II SA/Sz 275/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 maja 2012r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu prawa jazdy oddala skargę W dniu [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej wydał postanowienie sygn. [...], o zatrzymaniu prawa jazdy nr [...], należącego do B.W., przeciwko któremu toczyło się dochodzenie o czyn z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Po uprawomocnieniu się ww. postanowienia Prokuratura Rejonowa przesłała blankiet prawa jazdy, wydanego na rzecz B.W., do Starostwa Powiatowego. Dnia [...] r. Komendant Powiatowy Policji, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908), skierował B.W. na badania lekarskie. Ponadto, Komendant Powiatowy Policji w dniu [...] r., w oparciu o art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, wydał decyzję nr [...] kierującą B.W. na badania psychologiczne, celem stwierdzenia, czy istnieją przeciwwskazania do kierowania przez ww. pojazdami w ruchu drogowym. W dniu [...] r. do Starosty Powiatowego wpłynęło orzeczenie psychologiczne nr [...] r., stwierdzające istnienie u B.W. przeciwwskazań do kierowanie pojazdami. W związku z tym, w dniu [...] r. Starosta wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia B.W. prawa jazdy. Decyzją z [...] Starosta na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym orzekł o cofnięciu B.W. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii [...]. W dniu [...] r. do Starostwa Powiatowego wpłynął odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] którym orzeczono w stosunku do B.W. m.in. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 roku, zaliczając na jego poczet okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] r. B.W. dnia [...] r. złożył w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego pismo, w którym zażądał zwrotu prawa jazdy zatrzymanego [...] r. Jednocześnie podniósł, że nie otrzymał żadnej decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta pismem z dnia [...] poinformował B.W., że w dniu [...] r. wydana została w stosunku do niego decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, na podstawie orzeczenia psychologicznego z dnia [...]. Starosta wyjaśnił, że ponownemu badaniu zainteresowany poddał się dopiero [...] r., a jego wynik pozytywny dostarczył do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w dniu [...] r. W związku z tym, że prawo jazdy zostało zatrzymane na okres powyżej 1 roku organ wskazał, że B.W. podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami. W dniu [...] B.W. złożył wniosek o zwrot prawa jazdy dołączając dowód uiszczenia opłaty skarbowej i podkreślając jednocześnie w piśmie złożonym tego samego dnia, że zatrzymanie jego prawa jazdy dokonane było przez sąd na okres 1 roku, zaś on nie otrzymał decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. W kolejnym piśmie z [...] r. skierowanym do organu B.W. zwrócił się o przesłanie mu uwierzytelnionych odpisów całej dokumentacji, w tym wszystkich wydanych decyzji, potwierdzeń ich odbioru, itp. Decyzją z dnia [...], Starosta, na podstawie art. 138 ust. 2 oraz art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 24, poz. 215 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku B.W. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. [...], odmówił zwrotu ww. dokumentu. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w dniu [...] r. wydana została decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w związku z orzeczeniem psychologicznym z dnia [...] r., stwierdzającym istnienie u B.W. przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Ponownemu badaniu strona poddała się dopiero [...] zaś wynik tego badania dostarczony został do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w dniu [...]. Ponadto, wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] orzeczony został w stosunku do B.W. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres od dnia [...] r. Organ wskazał, że okresy pozbawienia uprawnień w przypadku B.W. nałożyły się, co spowodowało, że łącznie prawo jazdy było zatrzymane na okres powyżej 1 roku. W konsekwencji powyższego zastosowanie ma art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, zobowiązujący w takim przypadku stronę do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami. Od decyzji Starosty B.W. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnosząc o jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa i wydanie jej bez podstawy prawnej oraz o uchylenie decyzji Starosty z dnia [...], bądź stwierdzenie jej nieważności, jako wydanej bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu odwołania B.W. stwierdził, że powoływana w zaskarżonym rozstrzygnięciu decyzja Starosty z dnia [...] r. o pozbawieniu uprawnień do kierowania pojazdami podjęta została na niewłaściwej podstawie prawnej, tj. na art. 140 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, który to przepis stanowi, że decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego, wydanego po przeprowadzeniu badania psychologicznego, w trybie określonym w art. 124 ust. 1 pkt 3 i 4, istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Warunkiem wydania takiej decyzji jest skierowanie na badania psychologiczne przez lekarza w wyniku badania lekarskiego (art. 124 ust. 1 pkt 3 i 4 ww. ustawy), a nie komendanta powiatowego policji, jak to miało miejsce w jego przypadku. Dlatego powołanie się na ten przepis w decyzji z dnia [...] r. było niedopuszczalne a decyzja ta winna być uchylona lub nastąpić stwierdzenie jej nieważności. B.W. zaznaczył, że ponowne orzeczenie psychologiczne otrzymał dopiero w dniu [...] i orzeczenie to było dla niego korzystne. B.W. zauważył, że powołany w zaskarżonej decyzji przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym nie znajduje w jego przypadku zastosowania, ponieważ dotyczy uprawnień do kierowania tramwajem. B.W. nie zgodził się także ze stwierdzeniem, że został pozbawiony prawa jazdy na okres powyżej 1 roku. Sądownie otrzymał zakaz prowadzenia pojazdów na okres 1 roku, a jedynie błędna decyzja Starosty ten okres wydłużyła. Zaznaczył przy tym, że w decyzji z dnia [...] r. nie określono jednocześnie okresu na jaki został on pozbawiony uprawnień. Zdaniem B.W., ustalenia wymaga także, czy osoby wydające w imieniu Starosty decyzje miały do tego pisemne upoważnienie. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a i ust. 4 oraz art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że decyzja Starosty z dnia [...] r. – cofająca uprawnienia do kierowania pojazdami, wobec jej nie zaskarżenia przez stronę stała się ostateczna, przez co nie może podlegać badaniu w postępowaniu odwoławczym. W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że zaświadczenie lekarskie, stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami B.W. przedłożył w dniu [...] r., a zatem w tym dniu ustała faktyczna przyczyna cofnięcia uprawnień. W związku z orzeczonym przez Sąd Rejonowy zakazem prowadzenia pojazdów, faktyczny okres, w którym B.W. był pozbawiony prawa jazdy trwał od [...] i wyniósł ponad rok. W tej sytuacji organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym, osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego na okres przekraczający 1 rok prawa jazdy podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W myśl art. 114 ust. 4 ww. ustawy, w przypadku takim, dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po przedłożeniu zaświadczenia o zdaniu odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego. Zdaniem Kolegium, ratio legis tego przepisu przemawia za uznaniem, że chodzi o okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy na podstawie tytułów prawnych jakimi w niniejszej sprawie są wyrok Sądu oraz decyzja Starosty z [...] r. Na powyższą decyzję B.W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego lub, z ostrożności procesowej, o stwierdzenie jej nieważności z uwagi na wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wniósł również o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z dnia [...] jako wydanych bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał stanowisko prezentowane w odwołaniu, tj. że decyzja cofająca mu uprawnienia do kierowania pojazdami z dnia [...] r. została wydana bez podstawy prawnej, bowiem wskazany w niej art. 140 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie mógł mieć w sprawie zastosowania w zw. z art. 124 ust. 1 pkt 3 i 4 tej ustawy. Według skarżącego, przepis ten mógł mieć zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdyby decyzję o cofnięciu uprawnień wydano po przeprowadzeniu badania psychologicznego kierującego, który był sprawcą wypadku drogowego lub skierowanego przez lekarza, jeżeli w wyniku badania lekarskiego stwierdzona została konieczność przeprowadzenia badania psychologicznego. Skarżący zarzucił organom niewłaściwe zastosowanie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b, który to przepis, w jego ocenie, dotyczy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, których to uprawnień do kierowania tramwajem nie posiada. Ponadto B.W. podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zbadało podstaw i prawidłowości wydania decyzji Starosty z dnia [...]., którą podjęto bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, co winno skutkować jej uchyleniem przez organ II instancji. B.W. nie zgodził się również ze stwierdzeniem, że był pozbawiony prawa jazdy na okres powyżej 1 roku. Sądowy zakaz prowadzenia pojazdów był orzeczony na okres 1 roku, a jedynie błędna decyzja Starosty Powiatowego zakaz ten wydłużyła. W decyzji tej nie określono również okresu na jaki cofnięto mu uprawnienie do kierowania pojazdami, co czyniło przeszkodę łączenia okresu jej obowiązywania z wyrokiem sądu. Ponadto, skarżący zauważył, że Kolegium nie wyjaśniło, czy osoby wydające w imieniu Starosty kwestionowane decyzje posiadały do tego pisemne upoważnienie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze potrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia [...] B.W. podał, że z uwagi na pominięcie w decyzji oraz w odpowiedzi na skargę wątku upoważnień pracowników Starostwa Powiatowego do wydania decyzji w imieniu organu, wnosi o dołączenie do akt postępowania stosownych upoważnień. Dnia [...] r. do Sądu wpłynęło, nadesłane faksem przez Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego, pełnomocnictwo Starosty do załatwiania spraw i wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Starosty z dnia [...], udzielone M.S., noszącej od [...] r. nazwisko S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przedmiotem kontroli stała się decyzja odmawiająca B.W. przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok. Jako podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało m.in. art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ww. ustawy, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok lub w związku z utratą kwalifikacji. W myśl art. 114 ust. 4, w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2, dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Stosownie do art. 140 ust. 2 ustawy, decyzję o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, z wyjątkiem przypadku określonego w ust. 1 pkt 3, wydaje starosta po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie. Stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy orzekające w sprawie w sposób prawidłowy. Najistotniejsze z punktu widzenia zapadłego rozstrzygnięcia okoliczności związane są z wydaniem przez Starostę w dniu [...] decyzji cofającej B.W. uprawnienia kat. [...] do kierowania pojazdami w wyniku uzyskania przez organ informacji o istnieniu przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, stwierdzonych w orzeczeniu psychologicznym z dnia [...] r. Zwrócić należy uwagę, że orzeczenie to zostało wydane w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, który w dacie jego wydania stanowił, że "Badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu". Decyzja z dnia [...] r. oparta została na art. 140 ust. 1 pkt 1a ww. ustawy, który miał następującą treść: "Decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego, wydanego po przeprowadzeniu badania psychologicznego w trybie określonym w art. 124 ust. 1 pkt 2 i 3, istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem". Przytoczenie tych przepisów stało się konieczne ze względu na tą część wywodów i zarzutów skargi, które odwoływały się do treści art. 140 ust. 1 pkt 1a ustawy ale w brzmieniu obowiązującym do 2 stycznia 2007 r. Poprzednia wersja art. 140 ust. 1 pkt 1a odsyłała do badań psychologicznych przeprowadzonych w trybie art. 124 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy. Wobec zarzutów skargi w tym zakresie, wydaje się, że skarżący nie dostrzegł nowelizacji wprowadzonej w art. 140 ust. 1 pkt 1a przez art. 2 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 235, poz. 1701), zmieniającej nin. ustawę z dniem 3 stycznia 2007 r. Nowelizacja ta polegała m.in. na tym, że art. 140 ust. 1 pkt 1a przestał odwoływać się do wyników badań psychologicznych o których mowa w art. 124 ust. 1 pkt 3 i 4, ale badań psychologicznych wykonanych w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 i 3, a więc również takich, które zostały przeprowadzone w wyniku realizacji skierowania wystawionego przez organ kontroli ruchu drogowego na badania psychologiczne na mocy art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a - tak jak to miało miejsce w przypadku skarżącego. Istotne w sprawie jest również to, że decyzja z dnia [...] r. została doręczona prawidłowo w dniu [...] r. i z tym dniem zaczęła obowiązywać w związku z nadaniem jej rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. Zestawienie tej daty z momentem zwrócenia się przez B.W. do Starosty z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, który sformułował on w piśmie z dnia [...] r., powołując się na fakt dostarczenia [...] r. do Wydziału Komunikacji wyniku pozytywnego badania psychologicznego z tego samego dnia, prowadzi do stwierdzenia, że upłynął okres ponad 1 roku, w którym skarżący nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdami. To zaś oznacza, zgodnie z art. 114 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, że dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem mógł być wydany po zdaniu, przez skarżącego, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikację. Takiego dokumentu B.W. jednak nie przedłożył. Z tego względu trafne okazało się stanowisko organów orzekających o odmowie zwrotu zatrzymanego skarżącemu prawa jazdy, które miałoby stanowić potwierdzenie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami według określonych kategorii [...]. W związku z podniesionym w skardze zarzutem naruszenia przez organ odwoławczy art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Sąd stwierdził, że przepis ten nie stanowił podstawy wydania zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Kwestia umocowania osoby podpisującej w niniejszej sprawie decyzję z upoważnienia Starosty z dnia [...] r., działającego jako organ I instancji, została potwierdzona przez p.o. Sekretarza Powiatu w piśmie skierowanym do skarżącego z dnia [...] r., a nadto poprzez nadesłane przez Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego "Pełnomocnictwo do załatwienia spraw i wydawania decyzji administracyjnych" z dnia [...] r., udzielone w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) M.S., poprzednio noszącej nazwisko S. Z tego względu nie było zasadne żądanie skarżącego dołączenia do akt postępowania Uchwał Zarządu Powiatu w sprawie upoważnienia M.S. oraz M.S. do wydawania w imieniu Starosty decyzji administracyjnych, o co skarżący wnosił w piśmie procesowym z dnia [...] r. Dla wyjaśnienia jedynie wskazać należy, że zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, upoważnienie do wydawania przez pracowników starostwa decyzji administracyjnych w imieniu starosty nie wymaga podjęcia przez zarząd powiatu uchwały. Natomiast ewentualna próba podważenia legalności wydania poprzednich decyzji administracyjnych takich jak np. decyzja z dnia [...]r., posiadających walor prawomocności, byłaby możliwa ale w ramach odrębnego, nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji.