II SA/Sz 274/12

Dnia 28 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie sędzia NSA Henryk Dolecki po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych Przedsiębiorstwo A. reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] wymierzającą Spółce karę pieniężną w kwocie [...] zł za zajęcie pasa drogowego ul. [...] pod reklamę bez zezwolenia zarządcy drogi. Jednocześnie Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podano, że Spółka jest dealerem samochodów [...], wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, a wartość zysku Spółki za [...] r. wyniosła [...] zł. Spółka posiada trzy rachunki bankowe, z czego tylko na jednym z nich posiada środki finansowe w kwocie [...] zł. Skarżąca Spółka wskazała, że prowadzi inwestycję polegającą na rozbudowie salonu samochodowego i serwisu, jest obciążona kredytami na ten cel oraz na finansowanie samochodów demonstracyjnych i ekspozycyjnych. Spółka oświadczyła, że oczekuje na zwrot podatku VAT z urzędu skarbowego w kwocie ponad [...] zł, a termin zwrotu podatku przypada na [...] r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 23 marca 2012 r. odmówił skarżącej Spółce zwolnienia od kosztów sądowych. Od tego postanowienia Spółka wniosła sprzeciw w ustawowym terminie, co oznacza, że postanowienie to utraciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd stosownie do art. 260 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej p.p.s.a.). W sprzeciwie Spółka podniosła, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż nie ma dostatecznych środków na uiszczenie wpisu od skargi, nie może też zaciągnąć na ten cel kredytu ponieważ jest już obciążona kredytami na finansowanie samochodów demonstracyjnych i ekspozycyjnych i na inne inwestycje, nie ma więc możliwości wzięcia kolejnego kredytu. Spółka oświadczyła, że nie jest prawdą, iż osiąga zyski z działalności, zysk Spółka uzyskała bowiem w [...] r., a w [...] r. sytuacja uległa zmianie z uwagi na katastrofę, która spowodowała spadek dostaw a zatem i obrotów Spółki której przedmiotem działalności jest obrót samochodami [...]. Ponadto aktualnie wszystkie środki finansowe Spółki zaangażowane są w inwestycję polegającą na rozbudowie serwisu i salonu. Zatem odmowa przyznania prawa pomocy może powodować utrudnienie Spółce dostępu do sądu. W odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia [...] r. Spółka oświadczyła, że ze względu na inwestycje nie jest w stanie ponosić dodatkowych, nieplanowanych kosztów, spowodowanych działaniami zarządcy drogi który zamiast działać dla dobra społeczności lokalnej stosuje politykę łupienia firm. Spółka przedłożyła kserokopię zeznań podatkowych [...] r., bilans za [...] r., oraz rachunek zysków i strat za [...] r. Przedłożyła także zestawienie zaciągniętych kredytów według stanu na dzień [...] r., wykaz zobowiązań z tytułu leasingu, oraz numery pięciu kont bankowych posiadanych w różnych bankach. Spółka nie przedłożyła wyciągów ani wykazów z posiadanych rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak - Molczyk, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). W niniejszej sprawie, skarżąca spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wartość majątku trwałego Spółki oraz znaczne przychody uzyskiwane przez spółkę (w [...] r. zysk z prowadzonej działalności wyniósł [...] zł, a w [...] zł) wykluczają możliwość odstąpienia od zasady ponoszenia kosztów przez stronę postępowania (por. powołany powyżej art. 199 p.p.s.a.). Z przedłożonych odpisów zeznań podatkowych wynika, że w [...] r. przychody Spółki wyniosły [...] zł, a w [...] r. [...] zł. Według bilansów na koniec [...] r. Spółka posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunku w kwocie [...] zł, a na koniec [...] r. w kwocie [...] zł. Mimo deklarowanego spadku obrotów w [...] r. spowodowanego trzęsieniem ziemi , strona skarżąca zaciągnęła w [...] r. cztery nowe kredyty długoterminowe na łączną kwotę [...] zł, oraz dwa nowe kredyty krótkookresowe. Świadczy to o dobrej kondycji finansowej Spółki oraz posiadanej przez nią zdolności kredytowej. Skarżąca Spółka nie wykazała, by znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej; przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę. Z przedłożonych dowodów nie wynika też, by rzeczywiście sytuacja finansowa uległa zmianie na gorsze. Spółka prowadzi działalność inwestycyjną, osiąga dochody i spłaca ogromne zobowiązania. Za nieuwzględnieniem wniosku przemawiało także porównanie wysokości wpisu, jaki strona zobowiązana jest uiścić w niniejszej sprawie ([...] zł) z przychodem netto Spółki (w [...] zł) oraz poniesionymi kosztami działalności operacyjnej (w [...] zł). Analiza możliwości płatniczych Spółki doprowadziła Sąd do przekonania, że nie istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego. Należy także mieć na uwadze, że jeżeli skarga okaże się uzasadniona Spółka będzie mogła żądać od organu odwoławczego zwrotu poniesionych kosztów sądowych w całości (art. 200 p.p.s.a.). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.