II SA/Sz 270/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Małgorzata Frej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. sprawy ze skargi I. i R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oddala skargę I. M. i R. M. w dniu [...] złożyli wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] w obrębie [...] oznaczonej nr działki [...], o pow. [...], na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Postanowieniem z dnia [...], na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa – zawieszone zostało postępowanie w sprawie wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W dniu [...]. I. M. i R. M. złożyli kolejny wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209). Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] – odmówił I. i R. M. nieodpłatnego nabycia prawa własności wnioskowanej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia [...], po rozpatrzeniu skargi I. i R. M. – uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] – odmówił I. i R. M. nabycia prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...], z uwagi na brak spełnienia przesłanek określonych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją [...] z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania I. i R. M. – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Prezydent Miasta S., decyzją z dnia [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz.U. Nr 175, poz. 1459), odmówił wnioskodawcom przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]. Organ ustalił, że na terenie przedmiotowej nieruchomości znajduje się dom mieszkalny oraz warsztat kamieniarski, a zatem przedmiotowy grunt jest zabudowany nie tylko na cele mieszkaniowe, ale także usługowo – rzemieślnicze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...], uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia wskazując m.in., że organ winien ustalić jaka część gruntu wykorzystywana jest na cel mieszkaniowy, a jaka na cel usługowy i odpowiednio do ustaleń orzec o wniosku stron. Prezydent Miasta S., decyzją z dnia [...], na podstawie art. 104 kpa, art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz.U. Nr 175, poz. 149), po rozpatrzeniu wniosków z dnia [...] I. i S. M. – odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] nr [...] w obrębie [...], oznaczonej numerem działki [...], o pow. [...], stanowiącej własność gminy Miasto S., dla której prowadzona jest księga wieczysta [...]. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu (...), do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001r. Nr 120, poz. 1299 oraz z 2002r. Nr 113, poz. 984) i ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1202), i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowi, że osoby fizyczne będące dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Organ I instancji ustalił, że I. i R. M. nabyli przedmiotową nieruchomość aktem notarialnym Rep. [...], z którego wynika, że jest ona zabudowana domem jednorodzinnym oraz warsztatem kamieniarskim. Kierując się stanowiskiem SKO wyrażonym w decyzji z dnia [...] organ I instancji zlecił rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie operatu szacunkowego, w celu ustalenia jaka część gruntu wykorzystywana jest na cel mieszkaniowy, a jaka na usługowy. W dniu [...] rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy z którego wynika, że przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest domem mieszkalnym wolnostojącym, dwukondygnacyjnym, przylegającym do budynku garażem oraz budynkiem warsztatu. Część parterowa domu, garaż oraz warsztat wykorzystywany jest na cele usługowe, na parterze domu znajduje się salon usług pogrzebowych oraz biura. W garażu adoptowanym na sklep odbywa się sprzedaż akcesoriów pogrzebowych. Na zapleczu domu znajduje się warsztat rzemieślniczy zajmujący się wyrobem nagrobków. Piętro pierwsze wykorzystywane jest na cel mieszkaniowy. Rzeczoznawca majątkowy określił, że funkcją dominującą nieruchomości są usługi (70%), a funkcja mieszkalna stanowi 30%. W tych okolicznościach, organ I instancji uznał, że wnioskodawcy nie spełniają warunków określonych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, gdyż nieruchomość jest zabudowana na cele rzemieślniczo – mieszkaniowe, gdzie funkcję dominującą stanowią usługi, i dlatego brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. W odwołaniu od tej decyzji I. i R. M. zarzucili, że stan zagospodarowania nieruchomości przedstawiony w operacie szacunkowym trwa od [...], a do tej daty stan faktyczny przedstawiał się odwrotnie i funkcja mieszkaniowa była dominująca. Odwołujący się wskazali, że wyłącznie z przyczyn ekonomicznych parter domu został przeznaczony na działalność gospodarczą. Z tych względów wnieśli o uchylenie decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459) – utrzymało w mocy decyzję organu i instancji. Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji podniosło, że I. i R. M. wnioskami z dnia [...] zwrócili się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Od daty złożenia tych wniosków zmianie ulegał stan prawny i organ I instancji zobowiązany był stosować przepisy, obowiązujące w dniu wydania decyzji, bowiem ustawa z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu (...). jak i ustawa z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności, utraciły moc na podstawie art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i przepisy tej ustawy stanowią podstawę prawną decyzji. Organ odwoławczy w dalszej części uzasadnienia przytoczył treść artt. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu (...) i wskazał, że w toku postępowania ustalono na podstawie umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu[...] . ([...]), iż I. i R. M. stali się użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanej zarówno domem jednorodzinnym, jak i warsztatem kamieniarskim. Organ I instancji realizując zalecenia SKO zawarte w decyzji z dnia [...], zlecił rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie operatu szacunkowego nieruchomości i ustalenie funkcji dominującej wraz z określeniem powierzchni wykorzystywanej na cel mieszkaniowy i usługowy z operatu szacunkowego z dnia [...] wynika, że funkcją dominującą jest funkcja usługowa 70%, a funkcja mieszkalna stanowi 30%. W tej sytuacji Kolegium podzieliło ustalenia i argumenty organu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, gdyż nieruchomość jest zabudowana na cele rzemieślnicze, a funkcją dominującą stanowią usługi. Tak więc nieruchomość nie jest zabudowana na cele mieszkaniowe, a zatem nie mieści się w katalogu nieruchomości, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu (...). Kolegium powołało też stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 września 2006r. (sygn.akt I 1208/05), że "... nieruchomości zabudowane na inne cele, w tym cele mieszkaniowe i usługowe, realizowane obok siebie (...) nie mieszczą się w tym zbiorze". W tych okolicznościach, Kolegium uznało, że decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma okoliczność, iż nieruchomość nie została zabudowana wyłącznie na cele mieszkaniowe, nie zaspokaja jedynie potrzeb mieszkaniowych, ale umożliwia także prowadzenie warsztatu kamieniarskiego. I. i R. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wnieśli "o uwłaszczenie Ich gruntu, który użytkują nieprzerwanie od 58 lat w polskim S." oraz o rozpoznanie wniosku na podstawie przepisów z daty jego złożenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 169 ze zm.) według kryterium zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że akt ten narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Podstawę materialnoprawną wniosku I. i R. M. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459). Przepis ten stanowi, że "Osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności". Z przepisu tego wynika, że z żądaniem uwłaszczenia mogą wystąpić osoby fizyczne, które w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 13 października 2005r. były użytkownikami wieczystymi czterech kategorii nieruchomości : 1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe; 2/ zabudowanych garażami; 3/ przeznaczonych na cele mieszkaniowe; 4/ nieruchomości rolnych. W rozpatrywanej sprawie, odmowa uwłaszczenia skarżących nastąpiła z uwagi na ustalenie, że skarżący nie spełniają przesłanek określonych w art. 1 ust. 1 cyt. ustawy, ponieważ ich nieruchomość zabudowana jest na cele rzemieślniczo – mieszkaniowe, gdzie funkcją dominującą (70%) stanowią usługi, a funkcja mieszkaniowa stanowi 30%. Z ustaleń poczynionych w sprawie, a których w istocie skarżący nie kwestionują wynika, że przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest domem mieszkalnym, wolnostojącym dwukondygnacyjnym, przylegającym do budynku garażem oraz budynkiem warsztatu kamieniarskiego. Część parterowa domu, garaż oraz warsztat wykorzystywany jest na cele usługowe. Na parterze domu mieści się salon usług pogrzebowych oraz biuro. W garażu adoptowanym na sklep odbywa się sprzedaż akcesoriów pogrzebowych. Na nieruchomości znajduje się też warsztat rzemieślniczy zajmujący się wyrobem nagrobków. Piętro domu wykorzystywane jest na cele mieszkalne. W takim stanie faktycznym, w ocenie sądu, trafne są ustalenia organów, że nieruchomość skarżących nie jest zabudowana wyłącznie na cele mieszkaniowe, ale na cele usługowo – mieszkaniowe. Nie budzi wątpliwości Sądu, że zabudowa przedmiotowej nieruchomości umożliwia przede wszystkim prowadzenie usług (wyrób nagrobków i ich sprzedaż, usługi pogrzebowe), a jedynie w jednej trzeciej przeznaczona jest na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Nie ma przy tym znaczenia, wbrew wywodom skargi, od kiedy i z jakich przyczyn, funkcją dominującą nieruchomości stały się usługi. Wskazać w tym miejscu trzeba, że – jak wynika to z umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu[...], - na przedmiotowej nieruchomości już w dacie sporządzania tej umowy, wybudowany był dom jednorodzinny dwukondygnacyjny o 6 pokojach i 2 kuchniach oraz warsztat kamieniarski, murowany, przykryty stropem betonowym o powierzchni ok. 50m2, a zatem ta nieruchomość była już wówczas przeznaczona na cele mieszkaniowo – usługowe. Wobec powyższego, stwierdzić należy, że nieruchomość skarżących nie zaspokaja jedynie potrzeb mieszkaniowych, ale umożliwia prowadzenie działalności usługowej. Skoro zatem ustawodawca w art. 1 ust. 1 cyt. ustawy o przekształceniu (...) wskazał, że tylko przekształceniu podlegają nieruchomości przeznaczone na cele mieszkaniowe, a nie na inne cele, w tym mieszkaniowe i usługowe, to nie ma w aktualnym stanie prawnym podstaw do uwzględnienia wniosku stron. Wyjaśnić też trzeba, że istotnie skarżący złożyli pierwszy wniosek o przekształcenie przysługującego im prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w dniu [...] oraz drugi wniosek w dniu [...]. W dacie złożenia pierwszego wniosku obowiązywała ustawa z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.), a w dacie drugiego wniosku ustawa z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.). Jak wynika to z przedstawionego stanu faktycznego sprawy, wydawane decyzje w sprawie wniosku skarżących były uchylone w toku instancji przez organ odwoławczy, bądź, na skutek skargi, przez sąd administracyjny. W dniu [...] weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz.U. Nr 175, poz. 1459), która uchyliła obowiązujące dotychczas ustawy z dnia 4 września 1997r. i z dnia 26 lipca 2001r. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła regulację, zgodnie z którą, do spraw wszczętych na podstawie ustaw uchylonych i niezakończonych decyzjami ostatecznymi, stosuje się przepisy nowej ustawy (art. 8). Wobec jednoznacznej treści art. 8 ustawy, w rozpoznawanej sprawie podstawą rozstrzygnięcia mogły być wyłącznie przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005r, gdyż organy administracyjne zobligowane są do stosowania stanu prawnego zobowiązującego w dacie decyzji. W takim stanie rzeczy należało stwierdzić, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw i dlatego na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało skargę oddalić.