomościami, ewentualnie nakazanie doprowadzenia tej części budynku do stanu zgodnego z prawem, tj. przez jej przebudowę, połączoną z zamurowaniem zwróconych w stronę sąsiedniej działki 9-ciu otworów okiennych.
Po rozpoznaniu złożonych odwołań wskazaną na wstępie decyzją z dnia
[...] r. Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Organ II instancji podzielił argumenty odwołania dotyczące braku należytego zbadania przez organ I instancji stanu prawnego, w tym warunków technicznych, obowiązującego w dacie uzyskania przez inwestorów decyzji zatwierdzającej projekt budowlany. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowy budynek
z otworami okiennymi wykonanymi w ścianie zlokalizowanej w odległości nieco powyżej 3 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę, wydanego w dniu [...] r., a więc pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229).
Do przedmiotowej inwestycji nie znajdują zastosowania przepisy wydanego na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 1 tejże ustawy, rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. Nr 17, poz. 62) - w tym jego § 12. Rozporządzenie to weszło bowiem w życie z dniem 1 stycznia 1981 r. (§ 286 tegoż rozporządzenia). Do tego czasu - a więc do 31 grudnia 1980 r. obowiązywało natomiast, uchylone tym rozporządzeniem (§ 285 rozporządzenia) zarządzenie nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. z 1966 r. Nr 10, poz. 44 i Nr 16, poz. 69, z 1968 r. Nr 11, poz. 55, z 1969 r. Nr 14, poz. 46, i Nr 15, poz. 49), które zostało wydane na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 r. nr 7, poz. 46 i z 1965 r. nr 13, poz. 91).
W powołanych okolicznościach zdaniem organu zgodność budowy przedmiotowego budynku z warunkami technicznymi należy badać z uwzględnieniem postanowień właśnie ww. zarządzenia nr [...] Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. Wszelkie kwestie dotyczące sytuowania budynków zostały uregulowane w § 20 wskazanego zarządzenia.
W ocenie organu II instancji dla ustalenia zgodności wykonania kwestionowanych otworów okiennych istotne znaczenie będą miały przepisy wskazane w § 20 ww. zarządzenia (ust. 2, ust. 8 pkt 3, ust. 13). W rezultacie nadal konieczne jest:
- ustalenie średniego obciążenia ogniowego przedmiotowego budynku oraz budynku zlokalizowanego na sąsiedniej nieruchomości położonej przy ul. [...] w S.;
- ustalenie odległości dzielącej oba budynki;
- ustalenie powierzchni płaszczyzn szklonych szkłem zwykłym w ścianie przedmiotowego budynku zwróconej w stronę granicy z działką sąsiednią przy
ul. [...] w S.;
- dokonanie analizy przedmiotowej zabudowy w kontekście § 20 ust. 13
ww. zarządzenia.
Na zakończenie organ II instancji podał, że nie może powyższych ustaleń dokonać we własnym zakresie, bowiem konieczne do przeprowadzenia w tym przedmiocie czynności wykraczają poza ramy postępowania uzupełniającego, regulowanego przepisami art. 136 k.p.a.
Od powyższej decyzji A. S. oraz S. S. złożyli sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie przez Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. decyzji organu I instancji w celu nakazania wyjaśnienia sprawy w zakresie w jakim nie ma to istotnego wpływu na rozstrzygnięcie.
W odpowiedzi na sprzeciw Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że regulacja dotycząca sprzeciwu od decyzji zawarta została w dziale III rozdziale 3a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 j.t. ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.". W myśl art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Z kolei według art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. p.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Z powyższych przepisów wynika wprost, że kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a zatem odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli takiego rozstrzygnięcia sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy czy też innych ewentualnych naruszeń prawa procesowego.
Stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Niewątpliwie konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach: wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej z naruszeniem przepisów postępowania oraz uznaniu przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Oznacza to, że w aktualnym stanie prawnym orzeczenie, o którym mowa
w art. 138 § 2 k.p.a., można wydać tylko wówczas, gdy organ I instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie wyłączona jest możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a.
Oceniając przyczyny wydania przez Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. zaskarżonej sprzeciwem decyzji kasacyjnej, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki wynikające
z art. 138 § 2 k.p.a., gdyż decyzja organu I instancji umarzająca postępowanie w sprawie lokalizacji otworów okiennych w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w S. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Zgodnie z art. 105 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Podkreśla się, że bezprzedmiotowość postępowania może mieć charakter przedmiotowy lub podmiotowy. Bezprzedmiotowość podmiotowa postępowania administracyjnego ma miejsce wówczas, gdy strona postępowania administracyjnego przestała istnieć lub straciła zdolność do czynności prawnych. Natomiast przedmiotowa występuje
w przypadku, gdy brak jest któregokolwiek z elementów konstruujących przedmiot tego postępowania, czyli sytuacji, gdy dyspozycja normy administracyjnego prawa materialnego nie może być wykonana z powodu braku jednego z warunków statuujących tę normę. Bezprzedmiotowość zachodzi zatem wówczas, gdy w sposób oczywisty organ administracji publicznej stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego załatwienia sprawy. Skutki umorzenia postępowania, polegają na tym, że toczącego się prawidłowo postępowania od czasu zaistnienia przyczyn określonych w ustawie nie prowadzi się dalej i kończy się bez osiągnięcia celu, dla którego postępowanie zostało wszczęte (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 194/16; wyrok NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 467/11; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Organ I instancji umarzając postępowanie w sprawie lokalizacji otworów okiennych w budynku mieszkalnym nr [...] położonym przy ul. [...] w S. (działka nr [...]) zwróconym otworami okiennymi w stronę budynku nr [...] przy ul. [...] w S. (działka nr [...]), powołując się na informację o terenie wydaną przez Urząd Miejski w S., przyjął możliwość usytuowania przedmiotowego budynku mieszkalnego wraz z klatką schodową w odległości 3 metrów od granic z działką sąsiednią (działka nr [...]). Jednocześnie wskazał, że w części klatki schodowej od strony działki nr [...] usytuowane są 4 okna, natomiast w części mieszkalnej 5 okien. Ponadto mając na uwadze zeznania inspektora nadzoru budowalnego w Urzędzie M. S. (działającego w latach 1980 – 1990) stwierdził, że obiekt został zrealizowany zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją
i uzyskanym pozwoleniem na budowę. Wobec powyższego uznał brak podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania sprawy w trybie naprawczym. W ocenie organu z uwagi na zakończenie robót budowlanych nie ma możliwości orzekania o zaniechaniu dalszych robót budowlanych ani rozbiórce otworów okiennych z uwagi na nielogiczność takiego nakazu.
Z kolei organ odwoławczy stwierdził, że organ powiatowy nie zbadał należycie stanu prawnego, w tym warunków technicznych, które obowiązywały w dacie uzyskania przez inwestorów decyzji Naczelnika M. S. z dnia [...] r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzielającego pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku. Natomiast wnoszący sprzeciw nie podziela stanowiska organu odwoławczego w tym zakresie.
Zdaniem Sądu zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego,
że skoro budynek, w którym umieszczono sporne otwory okienne, został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę wydanego w dniu 14 lutego 1980 r., zatem w czasie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowalne (Dz. U. Nr 38, poz.229). Jak prawidłowo zwrócił na to uwagę Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w S. zgodność budowy przedmiotowej inwestycji z warunkami technicznymi należy badać z uwzględnieniem przepisów zarządzenia nr [...] Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowalnych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.Urz.MB.1966,nr 10, poz.44), a w szczególności przy uwzględnieniu regulacji określonej w § 20 ww. aktu. Istotne znaczenie dla sprawy stanowi przepis § 20 ust. 2, w którym określono odległości pomiędzy budynkami wolnostojącymi, nie osłoniętymi ścianą przeciwpożarową, w zależności od średniego obciążenia ogniowego tych budynków. W rezultacie konieczne jest ustalenie średniego obciążenia ogniowego budynku, którego dotyczy postępowanie oraz budynku zlokalizowanego na sąsiedniej nieruchomości. Ponadto zgodzić się należy z twierdzeniem organu odwoławczego dotyczącym ustalenia powierzchni płaszczyzn szklonych szkłem zwykłym w ścianie przedmiotowego budynku zwróconej w stronę granicy z działką sąsiednią przy ul. [...] w S. w kontekście przepisu art. 8 ust. 3 zarządzenia, zgodnie z którym jeżeli w ścianie jednego budynku zwróconego do sąsiedniego budynku znajdują się płaszczyzny szklone szkłem zwykłym, o powierzchni łącznej obejmującej 35-70 % powierzchni ściany – odległość tego budynku do budynku sąsiedniego należy zwiększyć o 50 % w stosunku do odległości podanych w ust. 2.
Ponadto za konieczne należy uznać dokonanie oceny wskazanej zabudowy
w kontekście zapisu § 20 ust. 13 ww. zarządzenia, w myśl którego w razie braku ustalenia zabudowy na sąsiedniej nieruchomości, odległość budynku w zabudowie wolnostojącej od granicy tej nieruchomości powinna wynosić co najmniej połowę odległości wymaganych dla dwóch budynków identycznych.
Tymczasem organ I instancji nie ocenił sprawy w kontekście powołanych przepisów, co stanowi o przedwczesnym rozstrzygnięciu w przedmiocie umorzenia niniejszego postępowania.
Podkreślenia wymaga, że umorzenie postępowania ma charakter proceduralny, a skoro zostało stwierdzone, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 105 k.p.a., to organ II instancji zobligowany był do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Niewątpliwie konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy wykracza poza kompetencję organu odwoławczego, gdyż zachodzi potrzeba wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pod kątem okoliczności wskazanych szczegółowo i precyzyjnie
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Skoro spełnione zostały wymogi do wydania decyzji kasacyjnej, zaś zarzuty podniesione w sprzeciwie dotyczące naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie, zatem Sąd oddalił sprzeciw stosownie do art. 151a § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło