II SA/Sz 268/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak - Siuda, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną oraz przyznania zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] Nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego E. K.-M. kwotę [...] ([...]) złote zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta [...] orzekł o uznaniu M.N. z dniem [...] za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu jej prawa do zasiłku od dnia [...] w wysokości [...] zł miesięcznie. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca stwierdziła, że dniu [...] zgłosiła się do urzędu pracy wnosząc o uznanie jej za osobę bezrobotną, a w dniu [...] dostarczyła skorygowane świadectwo pracy od byłego pracodawcy, dlatego uważa, iż status osoby bezrobotnej oraz uprawnienia do zasiłku powinna uzyskać z dniem [...], a nie po ponownym zarejestrowaniu się. Utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] stwierdził, że skarżąca w dniu rejestracji, tj. [...] przedłożyła m.in. dwa świadectwa pracy z firmy "A" w [...] potwierdzające okres zatrudnienia od dnia [...] do [...] oraz od dnia [...] do [...] w pełnym wymiarze czasu pracy. Zgłaszając się do urzędu pracy w dniu [...] skarżąca świadomie wprowadziła w błąd urząd, ponieważ oświadczyła, iż jest osobą niezatrudnioną. Tymczasem, w dniu [...] skarżąca dostarczyła świadectwo pracy z którego wynikało, że świadczyła pracę do dnia [...]. Skutkiem tego była decyzja o odmowie nadania statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] (ostateczna decyzja z dnia [...] nr [...]), natomiast rejestracja nastąpiła z dniem kolejnego zgłoszenia i złożenia stosownych oświadczeń, tj. z dniem [...]. Wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił skargę M.N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną oraz przyznanie zasiłku dla bezrobotnych. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wskazał, że w świetle zacytowanych w uzasadnieniu wyroku przepisów ustawy z dnia [...] o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i aktu wykonawczego, ustalenie zarówno statusu bezrobotnego, jak i rejestracja może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego, a ustawa nie przewiduje możliwości działania organu z urzędu. Rejestracja bezrobotnego oraz poszukującego pracy następuje przy tym w dniu przedłożenia wymaganych dokumentów, po poświadczeniu przez bezrobotnego lub poszukującego pracy własnoręcznym podpisem prawdziwości danych i oświadczeń zamieszczonych w karcie rejestracyjnej. Organy administracji orzekły o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną z dniem [...] oraz przyznały jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ w tym dniu skarżąca po raz drugi zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] i przedłożyła wymagane dokumenty, w tym świadectwo pracy od ostatniego pracodawcy, potwierdzające jej zatrudnienie do dnia [...], a także oświadczyła, że jest osobą niezatrudnioną i nie wykonuje innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia. Organ nie mógł uznać skarżącej za osobę bezrobotną z innym dniem, bowiem podczas pierwszej rejestracji, która miała miejsce w dniu [...] skarżąca oświadczyła, że jest osobą niezatrudnioną, chociaż z całokształtu materiału zebranego w sprawie wynika, że w tym czasie pozostawała w stosunku pracy, zatem organ orzekł o odmowie uznania jej za osobę bezrobotną z dniem [...]. Organy orzekające wydały zaskarżone decyzje po wszechstronnym zbadaniu materiału dowodowego, w tym wzięły pod uwagę oświadczenia strony złożone podczas rejestracji oraz przedłożone dokumenty. W niniejszej sprawie nie może być skutecznie podnoszony zarzut błędnego poinformowania skarżącej przez pracowników urzędu pracy, który może stanowić przedmiot osobnego postępowania wszczętego w drodze tzw. skargi powszechnej w trybie działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego, a ponadto w aktach sprawy brak jest materiału dowodowego, który potwierdzałby stanowisko skarżącej. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] złożyła M.N. zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 141 §4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwe uzasadnienie orzeczenia, polegające na przedstawieniu stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością, poprzez błędne przyjęcie, że dopiero w dniu [...] skarżąca spełniła warunki niezbędne do zarejestrowania jej jako osoby bezrobotnej, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że nastąpiło to już w dniu [...], jak również Sąd ogólnikowo uzasadnił wyrok pozbawiając skarżącą wiedzy o przesłankach, z powodu których Sąd uznał, że rejestracja skarżącej jako osoby bezrobotnej nie mogła nastąpić w dniu [...], - art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 1 §1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, polegające na niedokonaniu kontroli legalności działania organów administracji obu instancji, które przy wydawaniu decyzji naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa. W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. §3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 26 listopada 2004r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy stan faktyczny w sprawie nie dawał podstaw do niedokonania rejestracji skarżącej jako osoby bezrobotnej w dniu [...]. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumentację mająca przemawiać za uwzględnieniem zgłoszonych w niej zarzutów. W szczególności wskazano na pominięcie przez Sąd znaczenia prawnego okoliczności, czego nie kwestionowały organy orzekające, iż skarżąca złożyła w dniu [...] w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] skorygowane świadectwo pracy potwierdzające jej zatrudnienie do dnia [...], co wypełniło wszelkie przesłanki warunkujące możliwość zarejestrowania jej jako osoby bezrobotnej, o których stanowi art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zw. z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 26 listopada 2004r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy. Bez znaczenia jest zatem podkreślana przez Sąd okoliczność, że skarżąca ponownie przedłożyła świadectwo pracy w dniu [...]. Sąd nie zbadał zarzutu skarżącej, że pracownicy powiatowego urzędu pracy poinformowali skarżącą w tym samym dniu, że dopełniła ona wszelkich formalności niezbędnych do ustalenia i przyznania jej statusu osoby bezrobotnej i że zbędnym jest m.in. wypełnienie przez skarżącą po raz kolejny karty rejestracyjnej, która została podpisana przez skarżącą w dniu [...]. Konstatacja Sądu, że w aktach sprawy brak jest materiału dowodowego, który potwierdzałby stanowisko skarżącej w tym zakresie stanowi wyraz nieprawidłowej oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, jak też powierzchownego uzasadnienia wyroku. Organy administracji obu instancji nigdy bowiem nie kwestionowały faktu, że skarżąca w dniu [...] przedłożyła skorygowane świadectwo pracy, wynika to z decyzji organu odwoławczego i udzielonej przez niego odpowiedzi na skargę. Dla potwierdzenia słuszności twierdzeń skarżącej o wprowadzeniu jej w błąd przez urzędników urzędu pracy poprzez poinformowanie, że wraz ze złożeniem skorygowanego świadectwa pracy dopełniła wszelkich formalności niezbędnych do przyznania jej statusu osoby bezrobotnej, wystarczające jest odwołane się do zasad doświadczenia życiowego. Całkowicie racjonalnym i zasadnym jest bowiem przyjęcie, że osoba zgłaszająca się do urzędu pracy celem rejestracji i uznania jej za osobę bezrobotną nie posiada wiedzy w zakresie procedury rejestracyjnej i polega w tej mierze na wskazówkach i poleceniach udzielanych jej przez pracowników organu rejestracyjnego. Z drugiej strony istnieje małe prawdopodobieństwo takiego zachowania skarżącej, która składa skorygowane świadectwo pracy i nie czekając na informacje odnośnie ewentualnych dalszych czynności w procedurze rejestracji, opuszcza urząd pracy. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że gdyby Sąd prawidłowo ocenił zgromadzone w aktach dowody, przyjąłby inną datę, aniżeli w zaskarżonym orzeczeniu, od której skarżącej przysługiwałby status osoby bezrobotnej oraz wynikające z tego uprawnienia. Organy administracyjne w ogóle nie wyjaśniły okoliczności podnoszonych przez skarżącą dotyczących dostarczenia przez nią dokumentów do urzędu pracy w dniu [...] oraz uzyskania nieprawidłowej informacji w zakresie procedury rejestracji i uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W pierwszej kolejności NSA ocenił zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa procesowego, ponieważ ocena naruszenia przez Sąd prawa materialnego jest możliwa dopiero po uprzednim stwierdzeniu, iż Sąd ten nie naruszył jakiejkolwiek normy prawa procesowego. NSA uznał, że w skardze kasacyjnej słusznie zarzucono naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), ponieważ mimo zgłoszonego uprzednio zarzutu o nierozważeniu przez organy administracji skutków złożenia przez skarżącą w dniu [...] skorygowanego świadectwa pracy, w zaskarżonym wyroku w żaden sposób nie oceniono tej okoliczności, która mogła mieć jednak istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem skarżąca zgłosiła się do urzędu pracy w dniu [...] i zapowiedziała w tym dniu przedłożenie skorygowanego świadectwa pracy, co następnie uczyniła w dniu [...], to Sąd pierwszej instancji zobowiązany był ocenić, czy organy orzekające w sprawie należycie wyjaśniły cel złożenia przez skarżącą skorygowanego świadectwa pracy w dniu [...], a w szczególności, dlaczego organ pierwszej instancji nie dokonał oceny kompletności złożenia wniosku na ten dzień i dlaczego w tym dniu nie przedstawił skarżącej do podpisu nowej karty rejestracyjnej. Słusznie więc w kasacji podniesiono, iż złożenie przez stronę do organu administracji dokumentu mającego stanowić uzupełnienie wniosku powoduje, że to na organie spoczywa obowiązek poinformowania wnioskodawcy o skutkach tego złożenia, nawet, jeżeli skutki te miałyby być negatywne. Jeżeli bowiem wnioskodawca byłby zobowiązany do dokonania innych jeszcze czynności dla uwzględnienia jego żądania, to do organu orzekającego należało poinformowanie o tym wnioskodawcy. Z akt nie wynika jednak, aby organy orzekające kwestionowały kompletność wniosku po jego uzupełnieniu w dniu [...]. Tym bardziej więc, Sąd pierwszej instancji powinien był ocenić motywy zaniechania organu pierwszej instancji przedstawienia skarżącej karty rejestracyjnej w dniu [...]. Wyjaśnienie tej okoliczności mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro od tej okoliczności zależało uznanie skarżącej za osobę bezrobotną i przyznanie zasiłku dla bezrobotnych w innej dacie, aniżeli daty wskazane przez organy orzekające. Faktem jest, iż w dniu [...] skarżąca wprowadziła organ orzekający w błąd twierdząc, iż w tym dniu nie była już zatrudniona, gdy tymczasem z przedłożonego w dniu [...] świadectwa pracy okazało się, że skarżąca pozostawała w zatrudnieniu do końca [...]. Wprowadzenie w błąd wynikało zatem dopiero z przedłożonego w dniu [...] skorygowanego świadectwa pracy, co jednak w żaden sposób nie wykluczało konieczności dokonania oceny spełnienia przez skarżącą ustawowych warunków do uznania jej za osobę bezrobotną w dniu [...]. NSA uznał, iż powyższe wskazuje na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro Sąd ten w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w żaden sposób nie ustosunkował się do okoliczności uzupełnienia przez skarżącą swojego wniosku w dniu [...]. Według NSA, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Sąd pierwszej instancji dokona oceny zarzutów skargi, a w szczególności wyjaśni motywy zaniechania przez organy orzekające oceny kompletności wniosku skarżącej na dzień [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art.190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. ) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia [...], sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] by ten, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, dokonał oceny zarzutów skargi, a w szczególności wyjaśnił motywy zaniechania przez organy orzekające oceny kompletności wniosku skarżącej na dzień [...]. W oparciu o art.33 ust.1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz.415 z późn. zm. ) powiatowe urzędy pracy rejestrują bezrobotnych i poszukujących pracy oraz prowadzą rejestr tych osób, a rejestracja bezrobotnych i poszukujących pracy następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień. Kwestie powyższe uszczegóławiają przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 26 listopada 2004 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. Nr 262, poz.2607 z późn. zm. ).Zgodnie z § 3 ust.1 rozporządzenia osoba rejestrująca się przedkłada do wglądu pracownikowi powiatowego urzędu pracy dokonującemu rejestracji: 1) dowód osobisty lub inny dokument tożsamości; 2) dyplom, świadectwo ukończenia szkoły lub świadectwo szkolne albo zaświadczenie o ukończeniu kursu lub szkolenia; 3) świadectwa pracy oraz inne dokumenty niezbędne do ustalenia jej uprawnień; 4) dokument stwierdzający przeciwwskazania do wykonywania określonych prac, jeżeli taki dokument posiada. Rejestracja bezrobotnego oraz poszukującego pracy następuje w dniu przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 3 ust. 1 i 2, po poświadczeniu przez bezrobotnego lub poszukującego pracy własnoręcznym podpisem prawdziwości danych i oświadczeń zamieszczonych w karcie rejestracyjnej (§ 4 ust.1 ww. rozporządzenia). W ocenie Sądu ponownie rozpatrującego sprawę, jeżeli M.N. w dniu [...] złożyła komplet dokumentów wraz z oświadczeniem o tym, iż nie podlega zatrudnieniu (w tej dacie dysponowała świadectwem pracy stwierdzającym jej zakończenie pracy z dniem [...]), a następnie w dniu [...] przedłożyła nowe, poprawione świadectwo pracy stwierdzające ustanie stosunku pracy z dniem [...], to obowiązkiem organu, wynikającym z art. 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego (organy administracji publicznej stoją na straży praworządności; prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek), było nie tylko przyjęcie dokumentu, ale również sprawdzenie czy samo złożenie tego dokumentu jest wystarczające dla uzyskania przez stronę statusu osoby bezrobotnej, czy też zachodzi konieczność złożenia innych jeszcze dokumentów, a także poinformowanie jej o wszystkich okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw. Naruszenie przez organ ww. przepisów postępowania administracyjnego spowodowało, iż strona dopiero w dniu [...] złożyła oświadczenie o niepodleganiu zatrudnieniu. Dodać bowiem należy, że na wszystkich pozostałych dokumentach przedłożonych przez M.N. widnieje prezentata [...], zaś na świadectwie pracy z ostatniego miejsca zatrudnienia - z dnia [...]. Jedynie karta rejestracji bezrobotnego i załączone do niej oświadczenia podpisane zostały w dniu [...]. Podkreślić należy, że karta rejestracyjna bezrobotnego nie jest sporządzana jedynie przez bezrobotnego, ale także przez organ. Kartę taką skarżąca wypełniła już w dniu [...] i do organu należało wskazanie w dniu [...] ewentualnej konieczności ponownego jej wypełnienia. Brak takiego wskazania powoduje, że organy winny uznać, iż złożenie przez M.N. skorygowanego świadectwa pracy w dniu [...] spowodowało zaistnienie podstaw do jej zarejestrowania jako osoby bezrobotnej, z tym właśnie dniem. Ponownie rozpatrując sprawę organy, w oparciu o art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu sądu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i c w związku z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 250 ww. ustawy.