II SA/Sz 261/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy punkt 2. rozstrzygnięcia decyzji Starosty D. z dnia [...] Nr [...] oraz stwierdza nieważność punktu 2. wyżej wymienionej decyzji Starosty D., II. w pozostałej części oddala skargę. Starosta D. decyzją z dnia [...], Nr [...], orzekł: 1. o cofnięciu K.A. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B w związku z istnieniem przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, 2. o obowiązku zwrotu dokumentu prawa jazdy kat. B nr [...] wydanego dnia [...] przez Starostę D. (druk nr [...]) do depozytu Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w D. Decyzja została wydana w związku z wystąpieniem przesłanki z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r., poz.155 ze zm.), tj. negatywnego orzeczenia psychologicznego, z którego wynika istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. K.A. odwołał się od ww. decyzji podnosząc, iż w trakcie przeprowadzania badań psychologicznych miał kłopoty zdrowotne, a poza tym dokument prawa jazdy z uwagi na sytuację rodzinną (choroba dziecka) jest zainteresowanemu niezbędny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...], numer [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej "K.p.a.", i art. 103 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, że w myśl przepisu art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego o istnieniu przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Podkreśliło, że powyższy przepis ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że w razie wystąpienia w sprawie przesłanki w nim wymienionej organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami (starosta, prezydent) ma obowiązek wydania decyzji administracyjnej o cofnięciu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. Decyzja powyższa jest niezbędna i zgodna z prawem niezależnie od okoliczności wskazanych przez zainteresowanego. Z akt sprawy wynika, że K.A. został skierowany na badania psychologiczne, decyzją ostateczną z dnia [...], w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości. W wyniku przeprowadzenia wymienionych badań psychologicznych Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. pismem z dnia [...], numer [...] poinformował Starostę D., iż stwierdzono u K.A. istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W wyniku odwołania się zainteresowanego od ww. orzeczenia, po przeprowadzeniu kolejnych badań orzeczeniem z dnia [...] numer [...] również stwierdzono u badanego istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, a zgodnie z art. 84 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami orzeczenie takie jest ostateczne. Na marginesie Kolegium zwróciło uwagę organowi I instancji, że pkt 2 decyzji nie powinien zostać uwzględniony w sentencji decyzji, ponieważ zobowiązanie do zwrotu dokumentu prawa jazdy następuje w innym trybie. W ocenie Kolegium, powyższe uchybienie nie ma jednak wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Powyższa decyzja została zaskarżona przez K.A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Skarżący stwierdził, że faktycznie już dwukrotnie podchodził do badań psychologicznych i za każdym razem badania zakończył się negatywnie, ponieważ cierpię na chorobę, która nazywa się "Zespól Jelita Nadwrażliwego". W dniach, w których były przeprowadzane badania dolegliwości tej choroby znacznie się nasiliły i w znacznym stopniu przyczyniły się do negatywnego wyniku. Po tych badaniach odbył rozmowę na wizycie u psychologa. Lekarz psycholog po rozmowie stwierdził, że nie ma żadnych przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi. Potwierdził, że ww. choroba mogła przyczynić się do negatywnego wyniku badań psychologicznych. Ponadto stwierdził, że jest młodym człowiekiem i w dobie dzisiejszej cywilizacji i postępu technicznego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi są niezbędne do wykonywania codziennych obowiązków. Posiada małe dziecko, które często zapada na różne choroby i wymaga leczenia poza miejscem zamieszkania, a co za tym idzie niezbędny jest samochód, którym wozi dziecko do lekarza. Również praca jaką wykonuje, wiąże się z częstym przemieszczaniem po całej Polsce. Do tego jest niezbędny samochód osobowy, na który niezbędne są uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi. Nie można zamykać całkowicie drogi do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. W związku z powyższym zwracił się z prośbą, o uchylenie zaskarżonej decyzji i wyznaczenie mu trzeciego terminu badań psychologicznych. Badania te są jego ostatnią deską ratunku. Do badania tego już jest stosownie przygotowany przez lekarza psychologa. W chwili obecnej nauczył się opanowywać stres oraz znosić dolegliwości związane z chorobą. Skarżący wniósł by sąd uchylił wydaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i zezwolił na ostatnie trzecie badanie psychologiczne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Sąd podzielił ustalenia faktyczne organów obu instancji, uznając je za wystarczające do wydania rozstrzygnięć i niekwestionowane przez skarżącego. K.A., skierowany przez Starostę D. w związku z faktem, że kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, dwukrotnie wykonywał badania psychologiczne i dwukrotnie otrzymane orzeczenie wskazywało na istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania przez niego pojazdem. Tryb przeprowadzania badań psychologicznych przez uprawnionego psychologa uregulowany został w art. 84 ustawy o kierujących pojazdami. Osoba badana, która nie zgadza się z treścią orzeczenia psychologicznego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej (ust.2). Orzeczenie psychologiczne wydane po przeprowadzeniu ponownego badania psychologicznego jest ostateczne (ust.4), co również oznacza, że w trwającym postępowaniu nie można już przeprowadzać kolejnego badania psychologicznego. W przypadku otrzymania ostatecznego orzeczenia psychologicznego organ administracji jest związany jego treścią. Zatem, orzeczenie lekarskie nie podlega weryfikacji przez organy administracji publicznej (starostę, czy Kolegium) w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takimi orzeczeniami psychologicznymi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. W konsekwencji, zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, starosta, na podstawie orzeczenia psychologicznego o istnieniu przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie, co do zasadności wydania takiej decyzji. Sformułowanie przepisu "starosta wydaje decyzję", wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. Starosta D., w stanie faktycznym jaki zaistniał w niniejszej sprawie, otrzymując ostateczne orzeczenie psychologiczne, zobowiązany był do wydania decyzji cofającej K.A. uprawnienia do kierowania pojazdami. Tak więc decyzja organu I instancji w pkt 1. została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i dlatego też, w tym zakresie skarga została oddalona. Natomiast pkt 2. rozstrzygnięcia decyzji tego organu został wydany bez podstawy prawnej, bowiem ustawa o kierujących pojazdami nie zawiera żadnego przepisu, który mógłby stanowić podstawę prawną do wydania decyzji zobowiązującej kierującego do zwrotu prawa jazdy w razie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, że jest to uchybienie, które pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, sąd uznał, że zaistniała konieczność, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim utrzymała ona w mocy pkt 2. decyzji pierwszoinstancyjnej oraz pkt 2. decyzji Starosty D. Dodać należy, że art. 138 K.p.a. nie pozwala organowi odwoławczemu na stwierdzenie, że część rozstrzygnięcia, choć jest wydana niezgodnie z obowiązującymi przepisami, nie wpływa na wynik sprawy i dlatego można decyzję utrzymać w mocy. Taką możliwość posiadają wyłącznie sądy administracyjne w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 w zw. z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy pkt 2 decyzji Starosty D. i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej w zakresie pkt 2 tej decyzji. W pozostałej części, na podstawie art. 151 ww. ustawy, skargę oddalił.