II SA/Sz 259/22

WyrokWSA w Szczecinie2022-05-26

Skład orzekający: Patrycja Joanna Suwaj, Katarzyna Sokołowska, Krzysztof Szydłowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa prawa użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenie ogrodowe może jednocześnie ograniczać wykonywanie tego prawa, w szczególności poprzez zakaz nowych nasadzeń i zabudowy w pasach technicznych sieci przesyłowych oraz uwzględnienie istniejącej służebności przesyłu?
Ratio decidendi
Decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa prawa użytkowania nieruchomości przez stowarzyszenie ogrodowe, zgodnie z ustawą o rodzinnych ogrodach działkowych, ma charakter deklaratoryjny i nie zawiera przepisów dopuszczających orzekanie o ograniczeniu wykonywania tego prawa. Choć ustawa odsyła do Kodeksu cywilnego w zakresie rozumienia użytkowania, nie daje to organom kompetencji do wprowadzania takich ograniczeń w treści decyzji. Ograniczenia te wynikają z mocy prawa lub innych przepisów, np. ustawy o księgach wieczystych i hipotece dotyczącej pierwszeństwa praw rzeczowych, i nie wymagają ujawniania w decyzji stwierdzającej nabycie użytkowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania nieruchomości. Organ pierwszej instancji stwierdził nabycie prawa, ale jednocześnie ograniczył jego wykonywanie w pasach technicznych sieci przesyłowych oraz uwzględnił istniejącą służebność przesyłu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Stowarzyszenie ogrodowe wniosło skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i Kodeksu cywilnego poprzez błędne ograniczenie wykonywania prawa użytkowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa użytkowania nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] września 2021 r. nr [...], [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenie kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...].09.2021 r. znak [...] [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez stowarzyszenie ogrodowe - Polski Związek Działkowców z siedzibą w W. (dalej przywoływane jako: Skarżący"), prawa użytkowania nieruchomości zajmowanych przez część Rodzinnego Ogrodu Działkowego im. [...] stanowiących własność Gminy Miasto S., położonych w rejonie al. [...] w S., oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako: 1) działka nr [...] z obrębu [...] o księdze wieczystej KW [...] o powierzchni [...] ha, z wyłączeniem obszaru o powierzchni [...] ha, oznaczonego jako obszar nr [...] na mapie do celów prawnych sporządzonej dnia [...].09.2020 r. opracowanej w wyniku prac geodezyjnych i kartograficznych [...], zawartej w operacie technicznym wpisanym do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z dnia [...].10.2020r. i uzupełnionej dnia [...].11.2020 r. stanowiącej załącznik nr [...] do niniejszej decyzji, w zakresie wykonywania prawa: a) z dniem [...].01.2014 r. na obszarze o powierzchni [...] ha b) z dniem [...].01.2016 r. na obszarze o powierzchni [...] ha. tj. na obszarze o łącznej powierzchni [...] ha. przy uwzględnieniu ustanowionej dnia [...].08.2018 r. służebności przesyłu, opisanej w dziale III księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości oraz przy ograniczeniu wykonywania prawa użyłkowania w szczególności poprzez niemożność dokonywania nowych nasadzeń oraz nowej zabudowy w obszarze pasów technicznych wskazanych dla sieci [...] stanowiącej własność Z. Sp. z o.o. zgodnie z załącznikiem nr [...] do decyzji. 2) działka nr [...] z obrębu [...] o księdze wieczystej KW [...] o powierzchni [...] ha w zakresie wykonywania prawa z dniem [...].01.2014 r. na obszarze o powierzchni [...] ha oznaczonym jako obszar nr [...] na mapie do celów prawnych stanowiącej załącznik nr [...] do niniejszej decyzji, przy ograniczeniu wykonywania prawa użytkowania w szczególności poprzez niemożność dokonywania nowych nasadzeń oraz nowej zabudowy w obszarze pasa technicznego wskazanego dla sieci [...] stanowiącej własność Z. Sp. z o.o. zgodnie z załącznikiem nr [...] do decyzji, 3) działka nr [...] z obrębu [...] o księdze wieczystej KW [...] o powierzchni [...] ha z wyłączeniem obszaru o łącznej powierzchni [...] ha oznaczonego jako obszary nr [...] ([...] ha) i nr [...] ([...] ha) na mapie do celów prawnych stanowiącej załącznik nr [...] do niniejszej decyzji, w zakresie wykonywania prawa z dniem [...].01.2014 r. na obszarze o powierzchni [...] ha przy ograniczeniu wykonywania prawa użytkowania w szczególności poprzez niemożność dokonywania nowych nasadzeń oraz nowej zabudowy w obszarze pasa technicznego wskazanego dla sieci [...] stanowiącej własność Z. Sp. z o. o. zgodnie z załącznikiem nr [...] do niniejszej decyzji, 4) działka nr [...] z obrębu nr [...], o księdze wieczystej KW [...] o powierzchni [...] ha w zakresie wykonywania praw-a z dniem [...].01.2014 r. na obszarze o powierzchni [...] ha oznaczonym jako obszar nr [...] na mapie do celów prawnych stanowiącej załącznik nr [...] do niniejszej decyzji. 2. Skarżący pismem z dnia [...].09.2021 r. wywiódł odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta S. w zakresie w jakim ograniczono stwierdzone decyzją prawo użytkowania gruntu poprzez "ograniczenie wykonywania prawa użytkowania" przedmiotowego gruntu. Decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 75 ust. 6 w zw. z ust. 5 pkt 2, ust. 7, art. 76 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 4, ust. 3, art. 77 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych w związku z art. 253 ustawy Kodeks cywilny poprzez stwierdzenie nabycia prawa użytkowania z jednoczesnym ograniczeniem wykonywania tego prawa, art. 249 Kodeksu cywilnego poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że prawo użytkowania ustanowione na rzecz [...] powstało później niż ustanowiona na rzecz [...] służebność przesyłu, oraz uznanie, iż przepis ten stanowić może podstawę do wprowadzenia ograniczeń w treści przedmiotowej decyzji, 2) błąd w ustaleniach faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że prawo użytkowania ustanowione na rzecz [...] powstało później niż ustanowiona na rzecz [...] służebność przesyłu. Mając na uwadze powyższe zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. 3. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) art. 75 ust. 6 i 7, art. 76 ust. 2, ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1073) art. 253 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...].09.2021 r., znak [...] UNP: [...] W ocenie Organu ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na nieruchomościach zajmowanych przez Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" w S., tj. części dz. nr [...], [...], [...] i [...] znajduje się infrastruktura [...] należąca do Z. Sp. z o.o. w S.. Organ przytoczył przepisy mające zastosowanie w sprawie i uznał, że skoro przepisy k.c. dopuszczają możliwość zawężenia wykonywania użytkowania nieruchomości do oznaczonej jej części, to zdaniem Kolegium możliwe było zawarcie w decyzji stwierdzenia, iż wykonywanie prawa użytkowania podlega ograniczeniu w obszarze pasów technicznych dla sieci [...] stanowiącej własność Z. Sp. z o.o. w szczególności poprzez brak możliwości dokonywania nowych nasadzeń i wznoszenia nowej zabudowy. Zdaniem Organu odwoławczego prawidłowo postąpił Organ I instancji uwzględniając fakt istnienia ww. infrastruktury na nieruchomościach i wiążące się z nią ograniczenia w użytkowaniu nieruchomości. W konsekwencji decyzja potwierdza użytkowanie nieruchomości przez stowarzyszenie ogrodowe w obszarze, zakresie oraz sposobie wykonywania w jakim miało ono rzeczywiście miejsce w dacie orzekania przez Organ I instancji. Odwołujący nie zgodził się również z zawartym w decyzji stwierdzeniem, że w przypadku nieruchomości oznaczonej numerem [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW [...] strona powinna uwzględnić również ustanowioną dnia [...].08.2018 r. służebność przesyłu, opisaną w dziale III ww. księgi wieczystej. Zdaniem Skarżącego Organ I instancji błędnie ustalił, że prawo użytkowania ustanowione na rzecz Polskiego Związku Działkowców powstało później niż ustanowiona na rzecz S. Sp. z o.o. służebność przesyłu. Zdaniem Kolegium możliwe było określenie w decyzji, iż przy wykonywaniu prawa użytkowania należy uwzględnić służebność przesyłu. Powyższe stanowi potwierdzenie zaistniałego stanu faktycznego i prawnego w odniesieniu do danej nieruchomości. Kolegium podzieliło stanowisko Organu I instancji, że w przypadku prawa użytkowania nabywanego z mocy prawa przez stowarzyszenie ogrodowe, podstawę do ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej stanowi decyzja, a zatem dopiero po wydaniu decyzji możliwa jest faktyczna ochrona praw do nieruchomości. Twierdzenia odwołującego o kolejności powstawania ograniczonych praw rzeczowych nie mają praktycznego znaczenia dla możliwości ich faktycznego i skutecznego egzekwowania oraz ewentualnej ochrony. 4. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zarzucił naruszenie: 1) art. 75 ust. 6 w zw. z ust. 5 pkt 2, ust. 7, art. 76 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 4, ust. 3, art. 77 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych w związku z art. 253 ustawy Kodeks cywilny poprzez stwierdzenie nabycia prawa użytkowania z jednoczesnym ograniczeniem wykonywania tego prawa, 2) art. 249 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 11 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że prawo użytkowania ustanowione na rzecz [...] powstało później niż ustanowiona na rzecz [...] służebność przesyłu, oraz uznanie, iż przepis ten stanowić może podstawę do wprowadzenia ograniczeń w treści przedmiotowej decyzji, 3) błąd w ustaleniach faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że prawo użytkowania ustanowione na rzecz [...] powstało później niż ustanowiona na rzecz [...] służebność przesyłu. W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął zarzuty, ponawiając argumentację z odwołania. 5. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. 6. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wskazany wyżej zakres kompetencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że zaskarżona decyzja Organu II instancji nie odpowiada przepisom obowiązującego prawa i istnieją podstawy do usunięcia jej z obiegu prawnego, jak również na podstawie art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji ją poprzedzającej. 7. W pierwszej kolejności należy nakreślić ramy prawne sprawy. Tytułem wstępu należy wskazać, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.) oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Organy są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Wynik postępowania wyjaśniającego powinien być przedstawiony w uzasadnieniu decyzji skonstruowanym zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 K.p.a. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1073), dalej przywoływana jako: "u.r.o.d.". Zgodnie z art. 76 ust. 2 u.r.o.d. w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji. Z kolei art. 76 ust. 1 u.r.o.d. stanowi, że nabycie użytkowania następuje z mocy prawa w razie gdy: funkcjonowanie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w związku z zakładaniem rodzinnego ogrodu działkowego lub funkcjonował on na nieruchomości w momencie nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa; rodzinny ogród działkowy funkcjonuje na nieruchomości co najmniej 30 lat, a nabycie własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło w związku z funkcjonowaniem na niej rodzinnego ogrodu działkowego; nieruchomość zajęta jest przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, lub na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 tej ustawy stał się ogrodem stałym. W myśl natomiast art. 75 ust. 1 u.r.o.d. w stosunku do rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do której stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nie może wykazać tytułu prawnego, właściciel nieruchomości w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy może wydać decyzję o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego. W przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy (art. 75 ust. 6 u.r.o.d.). Stwierdzenie nabycia prawa, o którym mowa w ust. 6, następuje w drodze decyzji, która stanowi podstawę do ujawnienia prawa w księdze wieczystej (art. 75 ust. 7 u.r.o.d.). Organem właściwym do wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, jest w zakresie nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego - organ wykonawczy tej jednostki (art. 75 ust. 5 pkt 2 u.r.o.d.). Końcowo, nakreślając ramy prawne wskazać trzeba na uregulowanie zawarte w art. 253 K.c., w którym dopuszczono możliwość ograniczenia użytkowania. Przepis ten stanowi, że zakres użytkowania można ograniczyć przez wyłączenie oznaczonych pożytków rzeczy (§ 1). Wykonywanie użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej oznaczonej części (§ 2 K.c.). 8. Osią sporu w sprawie jest to, czy istniały podstawy do orzekania w decyzji o ograniczeniu wykonywania prawa użytkowania w szczególności poprzez niemożność dokonywania nowych nasadzeń oraz nowej zabudowy w obszarze pasów technicznych wskazanych dla sieci [...] stanowiącej własność Z. Sp. z o.o. oraz o konieczności uwzględnienia przez stronę ustanowionej dnia [...].08.2018 r. służebności przesyłu, opisanej w dziale III księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Zdaniem Organu w decyzji stwierdzającej nabycie użytkowania z mocy prawa możliwe było jednocześnie orzekanie o ograniczeniu wykonywania tego prawa, a to z uwagi na odesłanie w przepisach u.r.o.d. do K.c. Zdaniem Skarżącego, u.r.o.d. kompleksowo reguluje sposób nabycie tytułu prawnego do gruntów, zaś spełnienie warunków, o których mowa w tej ustawie powoduje, że PZD nabywa w sposób bezwarunkowy i nieograniczony tytuł do nieruchomości. Zdaniem Skarżącego ustawa nie daje kompetencji aby decyzja stwierdzająca istnienie tytułu prawnego wprowadzała jakiekolwiek ograniczenia w tym zakresie. 9. Rację w sporze częściowo należy przyznać Skarżącemu. W ustawie o rodzinnych ogrodach działkowych ustawodawca nie zawarł przepisów odnoszących się do możliwości orzekania o ograniczeniu wykonywania prawa użytkowania, którego nabycie przez stowarzyszenie ogrodowe stwierdza organ w drodze decyzji administracyjnej. Niemniej jednak, ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych funkcjonuje w określonym systemie prawnym, co powoduje, że przy stosowaniu i wykładni jej przepisów, nie można abstrahować od uwarunkowań prawnych wynikających także z przepisów zawartych w innych aktach normatywnych, a mających zastosowanie w stosunku do przedmiotu, którego dotyczy aktualnie prowadzone na podstawie tej ustawy postępowanie. W szczególności zatem nie można uznać, że wykluczone jest stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego (dalej jako "k.c."), skoro w treści art. 75 ust. 6 i art. 76 ust. 2 u.r.o.d., ustawodawca w zakresie rozumienia pojęcia użytkowanie wprost odsyła do unormowań K.c. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7.09.2021 r., sygn. akt I OSK 3613/18). Orzeczenie to jednak zostało przez Organ orzekający w sprawie błędnie zinterpretowane. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 76 ust. 2 u.r.o.d. w przypadku rodzinnego ogrodu działkowego spełniającego jeden z warunków, wskazanych w ust. 1, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ten rodzinny ogród działkowy, z dniem wejścia w życie u.r.o.d., nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji. I w tym zakresie rację należy przyznać Skarżącemu, że ustawa u.r.o.d. wiąże spełnienie warunków, o których mowa w art. 76 ust. 1 u.r.o.d. z nabyciem prawa użytkowania. Decyzja wydana przez organ w następstwie spełnienia warunków ma charakter deklaratoryjny ze skutkiem prawnym wynikającym z przepisów (w tym przypadku u.r.o.d.). Ustawodawca jednocześnie w konstrukcji decyzji stwierdzającej nabycie prawa nie zawarł dopuszczalności klauzul dodatkowych ani ograniczeń. Co nie znaczy jednak, że odciął się od cywilistycznej koncepcji użytkowania – wręcz przeciwnie – nakazał rozumienie instytucji użytkowania przez pryzmat przepisów K.c., co oznacza, że dotyczy to wszystkich konsekwencji z tych przepisów wynikających. Z treści art. 249 K.c., którego naruszenie zarzuca Skarżący wynika, że jeżeli kilka ograniczonych praw rzeczowych obciąża tę samą rzecz, prawo powstałe później nie może być wykonywane z uszczerbkiem dla prawa powstałego wcześniej (pierwszeństwo) (§ 1). Przepis powyższy nie uchybia przepisom, które określają pierwszeństwo w sposób odmienny (§ 2). I tu rację ma Organ zauważając, że tym przepisem szczególnym w stosunku do art. 249 § 1 K.c. jest art. 11 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości, ujawnione w księdze wieczystej, ma pierwszeństwo przed takim prawem nieujawnionym w księdze. W myśl powyższego przepisu, jeżeli określone ograniczone prawo rzeczowe ujawniono w księdze wieczystej, przysługuje mu pierwszeństwo przed każdym ograniczonym prawem rzeczowym niewpisanym do tej księgi, choćby powstało ono wcześniej. Nie ma przy tym znaczenia, czy ograniczone prawo rzeczowe ujawniono w księdze wieczystej wskutek wpisu konstytutywnego, czy deklaratoryjnego (użytkowanie, służebność, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, hipoteka ustawowa). Art. 11 znajduje zastosowanie w obu tych przypadkach (por: T. Czech [w:] Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz, Warszawa 2014, komentarz do art. 11). Tym samym dla określenia pierwszeństwa ograniczonych praw rzeczowych (np. w postaci służebności przesyłu) nie ma znaczenia moment powstania danego prawa. Sąd podkreśla jednocześnie, że nie ma także potrzeby wpisywania ograniczeń w treść decyzji, gdyż po pierwsze wynikają one z mocy prawa i należy je rozumieć per se, po drugie zaś – uprawnienia do zawarcia dodatkowych treści w decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania nie daje organowi norma u.r.o.d., a już na pewno nie można za taką normę upoważniającą (kompetencyjną) uznać odesłanie do przepisów K.c. 10. W świetle powyższego, w ocenie Sądu zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 75 ust. 6 i 7 u.r.o.d. w zw. z art. 253 k.c. przez błędną wykładnię tych przepisów, która doprowadziła Organy obu instancji do uznania, że stwierdzenie nabycia prawa użytkowania z jednoczesnym ograniczeniem wykonywania tego prawa było dopuszczalne. Uwzględniając wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd stwierdził, że podjęte w sprawie decyzje naruszają przepisy prawa materialnego w sposób, który uzasadnia uwzględnienie skargi, poprzez ich uchylenie. 11. Ponownie rozpatrując sprawę Organ powinien wyeliminować wskazane przez Sąd uchybienia. W szczególności zobowiązany będzie do przyjęcia wykładni norm prawa materialnego zastosowanych w sprawie zaprezentowanej przez Sąd. 12. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło