II SA/Sz 284/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej: "k.p.a.", oraz art. 2 pkt 1, pkt 11, pkt 19, pkt 20, pkt 21, art. 4, art. 5, art. 7 ust. 2 i 3, art. 13, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017r. poz. 1851 ze zm.), Burmistrz Miasta D. odmówił przyznania K. S. świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – L. S., (urodzoną dnia [...] r.) w wysokości [...] zł miesięcznie, na okres od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu organ I instancji powołując się na przepisy art. 4 ust. 3, art. 5 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wskazał, że świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko do ukończenia 18 roku życia, uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, które w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza 800 zł. Podstawą do wyliczenia dochodów rodziny są zaświadczenia lub oświadczenia stwierdzające wysokość uzyskanego dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Skoro aktualny okres zasiłkowy trwa od dnia [...] r. do [...] r., zatem organ uwzględnił dochód za rok 2016. W oparciu o zgromadzony w spawie materiał dowodowy organ ustalił, że dochód wnioskodawczyni z uwzględnieniem dochodu utraconego i uzyskanego w 2016 roku wyniósł [...] zł, zaś w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł, a zatem przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko. Burmistrz Miasta D. przy obliczaniu dochodu uwzględnił dochód skarżącej: - z tytułu otrzymanego stypendium szkolnego w wysokości [...] zł : 12 miesięcy = [...] zł : 5 osób = [...] zł, - z tytułu otrzymanych alimentów na córkę L. S. w wysokości [...] zł : 12 miesięcy = [...] zł : 5 osób = [...] zł, - z tytułu wyegzekwowanych zaległych alimentów na córkę H. B. przez komornika w wysokości [...] zł : 12 miesięcy = [...] zł : 5 osób = [...] zł, - z tytułu otrzymanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na córkę H. B. w okresie od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł : 8 miesięcy = [...] zł : 5 osób = [...] zł, - uzyskanego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę ([...]) od dnia [...] r., dochód za czerwiec 2017 r. wyniósł [...] zł : 5 osób = [...] zł, - razem: [...] zł + [...] zł + [...] zł + [...] zł + [...] zł = [...] zł; a ponadto dochód M. Ś. – konkubenta skarżącej (ojca dziecka [...] Ś. ): - z tytułu umowy zlecenia z Kołem [...] w kwocie [...]zł : 12 miesięcy = [...] zł : 5 osób = [...] zł, - z tytułu rozpoczęcia działalności gospodarczej od [...] r. do chwili obecnej. W maju 2017 r. nie uzyskano dochodu. W sumie organ ustalił, że wygenerowany na podstawie powyższych danych przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni z roku bazowego 2016 r. (z uwzględnieniem dochodu uzyskanego za miesiąc czerwiec 2017 r.) wyniósł w sumie [...] zł ([...] zł + [...] zł). W odwołaniu od tej decyzji K. S. podniosła, że jej dochód został znacznie podwyższony ponieważ wyegzekwowane zaległe alimenty za kilka lat zostały zaliczone do jednego roku bazowego, nie zostały rozłożone na poszczególne lata i miesiące. Spowodowało to odmowę uzyskania świadczenia wychowawczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium uznało, że dochód rodziny strony został ustalony prawidłowo, a ponieważ przekraczał kryterium dochodowe, organ I instancji zasadnie odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – L. S.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na tę decyzję K. S. podniosła, że w maju 2017 r. podjęła zatrudnienie na stanowisku pracownik biurowy, umowę o pracę dostarczyła do MOPS-u w D., gdzie została poproszona o zaświadczenie od pracodawcy o dochodzie uzyskanym w czerwcu 2017 r. Po dostarczeniu zaświadczenia okazało się, że przekroczyła próg dochodowy co spowodowało utratę zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci i świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Wyjaśniła, że w dniu [...] r. poszła na zwolnienie lekarskie z powodu ciąży, a od [...] r. pobierała zasiłek macierzyński. Dnia [...] r. skarżąca urodziła syna [...], a już [...] r. złożyła nowe wnioski o zasiłki, ale w organie I instancji nie chciano od niej żadnych dokumentów w związku z zasiłkiem macierzyńskim co wydało jej się dziwne, bowiem ZUS płacił jej 80 % dotychczasowej wypłaty, rokiem bazowym był 2016 r., a w tym to roku otrzymała od byłego męża zaległe alimenty, które spowodowały przekroczenie progu dochodowego i wydanie decyzji odmownej, od której odwołała się w dniu [...] r. Umowa o pracę skarżącej obejmowała okres do [...] r., więc świadectwo pracy otrzymała [...] r. i od razu zaniosła je do MOPS-u. Chciała też od razu złożyć nowe wnioski o przyznanie świadczeń ale pracownice MOPS powiedziały, żeby czekać na decyzję SKO. W dniu [...] r. skarżącej doręczono decyzję SKO w K. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W tej sytuacji, wobec przekroczenia kryterium dochodowego, skarżąca nie złożyła nowych wniosków o przyznanie świadczeń. W dniu [...] r. pracownica MOPS poinformowała ją telefonicznie, że za styczeń i luty 2018 r. należą się jej świadczenia ponieważ nie przekracza dochodu z powodu ustania zatrudnienia. Następnego dnia skarżąca stawiła się w organie I instancji z wypełnionymi wnioskami gdzie poinformowano ją, że za styczeń 2018 r. nie otrzyma zasiłku ponieważ ten miesiąc już minął a wstecz nie można przyznać świadczenia. Tymczasem skarżąca nie miała nawet możliwości złożenia w terminie wniosku, bo decyzję SKO, na którą miała oczekiwać, odebrała w dniu [...] r. - została wprowadzona w błąd przez pracowników MOPS-u. W ten sposób straciła świadczenia za styczeń 2018 r., mimo że wymagane dokumenty złożyła w terminie. Nie jest winą skarżącej, że MOPS nie dosłał do organu odwoławczego w trakcie rozpatrywania odwołania jej świadectwa pracy, które miało kluczowe znaczenie. W marcu dopiero ma dostarczyć zaświadczenie ZUS o otrzymanym zasiłku macierzyńskim. Dlatego zwraca się o prawidłowe obliczenie dochodu i sprawdzenie, czy może uzyskać zasiłek za styczeń i luty 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W ocenie Kolegium, skarga nie wniosła niczego nowego do sprawy, ponieważ dochód rodziny strony przekracza kryterium uprawniające do przyznania świadczenia. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pracowała do [...] r., co potwierdza świadectwo pracy znajdujące się w aktach organu I instancji, a z ZUS otrzymywała zasiłek macierzyński. Kolegium wskazało, że organ I instancji przekazując akta administracyjne dodatkowo dołączył decyzję z dnia [...] r., nr [...], wydaną po rozpatrzeniu wniosku K. S. z dnia [...] r. przyznającą stronie świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko – L. S. w wysokości [...] zł miesięcznie od [...] r. do [...] r. Na rozprawie, dnia 26 kwietnia 2018 r. w sprawie II SA/Sz 284/18, Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. przeprowadzić dowód z akt administracyjnych dołączonych do sprawy II SA/Sz 283/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 j.t.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Kontroli sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie poddane zostało rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania K. S. prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – L. S.. Dokonana w oparciu o wskazane wyżej kryterium kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Nie ulega zatem wątpliwości, że prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy). Natomiast ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny, oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a, które regulują przypadki utraty i uzyskania dochodu (art. 2 pkt 2 ustawy), a dochód rodziny stanowi suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy). W sprawie będącej przedmiotem kontroli wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – L. S. skarżąca złożyła w dniu [...] r. Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy, prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie stanowi zatem dochód na osobę w rodzinie K. S. uzyskany w 2016 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji decyzją z dnia [...] r. ustalił dochód biorąc za punkt odniesienia miesięczny dochód rodziny skarżącej za rok 2016 r. wynoszący [...] zł, zaś w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł, który przekroczył, ustawowe kryterium, wynoszące [...] zł. Z tego powodu odmówił przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Decyzję tę utrzymał w mocy organ odwoławczy, mimo tego, że decyzja tego organu została wydana w dniu [...] r., a do dochodu rodziny został wliczony dochód skarżącej z tytułu zatrudnienia trwającego od dnia [...] r. do dnia [...]. Dochód ten został uzyskany przez skarżącą po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (2016) i zgodnie z treścią art. 7 ust. 3 ustawy powiększałby on dochód rodziny o dochód uzyskany w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło jego uzyskanie, jeżeli byłby nadal uzyskiwany. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w dniu [...] r., kiedy ustał stosunek pracy skarżącej. Zatem dochód z tytułu zatrudnienia stanowił w dacie wydania tej decyzji dochód utracony. Podkreślenia wymaga, że po wydaniu decyzji przez organ I instancji sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie, co wymagało ponownego przeanalizowania sytuacji dochodowej rodziny. Według oświadczeń skarżącej już przed urodzeniem dziecka pobierała ona zasiłek macierzyński, wcześniej chorobowy. Organ odwoławczy kontrolując wydaną decyzję nie dostrzegł zmiany sytuacji dochodowej rodziny po wydaniu decyzji organu I instancji, co uzasadnia uwzględnienie skargi. Należy zwrócić uwagę, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego - art. 7 ust. 1 ustawy. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego - art. 7 ust. 2 ustawy. Natomiast, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia, dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego - art. 7 ust. 3 ustawy. W realiach niniejszej sprawy, dochód jaki skarżąca uzyskiwała z tytułu zatrudnienia był dochodem utraconym w dacie orzekania przez organ odwoławczy, co oznacza, że dochód ten nie powinien zostać zaliczony do jej dochodu, przynajmniej w styczniu 2018r. Ponadto, do ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny strony w 2016 r. przyjęto dochód M. Ś. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia. Z akt sprawy nie wynika jednak, jaki charakter miał dochód uzyskany przez M. Ś. w 2016 r., czy był to dochód jednorazowy, czy jak przyjęły organy - roczny, który jest nadal uzyskiwany. Wskazane okoliczności wymagały przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego i ponownego przeliczenia dochodu rodziny skarżącej. Zwrócić należy uwagę, że dochód uzyskany po roku stanowiącym bazę dla rozważań o przyznanie świadczenia wychowawczego uwzględnia się tylko wówczas, gdy uzyskiwany jest w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Dla uwzględnienia dochodu uzyskanego niezbędne jest potwierdzenie, że dochód ten uzyskiwany jest w dacie przyznawania świadczenia. Wówczas w pełni zostanie spełniona przesłanka uwzględnienie realnego poziomu dochodów potencjalnych świadczeniobiorców. Istotą powołanego wyżej przepisu art. 7 ust. 3 ustawy jest bowiem "uzyskiwanie dochodu", ustawodawca zakłada bowiem doliczenie wyłącznie dochodu długotrwale uzyskiwanego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 stycznia 2017 r., III SA/Kr 1325/16, publ. Lex nr 2220447). Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie w postępowaniu tym nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego zgromadzenia i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego koniecznego do wydania decyzji, naruszając tym samym art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji ustali prawidłowo dochód rodziny uprawniający do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 7 ust. 1-3 ustawy, biorąc pod uwagę powyższą ocenę Sądu, a następnie podejmie stosowną decyzję wyjaśniając stronie postawy rozstrzygnięcia.