II SA/Sz 259/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-08-13
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Krzysztof Szydłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przez udział tego samego pracownika organu w wydaniu decyzji pierwszej instancji i decyzji rozstrzygającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące uchyleniem decyzji?Ratio decidendi
Udział tego samego pracownika organu w wydaniu decyzji pierwszej instancji oraz w rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (które stanowi surogat postępowania dwuinstancyjnego) stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Taka sytuacja daje gwarancję bezstronnego i rzetelnego ponownego rozpatrzenia sprawy i jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.Stan faktyczny
Skarżący został skreślony z listy doktorantów decyzją Dyrektora Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Szczecińskiego. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Dyrektor utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organowi naruszenie szeregu przepisów k.p.a. i p.s.w.n. Sąd administracyjny dopatrzył się istotnego naruszenia przepisów postępowania, wskazując na udział tego samego dyrektora w wydaniu obu decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem poniesionych kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Paulina Grzegórzek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Szczecińskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Szczecińskiego na rzecz skarżącego R. K. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem poniesionych kosztów postępowania.
Dyrektor Szkoły Doktorskiej, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej "k.p.a"), art. 203 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca
2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571 ze zm.; dalej "p.s.w.n.") oraz § 35 ust. 3 pkt 2 i ust. 4 uchwały nr 45/2024 Senatu Uniwersytetu Szczecińskiego z dnia 25 kwietnia 2024 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Szczecińskiego (dalej "regulamin SD"), wydał w dniu 18 grudnia 2024 r. decyzję nr N-SD.5145.37.2024.AAN, w której skreślił R. D. K. (dalej "skarżący") z listy doktorantów.
Organ przytoczył treść art. 203 ust. 2 pkt 2, art. 207 p.s.w.n., § 15 ust. 1, § 15 ust. 2 pkt 8, § 15 pkt 12, § 15 pkt 21, § 15 pkt 22, § 5 ust. 14-15 regulaminu SD
i wskazał, że skarżący został przyjęty do szkoły doktorskiej w ramach programu "Doktorat wdrożeniowy" w dyscyplinie nauki o zarządzaniu i jakości.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z kryteriami kwalifikacji będącymi załącznikiem nr 1 do uchwały Senatu US nr 6/2021 z dnia 28 stycznia 2021 r. obowiązującymi kandydatów do Szkoły Doktorskiej do podjęcia kształcenia w Szkole Doktorskiej Uniwersytetu Szczecińskiego ("dalej "SD US") mógł zostać dopuszczony kandydat, który uzyskał w postępowaniu konkursowym minimum 76 pkt. Kryterium ww. punktów było niższe i wynosiło minimum 60 pkt w stosunku do kandydatów, którzy mieli realizować kształcenie w ramach programu "Doktorat wdrożeniowy" Ministerstwa Edukacji i Nauki (MEiN).
Organ wskazał, że skarżący został przyjęty na kształcenie do szkoły doktorskiej, uzyskując w postępowaniu konkursowym 66 punktów, zatem został dopuszczony do kształcenia w SD US tylko i wyłącznie z uwagi na fakt udziału
w programie wdrożeniowym. Następnie w związku z przyjęciem skarżącego do SD US pomiędzy Uniwersytetem Szczecińskim a Ministerstwem Edukacji i Nauki w dniu 1 lutego 2022 r. została podpisana umowa nr [...], która określała warunki realizacji, finasowania i rozliczania środków finansowych zgodnie
z informacją zawartą w II części wniosku o finansowanie stypendium doktoranckiego, zwiększenie wysokości stypendium doktoranckiego oraz kosztów ubezpieczenia społecznego ponoszonych przez Uniwersytet Szczeciński i dofinansowanie kosztów wykorzystania infrastruktury badawczej w ramach V edycji programu MEiN pn. "Doktorat wdrożeniowy", ogłoszonego na podstawie art. 376 ust. 1 i ust. 2
pkt 1 p.s.w.n., komunikatem Ministra z dnia 16 kwietnia 2021 r. o ustanowieniu programu "Doktorat wdrożeniowy" (dalej "Program") i naborze wniosków. Umowa zakłada negatywne skutki finansowe w postaci zwrotu przekazanych przez Ministerstwo środków przez Uniwersytet Szczeciński w przypadku między innymi niezłożenia raportu rocznego lub końcowego w terminie, oraz w przypadku w którym podmiot współpracujący, tj. pracodawca doktoranta zrezygnuje z programu, gdyż okoliczność ta uniemożliwia dalszy udział doktoranta w programie.
W dniu 9 lipca 2023 r. została podpisana umowa trójstronna w zakresie prowadzenia doktoratu wdrożeniowego Nr 910/ BKRZ/23 pomiędzy:
1. skarżącym (doktorant);
2. Skarbem Państwa - Kancelarią Prezesa Rady Ministrów (pracodawca doktoranta);
3. Uniwersytetem Szczecińskim.
Przedmiotem umowy było określenie zasad współpracy stron, w związku
z realizacją projektu.
Organ wskazał, że w tej umowie, doktorant oświadczył, iż zna wymagania stawiane mu w ramach kształcenia w SD US oraz realizacji Programu i zobowiązuje się do ich przestrzegania. Doktorant zobowiązał się m.in. do przekazania Uniwersytetowi Szczecińskiemu w terminie przez niego wyznaczonym koniecznych danych w celu złożenia przez uczelnię do MEiN raportów rocznych oraz raportu końcowego z wykorzystania środków finansowych w ramach Programu.
W dniu 11 kwietnia 2024 r. wpłynęło pismo z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2024 r. o wypowiedzeniu umowy trójstronnej o współpracy
w zakresie prowadzenia doktoratu wdrożeniowego przez skarżącego. W informacji tej wskazano również, że skarżący z dniem 12 lutego 2024 r., zakończył zatrudnienie w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Organ podał, że w dniu 16 września 2024 r. o godzinie 16:19 ze skrzynki [...] została przesłana skarżącemu wiadomość
o obowiązku złożenia raportu w terminie do 27 września 2024 r., którego termin na przesłanie do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (organ powstały 1 stycznia 2024 r. w wyniku podziału dotychczasowego MEiN na MEN i MNiSW, dalej "Ministerstwo"), po akceptacji Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego został określony do 10 października 2024 r.
W informacji wskazano, że doktorant powinien przesłać raport na załączniku dołączonym do wiadomości na adres [...] w formie skanu z podpisem, w formie edytowalnej i w formie drukowanej na adres Szkoły Doktorskiej US. Przypomnienia o obowiązku złożenia powyższego raportu wysyłane były jeszcze dwukrotnie: w dniu 30 września 2024 r. o godzinie 11:03 i w dniu
4 października 2024 r. o godzinie 07:31 ze skrzynki [...]
Do dnia 27 września 2024 r. skarżący nie złożył raportu. Tym samym raport roczny nie został złożony do Ministerstwa.
Organ pismem z dnia 14 października 2024 r. zawiadomił skarżącego
o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów SD US, informując że dokona zbadania istnienia przesłanek, określonych w art. 203 p.s.w.n., w szczególności przesłanki z art. 203 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. Organ pouczył skarżącego o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania (skarżący odebrał pismo w dniu 12 listopada 2024 r.).
W dniu 26 października 2024 r. skarżący złożył wyjaśnienia związane
z niezłożeniem raportu w terminie, załączając:
- raport roczny z realizacji Programu w roku akademickim 2023/2024,
- Indywidualny Plan Badawczy (IPB) z dnia 26 października 2024 r.,
- opinię promotora (zawierającą skan podpisu promotora),
- sprawozdanie z realizacji IPB.
W dniu 31 października 2024 r. o godzinie 19:52 skarżący przesłał informację
o przekazaniu ww. dokumentów za pośrednictwem e-PUAP.
W dniu 4 listopada 2024 r. o godzinach: 8:00, 8:33 i 8:40 ze skrzynki [...] zostały wysłane do skarżącego trzy wiadomości
o braku oryginalnego podpisu promotora na sprawozdaniu z realizacji IPB. W dniu
4 listopada 2024 r. w kolejnej wiadomości mejlowej skarżący przesłał sprawozdanie uzupełnione o elektroniczny podpis promotora.
Następnie dnia 14 listopada 2024 r. wpłynął wniosek skarżącego dot. wskazania przesłanki prowadzącej do wszczęcia postępowania o skreślenie z listy studentów.
Organ pismem z dnia 18 listopada 2024 r. zawiadomił skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, poinformował też
o faktach znajdujących się w teczce osobowej doktoranta, co do zebranych dowodów i materiałów, w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia.
Skarżący odebrał ww. pismo w dniu 6 grudnia 2024 r. i wniósł wyjaśnienia poprzez e-PUAP, które wpłynęły do organu w dniu 9 grudnia 2024 r. wraz
z wnioskiem o udostępnienie akt sprawy w formie elektronicznej. Skarżący wyjaśnił, że postępowanie prowadzone jest w oparciu o art. 203 ust. 2 p.s.w.n., który dotyczy fakultatywnej decyzji o skreśleniu z listy doktorantów. W jego ocenie, zgodnie z art. 8 k.p.a. organ powinien wziąć pod uwagę nie tylko fakt opóźnienia w złożeniu dokumentów, ale także całokształt jego dotychczasowej pracy naukowej, osiągnięć akademickich oraz okoliczności, które doprowadziły do uchybienia terminom. Podał, że przebieg jego studiów nie budził do tej pory znaczących zastrzeżeń. Skarżący przedstawił swoje wyniki w nauce (średnia za pierwszy rok studiów - 4.667, drugi rok studiów - 4.667, trzeci rok studiów - 5.00), pozytywny wynik oceny śródokresowej, aktywność naukową (ocena pozytywna suma 404 pkt oraz IF 4,229 według wykazu Biblioteki US), pozytywne opinie promotora przekazywane z każdym sprawozdaniem. Do pisma skarżący załączył treść artykułu podsumowującego drugie badanie realizowane przez niego (rola wiodąca) w zespole prof. J. W. jakie jest przygotowywane do recenzji w G. I. Q.. Skarżący zwrócił się o zasięgnięcie opinii jego promotora przed wydaniem decyzji. Zdaniem skarżącego, dochował on wyznaczonego terminu, tj. 4.11.2024 r. na złożenie sprawozdania, gdyż A. A. w kierowanej do niego korespondencji w dniu 31.10.2024 r. z godziny 10:13 – taki termin określiła na ostateczne złożenie sprawozdania. Nowy termin został przez skarżącego dochowany (przekazanie sprawozdanie na adres ePUAP organu), co organ potwierdził.
Odnośnie złożenia raportu z realizacji doktoratu wdrożeniowego w dniu 26.10.2024 r., tj. po terminie wyznaczonym do dnia 27.09.2024 r., skarżący podał, że złożył już wyjaśnienia na adres organu i Zastępcy Kierownika Biura SD US M. K.. Skarżący wskazał, że od 30.07.2024 r. do 1.10.2024 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z epizodem depresyjnym, który uniemożliwiał mu sprawne wykonywanie codziennych obowiązków. Miało to również negatywny wpływ na przygotowanie przez niego raportu z realizacji doktoratu wdrożeniowego.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego, organ ustalił następujące uchybienia skarżącego w zakresie obowiązków, wynikających z regulaminu SD,
w szczególności wynikających z § 15:
1. ust. 2 pkt 8 - uchybienie obowiązkowi złożenia do organu sprawozdania semestralnego z realizacji IPB w miesiącu następującym po zakończeniu 6 semestru, tj. nie później niż do 30.10.2024 r. Skarżący przesłał dokument 26.10.2024 r.- plik
z raportem został przesłany elektronicznie na konto e-PUAP. Plik ten został przez skarżącego podpisany elektronicznie, natomiast opinia promotora która jest częścią sprawdzania została podpisana odręcznie i był to jej skan, według organu, tak przesłany plik nie był zatem ani dokumentem papierowym, ani dokumentem elektronicznym. Skarżący został wezwany o poprawne złożenie dokumentu. Prawidłowy dokument został złożony 4.11.2024 r.
2. ust. 2 pkt 12 - uchybienie obowiązkowi złożenia raportu z doktoratu wdrożeniowego w terminie wyznaczonym przez organ.
Organ wskazał, że zgodnie z IPB skarżącego, złożonym w dniu 12.09.2023 r., szacowany % zaawansowania pracy nad dysertacją za semestr letni 2023/2024 powinien wynosić 80%. Natomiast zgodnie ze złożonym ww. sprawozdaniem, według opinii promotora, stan zaawansowania dysertacji oceniono powyżej 70%. Zatem skarżący nie realizował doktoratu zgodnie z IPB, gdyż wynik 70% zaawansowania pracy nad dysertacją winien być już zrealizowany w semestrze letnim 2022/2023. Według organu, skarżący uchybił terminom realizacji IPB, jeszcze zanim przeszedł na zwolnienie lekarskie z powodów zdrowotnych. Organ wyjaśnił, że skarżący miał możliwość zmiany IPB w każdym semestrze, czego jednak nie uczynił, do momentu wszczęcia postępowania o skreślenie jego z listy doktorantów.
Organ podał, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku z § 15 ust. 2 pkt 21 regulaminu SD, tj. realizacji projektu na podstawie którego następuje finansowanie kształcenia doktoranta, zgodnie z wytycznymi instytucji zewnętrznej oraz umową. Skarżący, w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę przestaje być uczestnikiem Programu, gdyż wyłącznie na tej podstawie został przyjęty do SD US.
Organ wskazał, że konsekwencją zaprzestania udziału skarżącego
w Programie jest zaprzestanie finansowania z tego programu kształcenia doktoranta przez Ministerstwo, co oznacza, że ciężar finansowania dalszego kształcenia
w SD US spoczywałby na Uniwersytecie Szczecińskim. Uniwersytet Szczeciński nie posiada środków z subwencji na finansowanie dalszego kształcenia skarżącego. Takie środki dla skarżącego nie zostały zaplanowane w budżecie uczelni, gdyż jego kształcenie zgodnie z rekrutacją winno pochodzić z innych źródeł niż subwencja. Organ podniósł, że gdyby skarżący kandydował do SD US w ramach limitów (finansowanych z subwencji) zgodnie z uchwałą rekrutacyjną, to uzyskane przez niego punkty 66, nie pozwoliłyby przyjąć go na kształcenie w SD US, bowiem musiałby osiągnąć minimum 76 pkt. Zatem, tylko finansowanie ze źródeł zewnętrznych pozwoliło przyjąć skarżącego na kształcenie w SD US w ramach udziału w Programie.
Organ podał, że uchybienie przepisom regulaminu SD, tj. niezłożenie w terminie z przyczyn zdrowotnych raportu do Ministerstwa skutkuje obowiązkiem zwrotu przez Uniwersytet Szczeciński środków przyznanych na kształcenie doktoranta za ten okres kształcenia, z którego raport winien być sporządzony. Gdyby nawet Ministerstwo pozwoliło na złożenie w późniejszym terminie sprawozdania ze względu na przesłane wyjaśnienie doktoranta, to forma złożonego raportu rocznego przez skarżącego, przysłanego w dniu 26.10.2024 r., nie jest zgodna z dokumentem, który został przesłany w mejlu informacyjnym do doktoranta. Zgodnie z dokumentacją znajdującą się teczce doktoranta, skarżący przebywał na zwolnieniu do
1 października 2024 r., zatem 2 października 2024 r. winien był już wtedy skontaktować się z uczelnią celem ewentualnego uzupełnienia ww. dokumentu. Tym bardziej, że 4 października 2024 r. o godzinie 07:31 ze skrzynki [...] skarżący otrzymał wiadomość przypominającą. Wówczas była jeszcze możliwość złożenia raportu do Ministerstwa w terminie.
Organ wyjaśnił również, że skreślenie z listy doktorantów, nie przekreśla możliwości dokończenia przygotowania rozprawy doktorskiej, gdyż zgodnie z art. 197 p.s.w.n., przygotowanie rozprawy doktorskiej odbywa się w trybie:
1) kształcenia doktorantów;
2) eksternistycznym.
Ponadto poinformował skarżącego, że zgodnie z § 16 ust. 11 regulaminu
SD US wypłata stypendium doktoranckiego ustaje z ostatnim dniem miesiąca,
w którym decyzja o skreśleniu z listy doktorantów stała się ostateczna albo w którym upłynął okres, o którym mowa w ust. 4 regulaminu.
Decyzja, którą podpisał Dyrektor SD US prof. dr hab. J. K.. została doręczona skarżącemu w dniu 11 stycznia 2025 r.
W dniu 25 stycznia 2025 r. za pośrednictwem platformy ePUAP skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania w postaci niewłaściwej oceny zebranego materiału dowodowego i brak uwzględnienia jego postępów w nauce. Ponadto zdaniem skarżącego, niedopuszczalne jest uzależnienie wydania decyzji o jego skreśleniu z listy doktorantów od kwestii finasowania procesu kształcenia ze środków Ministerstwa.
Organ, ponownie rozpoznając sprawę, wydał w dniu 21 lutego 2025 r. decyzję nr N-SD.5145.37.2024, w której utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 18 grudnia
2024 r. o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów.
Organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, w tym wskazał, że
w dniu 12 stycznia 2025 r. za pośrednictwem platformy ePUAP skarżący przysłał wniosek o wcześniejszą realizację programu kształcenia, powołując się na § 2 ust. 3 regulaminu SD, określając termin gotowości do obrony pracy na marzec 2025 r. Zdaniem skarżącego, uzasadnia to jego dorobek naukowy, jak i zaawansowanie rozprawy doktorskiej na poziomie 90 %. Do wniosku dołączył zgodę i poparcie promotora dr hab. inż. J. W., który potwierdził dorobek publikacyjny skarżącego oraz zaawansowanie rozprawy doktorskiej na poziomie
90 %. W dniu 3 lutego 2025 r. (organ błędnie wskazał na datę 3 marca 2025 r.) organ w rozstrzygnięciu nie wyraził zgody na skrócenie okresu realizacji programu kształcenia z uwagi na brak uczestnictwa doktoranta do dnia wydania rozstrzygnięcia w 5 wykładach do wyboru wynikających z jego programu kształcenia. W trakcie kształcenia doktorant od 3 do 8 semestru kształcenia miał obowiązek uczestnictwa
w 5 wykładach do wyboru. Wykładów tych było 35, o każdym z nich skarżący był informowany mejlowo, pomimo otrzymywanej informacji doktorant w żadnym z nich nie uczestniczył. Wykłady te odbywały się za pomocą Teams. Zatem, na dzień wystawienia rozstrzygnięcia organ nie mógł przychylić się do wniosku o skrócenie okresu realizacji programu kształcenia, gdyż doktorant do wskazanego przez niego wcześniejszego terminu zakończenia kształcenia nie miałby możliwości zaliczenia tego przedmiotu.
Skarżący zwracał się o umożliwienie mu spotkania on–line z przedstawicielem organu, lecz po wyznaczeniu terminu, nie podjął kontaktu z organem w wyznaczonej dacie.
Organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie
i ustosunkował się do zarzutów skarżącego. Organ podał, że w przypadku uchybienia terminowi przez skarżącego miał on miał obowiązek podjąć ww. decyzję, a nie uzależniać rozpoznanie sprawy od rozstrzygnięcia przez Ministra wniosku o przywrócenie terminu. Według organu, skarżący naruszył ciążące na nim obowiązki, zaś złożenie przez uczelnię wniosku do Ministerstwa o przywrócenie terminu jest kwestią wtórną. Według organu, wstrzymywanie wydania decyzji w oczekiwaniu na stanowisko zewnętrznego organu, które nie jest pewne, prowadziłoby do niewłaściwego działania. Wydanie decyzji o skreśleniu w momencie, gdy skarżący nie wykonał swoich obowiązków, było zgodne z prawem i miało na celu zabezpieczenie interesów uczelni. Regulamin SD oraz umowy związane z Programem nie nakładają na uczelnię obowiązku wystąpienia o opinię promotora w przypadku niezłożenia raportu w terminie, który był jasno określony. Opinię promotora należy konsultować w kwestiach naukowych, obowiązki administracyjne i proceduralne dotyczące terminów składania raportów leżą po stronie skarżącego. Opinia promotora była zawarta w złożonym przez skarżącego 26 października 2024 r. semestralnym sprawozdaniu z realizacji IPB. W związku z powyższym brak wystąpienia o ponowną opinię promotora nie narusza zasadności podjęcia decyzji przez organ. Zgodnie z posiadanymi dokumentami, skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim do 1 października 2024 r. W ocenie organu, po zakończeniu zwolnienia skarżący miał wystarczająco dużo czasu, aby skontaktować się z uczelnią i złożyć odpowiedni raport. Wysłanie przypomnień i informacji o terminach przez uczelnię, a także terminowe przypomnienie o obowiązku złożenia raportu, świadczy o tym, że skarżący był odpowiednio poinformowany o swoich obowiązkach, a okoliczności zdrowotne nie stanowiły wystarczającego powodu do niewykonania przez niego obowiązku. Zdaniem organu, po zakończeniu zwolnienia, skarżący nie podjął wystarczających działań w celu uzupełnienia braków, co skutkowało wydaniem decyzji o jego skreśleniu z listy doktorantów. Według organu, zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. jest niezasadny, ponieważ uczelnia działała zgodnie z przepisami prawa, uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, w tym zdrowotne, oraz zapewniając doktorantowi pełną informację o jego obowiązkach. Wydanie decyzji o skreśleniu nie było przedwczesne, gdyż brak złożenia raportu w terminie, mimo przypomnień, uzasadniał podjęcie decyzji zgodnie z regulaminem i przepisami prawa.
Organ stwierdził, że skarżący miał pełną możliwość wypowiedzenia się w toku postępowania. Wszelkie istotne okoliczności sprawy były przedmiotem analizy,
a argumenty skarżącego podniesione w toku postępowania zostały rozpatrzone. Powoływanie się przez organ na znane doktorantowi okoliczności (m.in. kwestie finansowe) wynikało z kompleksowej oceny sytuacji skarżącego i zgodne było
z przepisami prawa. Nie doszło zatem do naruszenia art. 10 k.p.a.
Organ uznał, że sankcja skreślenia została zastosowana w sposób proporcjonalny i zgodny z regulaminem SD. Brak realizacji obowiązku wynikającego z regulaminu SD oraz problemy organizacyjne skarżącego uzasadniały podjęcie decyzji o skreśleniu. Organ wydał decyzję uznaniową w granicach obowiązującego prawa. Nie naruszono zatem art. 8 k.p.a.
Organ stwierdził, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone
w sposób prawidłowy. Uczelnia posiadała pełną dokumentację w tej sprawie, w tym korespondencję dotyczącą przypomnień o obowiązku złożenia raportu, a także wszelkie informacje związane z umową o doktorat wdrożeniowy i związane z nią regulacje. Fakt niezłożenia raportu w terminie był jednoznaczny, nie było potrzeby przeprowadzania dodatkowych czynności wyjaśniających, takich jak przesłuchanie stron. Skarżący był wielokrotnie informowany o konieczności złożenia raportu
w terminie, a przypomnienia wysyłane były również drogą mejlową. Nie naruszono art. 77 § 1 k.p.a. Pomimo tych przypomnień, skarżący nie wywiązał się z obowiązku w terminie, co stanowiło podstawę do podjęcia decyzji o skreśleniu go z listy doktorantów. Tym samym organ dokonał ustaleń uchybienia przez skarżącego obowiązków, wynikających z regulaminu SD, w szczególności wynikających z § 15 ust. 2 pkt 8 i pkt 12. Organ postąpił zgodnie z regulaminami oraz umowami, jakie były zawarte z doktorantem oraz Ministerstwem, co skutkowało koniecznością zastosowania określonych procedur. Decyzja uczelni nie była arbitralna i opierała się na dokładnej analizie sytuacji prawnej i faktycznej. Organ uwzględnił wszystkie istotne okoliczności sprawy, w tym fakt, że skarżący nie wypełnił swoich obowiązków formalnych, mimo iż miał możliwość dopełnienia wymaganych czynności po zakończeniu zwolnienia lekarskiego. W tej sytuacji, decyzja została podjęta
w zgodzie z przepisami prawa oraz z interesem publicznym, który wymagał zachowania zgodności z programem finansowania. Dokonując oceny sytuacji, organ dokładnie zapoznał się z dokumentami i materiałami dowodowymi, które dotyczyły realizacji obowiązków doktoranta. Skarżący nie wykonał swoich obowiązków wynikających z regulaminu SD oraz umowy, co stanowiło podstawę do podjęcia decyzji o skreśleniu go z listy doktorantów. Według organu, okoliczności tej sprawy nie wymagały przeprowadzania dodatkowych dowodów, ponieważ zebrana dokumentacja była jasna i jednoznaczna.
Organ podał, że postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami k.p.a., które wymagają szczegółowej analizy sprawy i uwzględnienia wszystkich okoliczności. Decyzja o skreśleniu doktoranta została podjęta na podstawie przepisów wewnętrznych uczelni oraz obowiązków wynikających z umowy
z Ministerstwem. Postępowanie administracyjne uwzględniało obowiązujące przepisy prawa, zarówno na poziomie wewnętrznego regulaminu SD, jak i Programu. Organ wskazał, że przypomniano skarżącemu o obowiązku złożenia raportu w terminie, lecz skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku. Nie doszło zatem do naruszenia art. 11 k.p.a. Decyzja organu o skreśleniu doktoranta nie była arbitralna, lecz wynikała
z jego zaniedbań w wypełnianiu obowiązków formalnych, niezależnie od wyników naukowych doktoranta. Oceniając sytuację skarżącego, uczelnia nie mogła pominąć tych faktów i kierując się zasadą obiektywizmu, podjęła decyzję zgodną
z obowiązującym prawem. Decyzja organu została podjęta po uwzględnieniu interesów zarówno samego doktoranta, jak i interesu publicznego związanego
z odpowiednim wykorzystaniem przyznanych środków finansowych, co jest zgodne
z zasadą wyważenia interesów w postępowaniu administracyjnym. Ponadto uczelnia musi przestrzegać wymogów wynikających z umowy z Ministerstwem, której skutkiem niewykonania są negatywne konsekwencje finansowe, w tym konieczność zwrotu przyznanych środków. Zgodnie z § 5 ust. 2 umowy nr DWD/5/0407/2021 zawartej z Ministerstwem, niezłożenie raportu rocznego stanowi podstawę do odstąpienia przez Ministra od umowy. Odstąpienie od umowy skutkuje wezwaniem uczelni do zwrotu całości przekazanych środków finansowych. Według § 5 ust. 1
pkt 1 ww. umowy, raport roczny składa się każdorazowo do 10 października w trzech pierwszych latach obowiązywania umowy.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 203 ust. 2 p.s.w.n. organ wskazał, że skarżący nie spełnił obowiązków wynikających z regulaminu SD, co wiąże się również z konsekwencjami finansowymi dla uczelni. Zgodnie z § 15 ust. 2 pkt 12 regulaminu SD, skarżący był zobowiązany do złożenia raportu rocznego z realizacji Programu w terminie wyznaczonym przez organ. Pomimo tego, że skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim do 1 października 2024 r., po jego zakończeniu miał wystarczająco dużo czasu, by dostarczyć wymagany raport. Ponadto, informacja o konieczności złożenia raportu została wysłana do doktoranta już
4 października 2024 r., co stanowiło wyraźne przypomnienie o konieczności dopełnienia obowiązku. Mimo to, skarżący złożył raport dopiero 26 października
2024 r., co było znacznym opóźnieniem i nie było uzasadnione żadnymi obiektywnymi trudnościami. Uchybienie obowiązkom formalnym, mimo okoliczności łagodzących, takich jak choroba, które mogą wpłynąć na terminowość wykonania obowiązków, może być traktowane jako rażące zaniedbanie, jeżeli opóźnienie niesie za sobą skutki finansowe. W ocenie organu, skarżący po zakończeniu zwolnienia lekarskiego nie podjął odpowiednich działań w celu terminowego złożenia raportu. Niewywiązanie się z obowiązku złożenia raportu przez skarżącego wiąże się z obowiązkiem zwrotu przez uczelnię środków finansowych, które zostały przyznane na kształcenie doktoranta w okresie, za który raport ten miał zostać złożony. Zatem, choć sytuacja zdrowotna skarżącego może stanowić okoliczność łagodzącą, to brak złożenia raportu w odpowiednim terminie w konsekwencji obciąża uczelnię odpowiedzialnością finansową za środki przeznaczone na kształcenie doktoranta w okresie, który powinien być pokryty przez instytucję zewnętrzną. Zgodnie z art. 203 ust. 2 p.s.w.n., decyzja o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów może opierać się na przesłankach fakultatywnych, które wymagają wnikliwej oceny sytuacji. Skreślenie doktoranta w tym przypadku wynikało z jego rażącego zaniedbania obowiązków wynikających z regulaminu SD. Doktorant po zakończeniu zwolnienia lekarskiego, miał czas aby wykonać wymagany obowiązek, a opóźnienie w dostarczeniu raportu w niewłaściwej formie stanowi rażące zaniedbanie. Tym samym, skreślenie doktoranta z listy jest wynikiem naruszenia jego obowiązków, które miały charakter zaniedbania, a nie działania w dobrej wierze. Zatem, zarówno uchybienie obowiązkowi złożenia raportu, jak i opóźnienie w jego dostarczeniu, w ocenie organu, należało uznać za rażące zaniedbanie ze strony skarżącego. Choć uczelnia ponosi konsekwencje finansowe związane z niezłożeniem raportu w terminie, odpowiedzialność za zaistniałą sytuację spoczywa na skarżącym, który nie wykazał należytej staranności w dopełnieniu swoich obowiązków. Skreślenie skarżącego z listy doktorantów jest uzasadnione, biorąc pod uwagę naruszenie regulaminu SD i rażące zaniedbanie obowiązków.
Zdaniem organu, nie doszło do naruszenia art. 207 p.s.w.n. Ocena realizacji obowiązków skarżącego była zgodna z przepisami i oparta na obiektywnych przesłankach. Brak spełnienia obowiązku doktoranta wynikającego z regulaminu SD, niezależnie od osiągnięć publikacyjnych, stanowiło podstawę do skreślenia. Jednym z głównych interesów społecznych, który musi być chroniony przez uczelnię jako jednostkę sektora finansów publicznych jest właściwe rozdysponowanie środków finansowych przeznaczonych na kształcenie doktorantów. Interes społeczny polega więc na zapewnieniu, aby środki finansowe, które zostały przeznaczone na rozwój naukowy i kształcenie doktorantów, były wykorzystywane w sposób efektywny
i sprawiedliwy. W sytuacji, gdy doktorant nie wywiązał się z obowiązku złożenia raportu, to uczelnia zobowiązana będzie do zwrotu środków, które mogłyby zostać przeznaczone na inne cele, np. jak dofinansowanie pracy innych doktorantów, którzy zgodnie z regulaminem wypełniają swoje obowiązki.
Organ nie naruszył art. 3 ust. 1 p.s.w.n. Zasada autonomii uczelni daje uczelniom prawo do swobodnego organizowania procesu dydaktycznego, w tym ustalania wymagań rekrutacyjnych, zasad kształcenia oraz podejmowania decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących doktorantów. Jednakże autonomia uczelni nie oznacza, że uczelnia może działać w oderwaniu od przepisów prawa
i obowiązujących regulaminów. Wymóg składania raportu rocznego wynika
z obowiązków, które zostały jasno określone w ramach regulaminu SD, umowy trójstronnej oraz Programu. Skreślenie doktoranta z powodu niewywiązania się
z obowiązku złożenia raportu rocznego nie stanowi naruszenia zasady autonomii uczelni, ponieważ jest zgodne z regulaminowymi i ustawowymi zasadami dotyczącymi kształcenia doktorantów, jak również z obowiązkami wynikającymi
z podpisanych umów, w tym umowy z Ministerstwem. Zasada autonomii uczelni nie oznacza, że jest ona pozbawiona możliwości podejmowania decyzji o skreśleniu doktoranta z powodu nieprzestrzegania wewnętrznych regulaminów i wymogów programowych. Przeciwnie, autonomia uczelni obejmuje również prawo do egzekwowania obowiązków, które zostały nałożone na doktoranta w ramach ustalonych zasad kształcenia. Skreślenie było konsekwencją zaniedbania obowiązków związanych z terminowym składaniem określonych dokumentów bez względu na postępy doktoranta w badaniach. Uczelnia ma obowiązek egzekwować wypełnianie formalnych obowiązków, takich jak składanie raportów i sprawozdań, które są kluczowe w kontekście realizacji programu oraz finansowania.
Organ stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n. Skarżący nie ma obowiązku kształcenia się w szkole doktorskiej, aby prowadzić badania naukowe oraz pisać pracę doktorską. Przepisy p.s.w.n. dają możliwość prowadzenia badań i przygotowywania rozprawy doktorskiej także w trybie eksternistycznym, poza strukturami formalnymi szkoły doktorskiej. Zgodnie
z przepisami, doktorant może podjąć pracę badawczą i realizować swoje projekty naukowe, a także przygotować pracę doktorską, niezależnie od tego, czy uczęszcza do szkoły doktorskiej. Tryb eksternistyczny daje alternatywę dla osób, które
z różnych powodów nie chcą lub nie mogą uczestniczyć w pełnym programie szkoły doktorskiej, a jednocześnie pragną kontynuować swoją działalność naukową.
W związku z tym, nawet jeśli proces kształcenia w szkole doktorskiej został przerwany, nie oznacza to automatycznego uniemożliwienia kontynuowania badań naukowych, czy pracy nad rozprawą doktorską.
Organ wskazał, że zasada proporcjonalności w prawie administracyjnym zakłada, że stosowanie środków restrykcyjnych, takich jak sankcje, powinno być odpowiednie do celów, które mają zostać osiągnięte oraz proporcjonalne do stopnia naruszenia. Decyzja organu o wstrzymaniu dalszego kształcenia doktoranta nie jest arbitralna, gdyż skarżący miał świadomość wymagań stawianych w ramach Programu i zobowiązał się do ich przestrzegania, co wynika bezpośrednio
z podpisanej umowy trójstronnej, w szczególności skarżący zobowiązał się na podstawie § 6 ust. 1 przedmiotowej umowy do przekazania Uniwersytetowi Szczecińskiemu w terminie przez niego wyznaczonym koniecznych danych dotyczących skarżącego w celu złożenia przez uczelnię do Ministra raportów rocznych oraz raportu końcowego z wykorzystania środków finansowych w ramach programu. W świetle tego zobowiązania, brak złożenia raportu rocznego
w wyznaczonym terminie stanowi rażące uchybienie, które skutkuje negatywnymi konsekwencjami finansowymi. W tej sytuacji zastosowane środki, takie jak obowiązek zwrotu środków finansowych przez uczelnię są proporcjonalne, ponieważ stanowią odpowiedź na niewywiązywanie się z warunków umowy oraz naruszenie zasad programu. Organ wskazał, że nie doszło do żadnej zmiany warunków kształcenia w trakcie trwania programu. Wszelkie wymagania były jasne i zostały określone na etapie rekrutacji i podpisania umowy, a brak złożenia raportu w terminie jest wynikiem zaniedbania ze strony doktoranta. Podjęta decyzja nie narusza zasady proporcjonalności. Zasada pewności prawa zakłada, że osoby zobowiązane do przestrzegania prawa powinny mieć jasność co do swoich obowiązków. Skarżący, przyjmując warunki kształcenia w SD US oraz uczestnictwa w Programie był w pełni świadomy wymagań dotyczących złożenia raportu rocznego w wyznaczonym terminie. Nie doszło zatem do arbitralnej zmiany podstaw kształcenia, ani
wykorzystania argumentów rekrutacyjnych ex post. Wszystkie wymagania były określone z wyprzedzeniem, a brak dostosowania się do tych wymagań przez skarżącego nie stanowi podstawy do uznania, że zasada pewności prawa została naruszona. Organ przypomniał, że skarżący został przyjęty do SD US na podstawie wyników postępowania rekrutacyjnego, w którym uzyskał 66 punktów. Taka punktacja była wystarczająca jedynie dzięki jego udziałowi w Programie. Gdyby nie ten program, doktorant nie spełniałby minimalnych kryteriów punktowych wymaganych do przyjęcia do SD US, ponieważ uzyskana liczba punktów była zbyt niska, żeby zakwalifikował się na podstawie procesu rekrutacyjnego, który obowiązywał innych kandydatów. Przyjęcie skarżącego do SD US związane było
z jego udziałem w Programie i wiązało się z dodatkowymi obowiązkami, których nie mieli inni doktoranci przyjęci na standardowych zasadach. W szczególności, skarżący zobowiązany był do składania raportów rocznych oraz końcowych zgodnie z wymaganiami, wynikającymi z umowy trójstronnej związanej z Programem
i z zasadami tego Programu, których nie wypełnił, czego efektem będzie konieczność zwrotu środków finansowych przyznanych uczelni przez Ministerstwo. Skarżący miał pełną świadomość dodatkowych obowiązków związanych z Programem, co zostało wyraźnie określone w umowie. Uchybienie tym obowiązkom skutkuje konsekwencjami finansowymi, które obciążają uczelnię.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wniósł o uchylenie decyzji wydanych
w jego sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 6 k.p.a., przez wydanie decyzji bez rzeczywistej podstawy faktycznej, opierając się na hipotetycznych, a nie rzeczywistych okolicznościach;
2. art. 7 k.p.a., przez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności nieuwzględnienie aktualnego stanu zaawansowania pracy doktorskiej (90%) oraz dorobku naukowego (ponad 700 punktów ministerialnych, IF=7), niewystąpienie o opinię promotora przed wydaniem decyzji oraz nieuwzględnienie jego opinii w trakcie rozważania wniosku o ponowne rozpatrzenie, mimo że promotor wyraził pozytywną opinię o postępach w pracy doktorskiej i poparł wniosek o wcześniejsze ukończenie studiów, nieuwzględnienie okoliczności zdrowotnych doktoranta (udokumentowane zwolnienie lekarskie w okresie 30.07.2024 r. 01.10.2024 r.), wydanie decyzji przed rozstrzygnięciem wniosku o przywrócenie terminu złożonego do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dniu 19 listopada 2024 r., nieuwzględnienie faktu złożenia wszystkich wymaganych dokumentów, choć z opóźnieniem;
3. art. 8 § 1 k.p.a., przez naruszenie zasady proporcjonalności przez zastosowanie najsurowszej sankcji (skreślenie z listy doktorantów) za uchybienia formalne o charakterze proceduralnym, kierowanie się przede wszystkim względami finansowymi uczelni, a nie merytoryczną oceną doktoranta, nieuwzględnienie całokształtu osiągnięć naukowych doktoranta, w tym wyników znacząco przekraczających średnią uczelnianą, niewyważenie interesu społecznego i słusznego interesu strony, w szczególności poprzez pominięcie społecznej wartości prowadzonych badań naukowych we współpracy z instytucjami publicznymi;
4. art. 10 § 1 k.p.a., przez wprowadzenie w decyzji nowych argumentów bez możliwości ustosunkowania się do nich, w szczególności dotyczących punktacji rekrutacyjnej (66 punktów) oraz finansowania kształcenia, pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu poprzez nieumożliwienie odniesienia się do wszystkich okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia;
5. art. 77 § 1 k.p.a., przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy,
w szczególności nieuwzględnienie aktualnego stanu zaawansowania pracy doktorskiej i prowadzonych badań, selektywny dobór materiału dowodowego,
z pominięciem okoliczności korzystnych dla doktoranta, nieuwzględnienie faktu, że doktorant złożył wymagane dokumenty po ustaniu przyczyn uniemożliwiających ich terminowe złożenie, pominięcie istotnych okoliczności sprawy, w tym pozytywnej oceny śródokresowej i wysokich wyników w nauce;
6. art. 107 § 3 k.p.a., przez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego
i prawnego decyzji, niewyjaśnienie związku przyczynowo-skutkowego między uchybieniem terminom a decyzją o skreśleniu, nieodniesienie się do wszystkich argumentów strony, w szczególności dotyczących okoliczności zdrowotnych
i postępów naukowych, brak wyjaśnienia, dlaczego organ nie zastosował łagodniejszych środków niż skreślenie z listy doktorantów;
7. art. 203 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n., przez błędną wykładnię przesłanek fakultatywnego skreślenia, polegającą na automatycznym zastosowaniu najsurowszej sankcji bez rozważenia innych możliwości, nieuwzględnienie całokształtu sytuacji doktoranta, w tym wybitnych osiągnięć naukowych i zaawansowania pracy doktorskiej, nieprawidłowe zastosowanie uznania administracyjnego, które powinno uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy;
8. art. 204 ust. 2 zd. 2 p.s.w.n., przez nierozważenie możliwości przedłużenia terminu realizacji obowiązków doktoranta w związku z udokumentowaną czasową niezdolnością do odbywania kształcenia spowodowaną przyczynami zdrowotnymi, nieuwzględnienie faktu, że opóźnienie w złożeniu dokumentów było spowodowane okolicznościami zdrowotnymi, które zgodnie z regulaminem stanowią podstawę do przedłużenia terminów, zastosowanie najsurowszej sankcji (skreślenie) zamiast wykorzystania przewidzianych w ustawie i regulaminie mechanizmów elastycznego dostosowania terminów do indywidualnej sytuacji doktoranta;
9. art. 207 p.s.w.n., przez błędną ocenę realizacji obowiązków doktoranta,
z pominięciem faktycznych postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, nieuwzględnienie okoliczności usprawiedliwiających opóźnienia, w szczególności udokumentowanego zwolnienia lekarskiego, nieuwzględnienie faktu, że doktorant nadrobił zaległości po ustaniu przyczyn uniemożliwiających terminowe wywiązanie się z obowiązków;
10. art. 3 ust. 1 p.s.w.n., przez niedopuszczalne uzależnienie decyzji od kwestii finansowych uczelni, podczas gdy przesłanki skreślenia powinny dotyczyć wyłącznie realizacji obowiązków doktoranta, naruszenie autonomii uczelni poprzez niewłaściwe wykorzystanie uprawnień, tj. skreślenie doktoranta z powodów finansowych, a nie merytorycznych, nieuwzględnienie faktu, że uczelnia, przyjmując doktoranta, zaakceptowała ryzyko związane z możliwością finansowania jego kształcenia;
11. art. 11 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n., przez uniemożliwienie ukończenia badań naukowych o istotnym znaczeniu społecznym, przerwanie zaawansowanego procesu kształcenia, mimo braku istotnych zastrzeżeń merytorycznych, naruszenie podstawowego zadania uczelni, jakim jest kształcenie doktorantów i prowadzenie działalności naukowej;
12. zasady proporcjonalności w prawie materialnym, przez niewspółmierność sankcji do przewinienia, które miało charakter formalny i zostało naprawione, nieuwzględnienie stopnia zaawansowania badań (90%) i ich znaczenia dla interesu publicznego, pominięcie znaczenia prowadzonych projektów badawczych, realizowanych we współpracy z instytucjami publicznymi i partnerami międzynarodowymi;
13. zasady pewności prawa, przez wykorzystanie argumentów rekrutacyjnych ex post, tj. powołanie się na punktację uzyskaną w procesie rekrutacji (66 punktów) jako argument za skreśleniem, arbitralną zmianę podstaw kształcenia, mimo że doktorant został przyjęty na studia na określonych warunkach i realizował program zgodnie
z wymaganiami oraz został dopuszczony do kolejnego semestru, nieuwzględnienie faktu, że wypowiedzenie umowy przez pracodawcę nie było zawinione przez doktoranta.
Zarzuty zostały uszczegółowione w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór dotyczy skreślenia skarżącego z listy doktorantów SD US.
Bezspornie skarżący rozpoczął studia doktorskie w roku akademickim 2021/2022 w Szkole Doktorskiej Uniwersytetu Szczecińskiego w ramach V edycji programu "Doktorat wdrożeniowy", ogłoszonego przez Ministra Edukacji i Nauki.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
W pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć kwestie formalne dotyczące wydania zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art. 203 ust. 3 p.s.w.n., skreślenie z listy doktorantów następuje
w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Stosownie do § 95 ust. 1 szkoła doktorska jest podstawową jednostką organizacyjną Uniwersytetu Szczecińskiego, powołana w celu kształcenia doktorantów uchwałą nr 58/2019 Senatu Uniwersytetu Szczecińskiego z dnia
30 maja 2019 r. w sprawie przyjęcia Statutu Uniwersytetu Szczecińskiego (tekst jednolity obwieszczenie rektora Uniwersytetu szczecińskiego nr 1/2025 z dnia
28 lipca 2025 r.; dalej "Statut US"). Szkoła doktorska działa na podstawie regulaminu nadanego uchwałą senatu, na wniosek rektora po zasięgnięciu opinii rady naukowej szkoły (§ 96 ust. 1 Statutu US).
Szkołą doktorską kieruje dyrektor powoływany przez rektora po przeprowadzeniu konkursu (§ 98 ust. 1 Statutu US).
Do zadań dyrektora szkoły doktorskiej należy m.in. wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach związanych z kształceniem w szkole doktorskiej lub sprawach materialnych doktorantów, o ile nie są zastrzeżone dla innych organów Uniwersytetu (§ 99 ust. 1 pkt 15 Statutu US).
Organem właściwym do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach związanych z realizacją kształcenia w szkole doktorskiej oraz sprawach materialnych doktorantów kształcących się w szkole doktorskiej jest dyrektor szkoły doktorskiej,
o ile nie są one zastrzeżone dla innych organów Uniwersytetu (§ 107 ust. 1 Statutu US).
Od decyzji wydanej przez dyrektora szkoły doktorskiej w sprawie skreślenia
z listy doktorantów doktorantowi przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składany do dyrektora szkoły doktorskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (§ 107 ust. 3 Statutu US).
Powyższe regulacje powtórzono w uchwale nr 45/2024 Senatu Uniwersytetu Szczecińskiego z dnia 25 kwietnia 2024 r. w sprawie uchwalenia regulaminu Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Szczecińskiego (dalej "regulamin SD").
Dyrektor organizuje i kieruje działalnością Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Szczecińskiego (SD US), zapewniając wykonywanie jej zadań, w tym organizuje działalność badawczą doktoranta oraz reprezentuje SD US w stosunku do jednostek organizacyjnych i komórek organizacyjnych Uczelni, a także - w zakresie działalności SD US - reprezentuje Uczelnię na zewnątrz w zakresie określonym pełnomocnictwem udzielonym przez rektora (§ 7 ust. 1 regulamin SD).
Do zadań dyrektora SD US należy m.in. wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach związanych z kształceniem w SD US lub w sprawach materialnych doktorantów, o ile nie są zastrzeżone dla innych organów Uczelni; od decyzji wydanych przez dyrektora przysługuje odwołanie do prorektora właściwego ds. nauki w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji z zastrzeżeniem § 35 ust. 5 regulaminu (§ 9 ust. 2 pkt 15 regulaminu SD).
W § 35 ust. 1 i 2 regulaminu SD określono przesłanki obligatoryjnego
i fakultatywnego skreślenia doktoranta z listy doktorantów.
Skreślenie doktoranta z listy doktorantów następuje w drodze decyzji administracyjnej (§ 35 ust. 4 regulaminu SD).
Od decyzji określonej w ust. 4 przysługuje doktorantowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składany do dyrektora, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (§ 35 ust. 5 regulaminu SD).
W niniejszej sprawie została wydana decyzja Dyrektora SD US z dnia
18 grudnia 2024 r. nr N-SD.5145.37.2024.AAN, w której skreślono skarżącego z listy doktorantów, a następnie w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy – decyzja z dnia 21 lutego 2025 r. nr N-SD.5145.37.2024, w której organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 18 grudnia 2024 r. Obie te decyzje zostały podpisane przez dr hab. J. K. prof. US – Dyrektora SD US.
W związku z powyższym Sąd dopatrzył się naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., który nakazuje wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału
w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu, doszło wistotny sposób do naruszenia reguł postępowania administracyjnego.
Ustawodawca, decydując się na kategoryczną konstrukcję dyspozycji analizowanej normy, poprzez użycie sformułowania "podlega wyłączeniu", zrezygnował z obowiązku przeprowadzenia postępowania mającego na celu wyjaśnienie, czy wskazany wcześniej związek osoby ze sprawą miał w istocie wpływ na dalsze działania pracownika organu, a tym samym na całe postępowanie administracyjne. Uznał zatem, że już samo wypełnienie hipotezy normy z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., polegające na udziale w wydawaniu obu orzeczeń ferowanych w każdej sprawie w wykonaniu zasady dwuinstancyjności, stwarza tak znaczne niebezpieczeństwo, że dodatkowe badanie, czy doszło do naruszenia zasady obiektywizmu, jest już zbędne. W konkluzji należy podkreślić, że współuczestnictwo tej samej osoby zarówno przy wydawaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, jak
i rozstrzygnięcia odwoławczego, stanowi istotne naruszenie prawa, dające podstawę do wzruszenia decyzji ostatecznej.
Ustawodawca uznał za niepożądaną sytuację, w której w drugiej instancji przy rozpatrywaniu sprawy merytorycznie, w jej całokształcie będzie zaangażowany pracownik, który brał już udział w wydaniu decyzji w niższej (pierwszej) instancji. Wyłączenie pracownika na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a, daje gwarancję, że ponowne rozpatrzenie sprawy nie będzie iluzoryczne i nie będzie sprowadzać się do bezrefleksyjnego utrzymywania w mocy zaskarżonej decyzji. Celem regulacji przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest zatem uniknięcie sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia decyzji organu drugiej instancji mogłaby być zdeterminowania wcześniejszym udziałem tej samej osoby w wydaniu decyzji w poprzedniej fazie postępowania. Ratio legis instytucji wyłączenia z 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi ochrona prawidłowości i rzetelności postępowania oraz bezstronność orzekania.
Omawiane zagadnienie stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia w uchwale NSA
z 18 lutego 2013 r., sygn. akt II GPS 4/12, dotyczącej brzmienia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. obowiązującego przed dniem 11 kwietnia 2011 r., w której NSA opowiedział się za zastosowaniem tego przepisu do pracownika organu jednoosobowego
w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a.
W podsumowaniu tej uchwały (teza XIX) podkreślono, że instytucja wyłączenia pracownika od rozpoznania sprawy powinna być rozważana jako gwarancja prawidłowej realizacji konstytucyjnego prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP). Służy więc realizacji konstytucyjnych standardów sprawiedliwości proceduralnej, znajdujących podstawy prawne w art. 2 Konstytucji RP. NSA podał, że dzięki wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji wzrasta poziom obiektywnego, rzetelnego rozpatrzenia sprawy. W ocenie NSA, nie ulega wątpliwości, że jeżeli postępowanie administracyjne, w którym wskutek wniesienia środka zaskarżenia ten sam organ ponownie rozpatruje sprawę jest surogatem postępowania dwuinstancyjnego, to również to postępowanie powinno odpowiadać wspomnianym standardom sprawiedliwości proceduralnej, dawać gwarancje bezstronnego i rzetelnego, ponownego rozpatrzenia sprawy.
Podobne stanowisko zajął NSA w uchwale z dnia 18 lutego 2013 r. o sygn. akt
I GPS 2/12, wydanej na tle art. 130 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 20212 r. poz. 749 ze zm.), w której uznano, że ww. przepis ma zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221 tej ustawy.
Podkreślić należy, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 130 § 1 pkt 6 o.p. mają identyczną treść.
Wyłączeniem pracownika jednoosobowego organu zajmowały się sądy administracyjne na tle ww. przepisów, uznając naruszenie ww. przepisów jako podstawę do uchylenia orzeczeń organów administracji (por. wyroki WSA
w Warszawie o sygn. akt: V SA/Wa 2375/23, V SA/Wa 2349/23, V SA/Wa 210/23,
V SA/Wa 2157/17, V SA/Wa 234/17; wyrok WSA w Gliwicach o sygn. akt I SA/Gl 100/24; wyrok WSA w Kielcach o sygn. akt I SA/Ke 65/23; wyrok WSA w Lublinie
o sygn. akt III SA/Lu 257/16).
Z uwagi na naruszenie wyżej omówionych przepisów, Sąd na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że data złożenia podpisu cyfrowego pod wydaną przez organ decyzją winna odpowiadać dacie jej sporządzenia, gdyż
w innym przypadku powstaną wątpliwości co daty jej wydania.
Na tym etapie postępowania ustosunkowanie się przez Sąd do zarzutów skargi było przedwczesne.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem poniesionych kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło