II SA/Sz 283/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia [...] r. nr [...]. Burmistrz Miasta D. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 3, 5 i 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej "K.p.a.", odmówił K. S. przyznania zasiłku rodzinnego na L. S., H. B. w kwocie po [...] zł miesięcznie, oraz na F. Ś. w kwocie [...]zł miesięcznie, dodatku z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na L. S. w kwocie [...]zł, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka F. Ś. w kwocie [...]zł, oraz odmówił jednorazowych dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na L. S. i H. B. w kwocie po [...] zł. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że K. S. wniosek o przyznanie świadczeń na okres zasiłkowy od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. złożyła w dniu [...] r. Na podstawie posiadanych dokumentów organ I instancji ustalił, że przeciętny dochód rodziny strony za rok 2016, z uwzględnieniem zmian jakie zaszły w dochodach rodziny po 2016 r., wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł i jest on wyższy od ustawowego kryterium dochodowego, które w przypadku rodziny strony wynosi [...] zł na osobę w rodzinie. Dochód ten został wyliczony po uwzględnieniu: 1) Dochodu strony; - z tytułu otrzymanego stypendium szkolnego w wysokości [...] zł:12 miesięcy = [...] zł: 5 osób = [...] zł, - z tytułu otrzymanych alimentów na córkę L. S. w wysokości [...] zł : 12 miesięcy = [...] zł : 5 osób = [...] zł, - z tytułu wyegzekwowanych zaległych alimentów na córkę H. B. przez komornika w wysokości [...] zł: 12 miesięcy = [...] zł: 5 osób = [...] zł, - z tytułu otrzymanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na córkę H. B. w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. w wysokości [...] zł: 8 miesięcy = [...] zł : 5 osób = [...] zł, - uzyskanego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę ([...]) od dnia [...] r., dochód za [...] r. wyniósł [...] zł: 5 osób = [...] zł, - razem - [...] zł + [...] zł + [...] zł + [...] zł + [...] zł =[...] zł; 2) dochodu M. Ś., ojca dziecka F. Ś. - z tytułu umowy zlecenia z [...] w kwocie [...]zł : 12 miesięcy = [...] zł : 5 osób = [...] zł, - z tytułu rozpoczęcia działalności gospodarczej od [...] r. do chwili obecnej. W [...] r. nie uzyskano dochodu. - razem - [...] = [...] =[...] zł >674 zł. Wygenerowana wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie z roku bazowego 2016, z uwzględnieniem zmian w dochodach po roku bazowym, przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków rodzinnych, które wynosi 674 zł. Organ I instancji, zgodnie z art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że dla przyznania zasiłku rodzinnego łączny dochód całej rodziny nie może przekroczyć 3370 zł, tj. 674 zł x 5 osób. Łączny dochód całej rodziny wyniósł [...] zł. Kryterium dochodowe rodziny zostało więc przekroczone o kwotę [...]zł. Kwota przekroczenia dochodu, tj. [...] zł jest większa od miesięcznej sumy świadczeń, które wynoszą od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r. – [...] zł. W odwołaniu od tej decyzji K. S. podniosła, że jej dochód został wysoko podwyższony ponieważ wyegzekwowane zaległe alimenty za kilka lat zostały zaliczone do jednego roku bazowego, nie zostały rozłożone na poszczególne lata i miesiące. Spowodowało to odmowę uzyskania zasiłku rodzinnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium uznało, że dochód rodziny strony został ustalony prawidłowo, a ponieważ przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych, organ I instancji zasadnie odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na tę decyzję K. S. podniosła, że w [...] r. podjęła zatrudnienie na stanowisku pracownik biurowy, umowę o pracę dostarczyła do MOPS-u w D., gdzie została poproszona o zaświadczenie od pracodawcy o dochodzie uzyskanym w [...] r. Po dostarczeniu zaświadczenia okazało się, że przekroczyła próg dochodowy co spowodowało utratę zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci i świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Wyjaśniła, że w dniu [...] r. poszła na zwolnienie lekarskie z powodu ciąży, a od [...] r. pobierała zasiłek macierzyński. Dnia [...] r. skarżąca urodziła syna [...], a już [...] r. złożyła nowe wnioski o zasiłki, ale w organie I instancji nie chciano od niej żadnych dokumentów w związku z zasiłkiem macierzyńskim co było dziwne, bo ZUS płacił jej 80 % dotychczasowej wypłaty, rokiem bazowym był 2016 r., a w tym to roku otrzymała od byłego męża zaległe alimenty, które spowodowały przekroczenie progu dochodowego i wydanie decyzji odmownej, od której odwołała się w dniu [...] r. Umowa o pracę skarżącej obejmowała okres do [...] r., więc świadectwo pracy otrzymała [...] r. i od razu zaniosła je do MOPS-u. Chciała też od razu złożyć nowe wnioski o przyznanie świadczeń ale pracownice MOPS powiedziały, żeby czekać na decyzję SKO. W dniu [...] r. skarżącej doręczono decyzję SKO w K. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W tej sytuacji, wobec przekroczenia kryterium dochodowego, skarżąca nie złożyła nowych wniosków o przyznanie świadczeń. W dniu [...] r. pracownica MOPS poinformowała ją telefonicznie, że za styczeń i luty 2018 r. należą się jej świadczenia ponieważ nie przekracza dochodu z powodu ustania zatrudnienia. Następnego dnia skarżąca stawiła się w organie I instancji z wypełnionymi wnioskami gdzie poinformowano ją, że za styczeń 2018 r. nie otrzyma zasiłku ponieważ ten miesiąc już minął a wstecz nie można przyznać świadczenia. Tymczasem skarżąca nie miała nawet możliwości złożenia w terminie wniosku, bo decyzję SKO, na którą miała oczekiwać, odebrała w dniu [...] r. - została wprowadzona w błąd przez pracowników MOPS-u. W ten sposób straciła świadczenia za styczeń 2018 r., mimo że wymagane dokumenty złożyła w terminie. Nie jest winą skarżącej, że MOPS nie dosłał do organu odwoławczego w trakcie rozpatrywania odwołania jej świadectwa pracy, które miało kluczowe znaczenie. W dniu [...] r. strona złożyła wniosek o świadczenia rodzinne i obecnie oczekuje na decyzję MOPS-u o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku za luty 2018 r. W marcu dopiero ma dostarczyć zaświadczenie ZUS o otrzymanym zasiłku macierzyńskim. Dlatego zwraca się o prawidłowe obliczenie dochodu i sprawdzenie, czy może uzyskać zasiłek za styczeń i luty 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W ocenie Kolegium, skarga nie wniosła niczego nowego do sprawy, ponieważ dochód rodziny strony przekracza kryterium uprawniające do świadczeń. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pracowała do [...] r., co potwierdza świadectwo pracy znajdujące się w aktach organu I instancji, a z ZUS otrzymywała zasiłek macierzyński. Kolegium wskazało, że organ I instancji przekazując akta administracyjne dodatkowo dołączył decyzję z dnia [...] r., nr [...], przyznającą skarżącej zasiłek rodzinny na troje dzieci od dnia 1 lutego 2018 r. do 31 października 2018 r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka F. Ś. w kwocie [...]zł w miesiącu lutym 2018 r., dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na wrzesień 2018 r. na córki skarżącej, oraz dodatek z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej dla L. S.. Odnosząc się do prośby skarżącej o przyznanie jej świadczeń za styczeń i luty 2018 r. Kolegium wyjaśniło, że skarżącej prawidłowo zostały przyznane świadczenia od miesiąca lutego 2018 r., z uwagi na utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia od stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna zostały wydane na podstawie art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 3 pkt 2 tej ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Z kolei dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a). Zgodnie natomiast z treścią art. 5 ust. 4 tej ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W sprawie będącej przedmiotem kontroli wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego na troje dzieci wraz z dodatkami skarżąca złożyła w dniu [...] r. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. poz. 1428) zasiłek rodzinny przysługuje od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r. jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674 zł. W niniejszej sprawie istotny był dochód na osobę w rodzinie uzyskany w 2016 r., stosownie do treści art. 3 pkt 2a ustawy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Organ I instancji obliczył, że przeciętny dochód rodziny skarżącej za 2016 r. z uwzględnieniem zmian jakie zaistniały w dochodach rodziny po 2016 r. wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł i jest wyższy od kryterium dochodowego, które wynosi 674 zł na osobę w rodzinie. Z tego powodu odmówił przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Decyzję tę utrzymał w mocy organ odwoławczy, mimo tego, że decyzja tego organu została wydana w dniu [...] r., a do dochodu rodziny został wliczony dochód skarżącej z tytułu zatrudnienia trwającego od dnia [...] r. do dnia [...] r. Dochód ten został uzyskany przez skarżącą po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (2016) i stosownie do treści art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych powiększałby on dochód rodziny o dochód uzyskany w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło jego uzyskanie, jeżeli byłby nadal uzyskiwany. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w dniu [...] r., kiedy ustał stosunek pracy skarżącej. Zatem dochód z tytułu zatrudnienia był w dacie wydania tej decyzji dochodem utraconym. Po wydaniu decyzji w I instancji sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie, co wymagało ponownego przeanalizowania sytuacji dochodowej rodziny. Według oświadczeń skarżącej już przed urodzeniem dziecka pobierała ona zasiłek macierzyński, wcześniej chorobowy. Organ odwoławczy kontrolując wydaną decyzję nie dostrzegł zmiany sytuacji dochodowej rodziny po wydaniu decyzji organu I instancji, co uzasadnia uwzględnienie skargi. Ponadto, do ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny strony w 2016 r. przyjęto dochód M. Ś. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia. Z akt sprawy nie wynika, jaki charakter miał dochód uzyskany przez M. Ś. w 2016 r., czy był to dochód jednorazowy, czy jak przyjęły organy - roczny, który jest nadal uzyskiwany. Należy podkreślić, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego - art. 5 ust. 4 ustawy. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego - art. 5 ust. 4a. Natomiast, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia, dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego - art. 5 ust. 4b (wyrok NSA sygn. akt I OSK 160/17, z dnia 9 czerwca 2017 r.). W realiach niniejszej sprawy, dochód jaki skarżąca uzyskiwała z tytułu zatrudnienia był dochodem utraconym w dacie orzekania przez organ odwoławczy, co oznacza, że dochód ten nie powinien zostać zaliczony do jej dochodu, przynajmniej w styczniu 2018 r. Wymagało to przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego i ponownego przeliczenia dochodu rodziny skarżącej. Podkreślić należy, że dochód uzyskany po roku poprzedzającym okres świadczeniowy dolicza się do dochodu członka rodziny, pod warunkiem, że jest on uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń, co zakłada doliczenie do dochodu jedynie dochodu długotrwale uzyskiwanego. W ocenie sądu, organy orzekające w sprawie w postępowaniu tym nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego zgromadzenia i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego koniecznego do wydania decyzji, naruszając tym samym art. 7 i 77 § 1 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji ustali prawidłowo dochód rodziny uprawniający do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 5 ust. 4-4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, biorąc pod uwagę powyższą ocenę sądu, a następnie podejmie stosowną decyzję wyjaśniając stronie postawy rozstrzygnięcia.