II SA/Sz 258/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-04-13
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Danuta Strzelecka-Kuligowska, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły wysokość nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej i zobowiązały do jego zwrotu, uwzględniając przy tym wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, w tym możliwość zastosowania ulg w spłacie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji obu instancji nie sprostały wymogom wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności w zakresie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Organy nie ustosunkowały się w sposób należyty do twierdzeń strony skarżącej dotyczących braku otrzymania wynagrodzenia z uwagi na zajęcie komornicze oraz nie dokonały w sposób prawidłowy oceny sytuacji skarżącego w kontekście przesłanek z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, która ustaliła wysokość nienależnie pobranego przez R. S. zasiłku stałego oraz zobowiązała go do zwrotu tej kwoty. Skarżący zarzucił organom błędy w ustaleniu dochodu, nieuwzględnienie zajęcia komorniczego wynagrodzenia oraz brak pouczenia o możliwości złożenia wniosku o umorzenie należności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.),, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia oraz zobowiązania do jego zwrotu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego R. S. kwotę [...] ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie:
Decyzją z dnia [...] Zastępca Dyrektora MOPS, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, na podstawie art. 98, art. 104 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930, ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy (tj. na skutek uchylenia decyzją organu II instancji z dnia [..] decyzji organu I instancji z dnia [...]): w punkcie pierwszym ustalił wysokości świadczeń nienależnie pobranych przez R. S. w formie zasiłku stałego za okres od [...] r. w kwocie [...] zł, zaś w punkcie drugim wskazał, że świadczenie nienależnie pobrane należy wpłacić na konto MOPS w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia decyzji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że dnia [..] r. R. S. wystąpił z wnioskiem do MOPS o przyznanie zasiłku stałego. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. zadeklarował, że jest osobą samotną, bierną zawodowo, nieposiadającą źródła dochodu, prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe. Decyzją MOPS z dnia [...]r. wnioskodawcy przyznano pomoc w postaci zasiłku stałego w wysokości [..]zł miesięcznie na okres od [..]r. Na podstawie tej decyzji klient skorzystał ze świadczenia za okres: od [...]r. łącznie na kwotę [...] zł. W trakcie wykonywania czynności służbowych ustalono, iż R.S. od [...] r. zatrudniony jest w ramach umowy zlecenia i z tego tytułu jest również zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego. O powyższym fakcie strona nie poinformowała organu wypłacającego świadczenie, a zatem nie dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 109 ustawy o pomocy społecznej. Ośrodek jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego zaistnienie powyższej okoliczności, tj. pisma z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W odniesieniu do zaistniałej sytuacji postanowieniem z dnia [...] r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wznowił postępowanie administracyjne w sprawie świadczenia w postaci zasiłku stałego. Jednocześnie organ wezwał stronę do zgłoszenia się w tutejszym Ośrodku w celu złożenia wyjaśnień w formie zeznania do protokołu oraz do złożenia dokumentów potwierdzających dochody. Zainteresowany złożył stosowne wyjaśnienia i wskazał zakład pracy, w którym był zatrudniony. W toku analizy dokumentów ustalono, iż osiągany przez stronę dochód miał istotny wpływ na przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego. Faktyczne dochody strony ustalone zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej w miesiącach: [...] r. wynosiły bowiem [,...] i były niższe od kryterium dochodowego, tj. od kwoty [...]zł. W związku z tym stronie przysługiwał w miesiącu [...] r. zasiłek stały w wysokości [...] zł. Z kolei w miesiącach[...] dochody te wyniosły po [...] zł, a zatem z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego stronie nie przysługiwała pomoc społeczna w miesiącach: luty, marzec, kwiecień i maj [...] r. Zgodnie z informacjami zawartymi w aktualizacji wywiadu u osoby i rodziny korzystającej z pomocy w dniu [...] r., strona zamieszkuje w lokalu należącym do jego matki i korzysta z jej wsparcia żywnościowego, jednak w dalszym ciągu prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu strony jest wynagrodzenie z tytuły wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia wysokości [...] zł netto, zaś opłaty mieszkaniowe dzielone są z matką, co powoduje iż budżet strony nie jest nadmiernie obciążony. Ponadto strona oczekuje na przyznanie emerytury z ZUS w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego.
Dalej organ wskazał, że po zakończeniu wznowionego postępowania, decyzją
z dnia [...] r. uchylono decyzję z dnia [...] r. w sprawie zasiłku stałego i jednocześnie przyznano stronie zasiłek stały na okres od [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz odmówiono przyznania składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania zasiłku stałego. W tej sytuacji oznacza to, że zasiłek stały w łącznej w wysokości [...] zł wypłacony w okresie [...] r. stanowi świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej. Nadto zaznaczył, że poinformował stronę o przysługujących jej prawach z art. 104 ust. 4 ustawy.
Od wyżej opisanej decyzji R.S. wniósł odwołanie podnosząc, że Kolegium decyzją z dnia [...] r. wnioskowało o rozważenie możliwości odstąpienia od zwrotu udzielonej pomocy, a organ I instancji niezbyt dokładnie ocenił jego sytuację rodzinną (matka w wieku lat przewlekle, obłożnie chora) oraz materialną (zadłużenie powstałe w związku z przebytą ciężką chorobą oraz niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym). Zarzucił także, iż nie uwzględniono okoliczności, że pomimo zatrudnienia nie otrzymał wynagrodzenia w okresie [..] r., gdyż zajął je komornik.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie m.in. art. 133 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) oraz art. 98 i 104 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przyjął za bezsprzeczne w sprawie, iż w okresie od [...] r., w związku z otrzymanym przez skarżącego wynagrodzeniem za pracę na umowę zlecenia, wystąpiło przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku stałego oraz, że skarżący składając wniosek o przyznanie pomocy i podczas wywiadu środowiskowego udzielił organowi nieprawidłowych informacji o swojej sytuacji materialnej. Te ustalenia organu I instancji stanowiły podstawę określenia kwoty nienależnie pobranego zasiłku stałego, który podlega zwrotowi. Bowiem organ uznał, iż skarżący podczas przeprowadzania wywiadów środowiskowych oświadczał, że utrzymuje się ze świadczeń MOPS i czynił to ze świadomością odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń.
Następnie organ po przytoczeniu art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej
i odwołaniu się do art. 104 ust. 4 ww. ustawy zaznaczył, że rozłożenie na raty czy odroczenie terminu spłaty wspomnianych należności, a tym bardziej definitywne rozstrzygnięcie o braku konieczności ponoszenia tych kosztów -jakim jest ich umorzenie w całości lub w części albo odstąpienie od żądania zwrotu, może być orzeczone wyłącznie w sytuacjach nadzwyczajnych, w przypadkach "szczególnie uzasadnionych". Przy czym prawidłowa wykładnia przepisu wskazuje, że kwestie w nim poruszone co do zasady powinny być wzięte pod uwagę przez organ w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o wysokości należności i terminach jej zwrotu. W powyższym postępowaniu, organ nie pouczył strony o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ustawy, wobec powyższego skarżący zwrócił się o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń dopiero w "uzasadnieniu zaskarżonej decyzji".
Dalej Kolegium powołując się na akta sprawy podniosło, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na czas określony do [...] r. Symbol przyczyny niepełnosprawności (schorzenia). Przebył poważną operację w [...] r. Jest osobą w wieku poprodukcyjnym (lat) i oczekuje na przyznanie emerytury z ZUS. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, lecz zamieszkuje z matką w jej mieszkaniu, osobą w podeszłym wieku ( lat) przewlekle chorą, wymagającą opieki innych osób ze względu na stan zdrowia i wiek. Matka wspiera syna umożliwiając zamieszkanie i wyżywienie. Pracownik socjalny w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji o wysokości należności i terminach jej zwrotu, przeprowadził aktualizujący wywiad środowiskowy, dokonał analizy dochodów i wydatków skarżącego i uznał, że pomoc matki powoduje, iż budżet skarżącego nie jest nadmiernie obciążony. Oszacował wydatki skarżącego: mieszkaniowe na kwotę [...] zł (połowa wydatków na utrzymanie mieszkania) oraz inne wydatki (telefon leki, TV) na kwotę około [...] zł. Wskazuje jednocześnie na źródło dochodu skarżącego do końca [...] r. w kwocie [...] zł, a w przyszłości na emeryturę ZUS. Wobec powyższych ustaleń, pracownik socjalny uznał, iż żądanie zwrotu należności w kwocie [...] zł jako nienależnie pobranego świadczenia w całości nie będzie stanowiło dla osoby zobowiązanej nadmiernego obciążenia.
Kolegium, po przeanalizowaniu całości akt sprawy uznało, że organ I instancji
w sposób wyczerpujący dokonał ustaleń dotyczących sytuacji bytowej, zdrowotnej
i materialnej skarżącego i prawidłowo ją ocenił. Organ wziął pod uwagę sytuację rodzinną skarżącego, w tym konieczność opieki nad matką, sytuację bytową, materialną i zdrowotną. Kolegium zgadza się z wnioskami organu dotyczącymi skarżącego, iż istotne w sprawie jest, że skarżący jako osoba w wieku poprodukcyjnym jest uprawniony do emerytury ZUS, która będzie dla niego stabilnym źródłem dochodu.
Nadto organ mając na uwadze przeprowadzoną analizę sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej strony zaznaczył, że jest ona wprawdzie trudna, ale nie jest jednak wyjątkowa na tle innych osób ubiegających się o pomoc społeczną i sama
w sobie nie może przesądzać o umorzeniu przedmiotowych należności. Okoliczność
w jakiej obecnie znajduje się skarżący, nie jest zdarzeniem nadzwyczajnym, losowym, niezależnym od niego.
R.S. zaskarżył powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając:
- błędną wykładnię i zastosowanie art. 123 k.p.a. oraz przepisów ustawy o pomocy społecznej i ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych,
- błędne przyjęcie, iż w okresie od [...] r. w związku z otrzymaniem przez skarżącego wynagrodzeniem za pracę na umowę zlecenia, wystąpiło przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku stałego, w sytuacji gdy faktycznie skarżący w okresie od [...] r. nie otrzymał żadnego wynagrodzenia z powodu zajęcia komorniczego,
- brak konsekwencji ze strony SKO, które w decyzji przyznało, że organ nie pouczył strony o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ustawy, wobec czego skarżący nie złożył wniosku o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r. skarżący podtrzymując skargę podał, że organ ustalił koszty utrzymania skarżącego bez porozumienia z nim i nie uwzględnił wydatków na utrzymanie, które on ponosi. Nie wiedział o zajęciu komorniczym, albowiem nie poinformował go o tym jego pracodawca. Od [...]. otrzymuje emeryturę w wysokości około [...] zł. Po zasiłek stały zwrócił się ze względu na to, że ZUS odmówił mu przyznania renty i świadczenia rehabilitacyjnego. Od kwietnia był zatrudniony, ale otrzymywał niewielkie wynagrodzenie ze względu na odbywane szkolenie. Ponadto zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwrot kosztów przejazdu na trasie - i okazuje bilet PKP na kwotę [..] zł w jedną stronę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U.
z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także
- z mocy art. 135 P.p.s.a. – decyzji organu pierwszej instancji pod kątem powyższego kryterium wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji ustalającą skarżącemu wysokość nienależnie pobranych świadczeń na kwotę [...] zł oraz zobowiązującą do ich zwrotu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy
z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, dalej zwanej "u.p.s.". Zgodnie z art. 6 pkt 16 tej ustawy, świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub
w okolicznościach niepowiadomienia o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny, przy czym art. 104 ust. 4 ww. ustawy stosuje się odpowiednio (art. 98). W myśl art. 104 ust. 4 u.p.s. w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.
Powyższe przepisy wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego, zaś obowiązkiem organów, zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego jak i starannego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zdaniem Sądu, lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji dowodzi, że organ obu instancji nie sprostały powyższym wymogom wynikającym z ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że w sprawie bezsporne jest, że skarżący składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego zataił przed organem informację o wykonywaniu pracy na umowę zlecenia, wprowadzając tym samym organ w błąd co do swojej sytuacji dochodowej. Nie budzi też żadnych wątpliwości, iż od spełnienia kryterium dochodowego uzależnione jest przyznanie prawa do zasiłku stałego jak i jego wysokość. Natomiast strona w skardze zakwestionowała prawidłowość wyliczenia dochodu wskazując, że już w odwołaniu podniosła fakt nieuwzględnienia w decyzji, iż w okresie od [...] r. nie otrzymywała wynagrodzenia z uwagi na zajęcie komornicze. Tymczasem organ odwoławczy w żaden sposób nie ustosunkował się do powyższego twierdzenia skarżącego, wskazując lakonicznie, iż kwestia przekroczenia kryterium dochodowego jest bezsprzeczna, czym uchybił art. 107 § 3 k.p.a.
Po drugie, według Sądu, w sprawie nie dokonano w należyty sposób ustaleń
i oceny sytuacji skarżącego w kontekście przesłanek wynikających z art. 104 ust. 4 u.p.s.
Niewątpliwie, jak słusznie zauważyło Kolegium, zastosowanie instytucji odstąpienia od żądania zwrotu, umorzenia należności czy rozłożenia na raty lub odroczenia terminu spłaty może być orzeczone wyłącznie w szczególnym przypadku, przejawiającym się zwłaszcza tym, że żądanie zwrotu świadczeń stanowiłoby dla niej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy.
Rozpoznanie kwestii ulg, o których mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. dokonywane jest w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może". Oznacza to, że do organu należy kwestia oceny, czy występujące w sprawie okoliczności przemawiają w wystarczającym stopniu za zastosowaniem przewidzianych w powołanym przepisie rozwiązań. Nie jest to jednak równoznaczne z dowolnością, gdyż organ w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania zobowiązany jest do kierowania się rygorami procedury administracyjnej jak również celami określonymi w ustawie o pomocy społecznej. W takiej sytuacji kontrola Sądu obejmuje zbadanie, czy organ wyczerpująco zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
W orzecznictwie akcentuje się, że prawidłowa wykładnia omawianego przepisu wskazuje, że kwestie w nim poruszone co do zasady powinny być wzięte pod uwagę przez organ w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o wysokości należności i terminach jej zwrotu. Tak więc w pierwszej kolejności organ winien pouczyć stronę o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s., a następnie rozpoznać ten wniosek bądź wniosek pracownika socjalnego w tym zakresie, poprzedzając to rozpoznanie przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego w zakresie aktualnej sytuacji życiowej, materialnej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia. Przy ocenie należy mieć przy tym na uwadze, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, zaś celem art. 104 ust. 4 u.p.s. jest ochrona osoby zobowiązanej do zwrotu pobranych świadczeń. Z uwagi na powyższe jak i uznaniowy charakter decyzji, uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności w przypadku nieuwzględnienia podstaw do zastosowania przewidzianych przez ustawodawcę ulg, powinno wskazywać na wnikliwe i prawidłowe ustalenia wszelkich istotnych okoliczności jak i wyczerpującą ich ocenę poczynioną przez pryzmat przesłanek z art. 104 ust. 4 u.p.s.
W tej mierze zwrócić należy uwagę, że uzasadnienie decyzji organu I instancji,
w części, która miałaby uzasadniać prawidłowość zastosowania omawianego przepisu, okazała się zbyt lakoniczna i tym samym nieprzekonująca. Podkreślenia przy tym wymaga, że organ ten argumentując zasadność żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oparł się w szczególności na stwierdzeniu, że skoro źródłem dochodu strony jest wynagrodzenie z tytuły wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia wysokości [...] zł netto, zaś opłaty mieszkaniowe dzielone są pomiędzy stronę a matkę, to budżet strony nie jest nadmiernie obciążony. Jednakże powyższa konstatacja organu wymyka się spod kontroli Sądu, zwłaszcza, że organ nie podał kwot tych wydatków, jak i nie zestawił ich z dochodem strony.
Z kolei organ odwoławczy konwalidując tę wadliwość decyzji organu I instancji, sam nie ustrzegł się uchybień. Mianowicie wskazał, że pracownik socjalny w toku przeprowadzenia aktualizującego wywiadu środowiskowego oszacował wydatki mieszkaniowe skarżącego, które ponosi wspólnie z matką, na kwotę [...] zł (tj. połowa wydatków na utrzymanie mieszkania), zaś inne wydatki na kwotę ok [...] zł. Tak określona wysokość wydatków mieszkaniowych przypadających na skarżącego budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Wprawdzie dokument aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. potwierdza, że skarżący co do zasady ponosi połowę kosztów mieszkaniowych, ale wynika z niego, że sama kwota czynszu obciąża skarżącego w wysokości [...] zł, co dowodzi błędów w ustaleniach organu. Nadto nadmienić należy, że według wyliczeń pracownika socjalnego suma omawianych wydatków wynosi ok. [...]zł, przy czym wydatki za energię przypisano skarżącemu w całości. W konsekwencji oznacza to, że organ II instancji przyjął niewłaściwą kwotę wydatków, a to uchybienie, mogło mieć istotne znaczenie dla ustalenia, czy żądanie zwrotu należności w całości nie będzie stanowiło dla osoby zobowiązanej nadmiernego obciążenia. Poza tym w odwołaniu powołano się na posiadanie również trzech innych zaległości, a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie wynika, czy organy oceniając sytuację skarżącego wzięły pod uwagę ogólną kwotę jego zadłużenia.
Na zakończenie zaznaczenia wymaga, że Kolegium uznając, iż w odwołaniu od decyzji I instancji strona zawarła wniosek o umorzenie należności, nie potwierdziło jej intencji, ani nie sprecyzowano zakresu żądania poprzez wystosowanie do skarżącego stosownego pisma. Akta administracyjne nadesłane do Sądu poza odwołaniem, nie zawierają innych pism strony mogących być zakwalifikowane jako żądanie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, czy odstąpienia od żądania ich zwrotu, aczkolwiek nie jest wykluczone, że takie pismo mogło wpłynąć, skoro akta nie zawierają wcześniejszego odwołania skarżącego.
Zdaniem Sądu, brak poczynienia wnikliwych i prawidłowych ustaleń co do wszystkich okoliczności, które mają istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, jak
i nieodniesienie się w sposób wyczerpujących do argumentacji strony, skutkuje uznaniem, że organy dopuściły się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a.,
w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę rzeczą organu będzie wyjaśnienie, które pismo należy traktować jako wniosek o przyznanie ulgi w spłacie należności, ustosunkowanie się do wszelkich wątpliwości strony zgłoszonych w toku postępowania administracyjnego, jak i wnikliwe rozważenie możliwości spłaty zadłużenia z uwzględnieniem powyższych rozważań Sądu celem wydania w sprawie stosownego rozstrzygnięcia z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom prawa.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono stosownie do art. 200 i 205 § 1 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło