II SA/Sz 263/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Arkadiusz Windak Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. , nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...]. Nr [...] Starosta [...], powołując się na art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.), (dalej: "k.p.a."), art. 140 ust. 1 pkt 3 – ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 z późn. zm.) dalej: "P.r.d." w zw. z art. 14 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 957), oraz wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia 29 października 2018 r. - [...] [...], który wpłynął do Starosty [...] za pośrednictwem P. K. w dniu 26 listopada 2018 r. oraz bezpośrednio od Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. w dniu 24 września 2018 r. orzekł o cofnięciu J. M. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. [...] wydanego przez ten organ w dniu [...] r. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, iż J. M.(dalej: określany także jako "strona", "odwołujący się" lub "skarżący") po raz pierwszy uzyskał prawo jazdy w dniu [...] r. Z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji wynika fakt wielokrotnego naruszenia przez ww. kierowcę przepisów ruchu drogowego, skutkujących uzyskaniem z tego tytułu wpisów do ewidencji kierowców prowadzonej w tym zakresie przez Policję, w ilości 21 pkt. Wskazano w nim, iż w okresie od dnia 28.02.2017 r. do dnia 16.01.2018 r. zaistniały w tym zakresie następujące zdarzenia: - 28.02.2017 r., K., ul. [...] niezastosowanie się do znaków B-21 "zakaz skręcania w lewo" lub B-22 "zakaz skręcania w prawo" - 5 punktów, - 30.03.2017 r., K., ul. [...] - spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego (kolizja drogowa) - 6 punktów, - 02.12.2017 r., P., ul. [...] - przekroczenie prędkości od 21 do 30 km/h – 4 punkty, - 16.01.2018 r., K., ul. [...] - spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego (kolizja drogowa) - 6 punktów. W dniu 27 września.2018 r. wszczęte zostało postępowanie administracyjne w ww. sprawie. Dnia 5 października 2018 r. strona zapoznała się z materiałem dowodowym w sprawie wydania decyzji cofającej uprawnienia. W związku z kwestionowaniem przez stronę ilości punktów karnych i podjętymi krokami w celu wyjaśnienia tej sprawy (pismo do Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 11.10.2018 r.) Starosta [...] zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z zapytaniem czy podtrzymuje swój wniosek nr [...] o cofnięcie stronie uprawnień do kierowania pojazdami. Pismem z dnia 29 października 2018 r., nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w S., podtrzymał swój wniosek nr [...] o cofnięcie uprawnień, w związku z czym Starosta [...] wydał opisaną na wstępie decyzję. J. M. odwołał się od powyższej decyzji kwestionując w odwołaniu ilość wpisów do ewidencji tzw. punktów karnych, wskazując na sprzeczne informacje w tym zakresie uzyskane od pracownika Komendy Wojewódzkiego Policji w S. w stosunku do informacji z Komendy Powiatowej Policji w K.. Ponadto podniósł fakt nie ustosunkowania się Starosty [...] do jego pisma z dnia 18 października 2018 r. o wstrzymanie się z wydaniem decyzji w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami do czasu uzyskania stanowiska Komendanta Wojewódzkiego Policji w sprawie wniosku odwołującego złożonego w dniu 11 października 2018 r. Jednocześnie odwołujący wskazał na dopuszczenie się zaniedbań w Komendzie Wojewódzkiej Policji w S., co – jego zdaniem – może być wynikiem ingerencji lub manipulacji w systemie. Odwołujący się wniósł także o przeprowadzenie dowodu na okoliczność dotyczącą wpisów do ewidencji, a także o przeprowadzenie jawnego posiedzenia, w którym mógłby uczestniczyć. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO") zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając, iż po dokonaniu analizy akt sprawy i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, uznało że decyzja Starosty [...], jest uzasadniona i zgodna z prawem. SKO wskazało, iż w myśl przepisu art. 140 ust. 1 pkt 3 P.r.d. decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi wydaje starosta w razie przekroczenia w okresie jednego roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy liczby 20 pkt za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Decyzja o cofnięciu uprawnienia wydawana jest na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji. Wnioskiem z dnia 18 września 2018 r. Komendant Wojewódzki Policji w S. wystąpił o cofnięcie stronie prawa jazdy wydanego w dniu [...] r. wskazując na wielokrotne naruszenie przez stronę przepisów ruchu drogowego w okresie od dnia 28 lutego 2017 r. do dnia 16 stycznia 2018 r. skutkujące uzyskaniem wpisu do ewidencji 21 pkt. Za danymi zawartymi we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji SKO, przytoczyło wskazane naruszenia, opisane też w decyzji organu I instancji. Następnie organ odwoławczy opisał przebieg postępowania, przytoczył zarzuty odwołania, do których odniósł się, stwierdzając, iż Starosta [...] pismem z dnia 26 października 2018 r. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. ustosunkowanie się do wniosku i zarzutów odwołującego i decyzji w zakresie ustaleń wynikających z wniosku o cofnięcie uprawnień. Komendant Wojewódzki Policji w S. pismem z dnia 29 października 2018r. powiadomił organ pierwszej instancji, że w całości podtrzymuje swój wniosek z dnia 18 września 2018 r. Informacja w tym zakresie zawarta została w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że Starosta [...] nie zareagował na wniosek odwołującego z dnia 18 października 2018 r. o wstrzymanie wydania decyzji administracyjnej dotyczącej cofnięcia stronie uprawnienia do kierowania pojazdami. Decyzja administracyjna w tym zakresie została bowiem wydana z datą [...] r., a doręczona stronie w dniu 13 listopada 2018 r. SKO stwierdziło również, że Komendant Wojewódzki Policji w S. pismem z dnia 9 listopada 2018 r. nr [...] [...] udzielił odwołującemu szczegółowej odpowiedzi na zgłoszone zarzuty, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone we wniosku o cofnięcie uprawnień. Odnosząc się do zarzutów dotyczących wyjaśnienia charakteru prawnego ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, której zapisy kwestionuje odwołujący, SKO przytoczyło treść art. 130 ust. 1 P.r.d. oraz wskazało, że w myśl obowiązujących przepisów wykonawczych do ustawy, tj. przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego Komendantowi Wojewódzkiemu Policji właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych przekazano do wyłącznej dyspozycji wszystkie czynności związane z dokonywanymi wpisami do tej ewidencji. Czynności te nie mogą zatem być dokonane przez starostę (jak i Kolegium), ponieważ organ ten nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnego uwzględnienia (odliczenia) punktów z racji odbytego przez kierowcę szkolenia, a wszelkich usunięć z ewidencji może dokonać wyłącznie Policja. Starosta związany jest więc wskazaną przez Policję liczbą punktów przypisanych kierowcy zgodnie z ewidencją naruszeń, których się dopuścił. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, że strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się o podjęcie określonego aktu lub czynności, co w niniejszej sprawie zainteresowany uczynił, oraz skorzystać ze skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1087/2005, oraz z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1013/2010 i inne). Żadnych czynności w tym zakresie nie może natomiast dokonać organ orzekający w sprawie uprawnienia do kierowania pojazdami, który związany jest wnioskiem Policji w tym zakresie. Przepis art. 140 § 1 pkt 3 P.r.d. ma charakter obligatoryjny, a tym samym zobowiązuje starostę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami na wniosek Policji. Kolegium wyjaśniło również, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych posiedzenia Kolegium następują na posiedzeniu niejawnym, a wnioskowana przez odwołującego rozprawa administracyjna z udziałem stron, wobec ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji , byłaby niecelowa. Powyższą decyzję strona zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której ponownie przedstawił swe zabiegi o zweryfikowanie zaewidencjonowanej liczby punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, wskazując, że gdy sprawdzał ilość punktów, za każdym razem uzyskiwał inną informację. Odbył też szkolenie (kurs reedukacyjny) wskutek czego ilość punktów winna zostać zredukowana na podstawie art. 130 § 3 P.r.d. W tym zakresie powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu i wcześniejszych pismach do organu I instancji . Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 71, 81a oraz art. 8 i 9 k.p.a. KWP w S. powinna przywrócić jego stan punktowy z sierpnia 2018 r. (tj. 8 punktów) i wycofać wniosek o cofnięcie uprawnień. Wskazał też, iż wszelkie wątpliwości w tej sprawie winny być rozstrzygnięcie na jego korzyść. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. – dalej powoływana jako p.p.s.a.), uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj., prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, a także kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle przytoczonego wyżej przepisu Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, jednakże z innych przyczyn, niż podniesione przez skarżącego. Organy obu instancji trafnie i zasadnie stwierdzają, iż organ orzekający o cofnięciu uprawnień do kierowania podjazdami w związku z przekroczeniem dopuszczalnej ilości punktów za naruszenie zasad ruchu drogowego nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania stanu tych punktów, lecz jest w tym zakresie związany stanowiskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji i jego wnioskiem w tym zakresie. W decyzji zostały przytoczone wyroki sądów administracyjnych wyrażających to stanowisko. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela. Istotne w niniejszej sprawie jest natomiast ustalenie właściwej podstawy prawnej w oparciu o którą powinny procedować organy administracyjne obu instancji. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kontrola prawidłowości wydania decyzji SKO z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami, potwierdzonych dokumentem prawa jazdy nr [...] nr druku [...] wydanym przez Starostę dnia [...] r. Zarówno organ I instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżone decyzje powołały się na art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, który w czasie objętym postępowaniem miał treść: "Decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi wydaje Starosta w razie przekroczenia w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego; decyzja o cofnięciu uprawnienia wydawana jest na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji". Przepis ten został jednak uchylony na mocy art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (w niniejszej sprawie w brzmieniu wg Dz.U. z 2017 r. poz. 987, z późn. zm.). Zgodnie z art. 139 pkt 3 tej ustawy uchylenie to nastąpiło ostatecznie 4 czerwca 2018 r. Równocześnie jednak, tj. z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie nowelizacja tej ustawy dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957). Dokonano w niej zmian w ustawie o kierujących pojazdami oraz Prawo o ruchu drogowym stanowiąc w art. 14 ust. 1, że "do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100ad ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1 b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami) nie stosuje się. W ust. 2 art. 14 przewidziano z kolei, że "Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań, technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie". Komunikat taki wydano na stronie internetowej Ministra Cyfryzacji i zgodnie z jego brzmieniem termin ten ustanowiono na 1 października 2018 r. (Komunikat Ministra Cyfryzacji z dnia 28 czerwca 2018 r. Dz. Urz. MC 2018/22). Z powyższej regulacji zatem jednoznacznie wynika, że do dnia wdrożenia wskazywanych rozwiązań technicznych (czyli do dnia 1 października 2018 r.) przepis art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylający przepis art. 140 i 14Qa P.r.d. nie mógł mieć zastosowania, bowiem wdrożenie wskazanych w ustawie rozwiązań nastąpiło z dniem 1 października 2018 r. Zatem w odniesieniu do kontrolowanej decyzji przesłanka stosowania art. 140 ust. 1 pkt 3 nie została w stanie faktycznym sprawy spełniona, a co za tym idzie rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zostało oparte na nieobowiązującym przepisie prawa. Przepis ten nie mógł zatem stanowić podstawy prawnej decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. W orzecznictwie sądowym jednolicie podkreśla się, że organy orzekające powinny uwzględnić stan prawny istniejący w dniu wydania decyzji. W przeciwnym razie doszłoby do nieakceptowalnej z punktu widzenia praworządności sytuacji, w której organ orzekałby na podstawie nieobowiązujących już przepisów prawa. W niniejszej sprawie organ winien zatem wydać decyzję w oparciu o stosowny przepis ustawy o kierujących pojazdami, do czego jednak niezbędne są inne ustalenia faktyczne, których w niniejszej sprawie brak, a sąd nie może w tym zakresie zastąpić organu. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku. Dodać należy, iż podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Kr 258/19. Wyrażone w nim stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.