II SA/Sz 27/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji . Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), dalej "k.p.a." w zw. z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia [...] września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 670 t.j.), po rozpatrzeniu odwołania pana M. Z. od decyzji z dnia [...] maja 2019 r., znak [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta S. (powinno być S. ), odmawiającej umorzenia należności w wysokości [...] zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną O. Z. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości [...] zł, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. M. Z. wniósł o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości. Decyzją z dnia [...] maja 2019 r., znak [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta [...], odmówiono umorzenia należności w wysokości [...] zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną O. Z. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości [...] zł. W wyniku wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, celem całościowego ustalenia sytuacji Strony i możliwości pomocy. Dalej Kolegium podało, że decyzją z dnia [...] września 2019 r., znak [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta [...], odmówiono M. Z. umorzenia należności w wysokości [...] zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną - O. Z., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Od decyzji z dnia [...] września 2019 r., znak [...], M. Z. również wniósł odwołanie, w którym decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie, że jest w stanie spłacać należność, art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w decyzji w jaki sposób wnioskodawca miałby spłacać należność przy takiej wysokości zadłużenia. Rozpoznając kolejne wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję, a która stała się przedmiotem zaskarżenia. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium podało, między innymi, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny oraz zasadnie wskazał, że wykazana przez wnioskodawcę wysokość osiąganych dochodów w niewielkiej tylko części pokrywa jego udowodnione wydatki, co zaś uzasadnia wątpliwość co do wysokości rzeczywiście osiąganych wydatków. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że rodzina wnioskodawcy osiąga dochody w rzeczywistej wysokości wyższej, aniżeli deklarowane przez samego wnioskodawcę. Wnioskodawca przy tym nie podał rzeczywistej wysokości majątku, jakim co miesiąc dysponuje jego rodzina, nawet w odwołaniu. Zdaniem Kolegium, w analizowanej sytuacji organ I instancji dokonał prawidłowej oceny zasadności wniosku o całkowite umorzenie należności z tytułu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, sytuacja tak rodzinna jak i finansowa, jakkolwiek jest trudna, to jednak nie może zostać oceniona jako "szczególna". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] i przekazanie całej sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a także materialnych, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. oraz art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez ich błędne zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dodatkowo podniósł zarzut naruszenia art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenia przez SKO dowodów załączonych do jego wniosku dowodowego z [...] września 2019 r. dot. pożaru i jego udaru z września 2019 r., a nadto nieuwzględnienie tych okoliczności faktycznych jako przemawiających za zastosowaniem umorzenia z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nadto, stosownie do art. 134 ust. 1 i art. 135 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz wskazaną podstawą prawną i stosuje, w celu usunięcia naruszeń prawa, środki prawne przewidziane ustawą. Rezultatem sądowej kontroli, ograniczającej się jedynie do oceny legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, jest - w zależności od stwierdzonego naruszenia prawa - uchylenie lub stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia, zaś w przypadku - braku naruszeń - oddalenie skargi (art. 145 § 1 i art. 151 powołanej ustawy). Sądowa kontrola dokonana według powyższego kryterium, dała podstawę do stwierdzenia, że skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn niż w niej podniesione, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Do takiego wniosku doprowadziły Sąd następujące ustalenia. Jak wynika z akt sprawy, utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...], była już przedmiotem rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Mianowicie w dniu [...] lipca 2019 r., decyzją Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Tak więc w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, tj. [...] października 2019 r. rozstrzygniecie organu I instancji z dnia [...] maja 2019 r. nie funkcjonowało w obrocie prawnym. Kolegium nie mogło więc odnosić się do niego w jakikolwiek sposób, ponownie rozpatrując odwołanie skarżącego. W obrocie prawnym pozostawała natomiast decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] września 2019 r., znak: [...] i to do niej winno Kolegium się odnieść, w ramach przeprowadzonego postępowania odwoławczego. Czyniąc to zaś w stosunku do nieistniejącej decyzji z dnia [...] maja 2019 r. Kolegium dopuściło się zaś rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak stanowi art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 1 p.p.s.a.