II SA/Sz 290/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie sprawy ze skargi D. A. na postanowienie Rektora Akademii z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. zasądza od Rektora Akademii na rzecz skarżącego D. A. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 1 października 2011 r. Samorząd Studencki Akademii Morskiej na podstawie art. 175 ust. 2 i 4 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym zwrócił się do Rektora o przekazanie swoich uprawnień w zakresie przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów Wydziałowym Komisjom Stypendialnym. W odpowiedzi na wniosek Rektor pismem z dnia 1 października 2011 r. przekazał Wydziałowej Komisji Stypendialnej Akademii Morskiej swoje uprawnienia w zakresie przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów. Wnioskiem z dnia 17 stycznia 2012 r. D.A. zwrócił się do Wydziałowej Komisji Stypendialnej Akademii Morskiej o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów wskazując, że średnia jego ocen w poprzednim roku akademickim wynosiła [...]. Podał we wniosku, że w 1998 r. ukończył studia wyższe magisterskie. Decyzją z dnia 18 stycznia 2012 r. nr [...] Wydziałowa Komisja Stypendialna Akademii Morskiej nie przyznała wnioskodawcy stypendium rektora dla najlepszych studentów. W dniu 2 marca 2012 r. D.A. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją z dnia 19 marca 2012 r. nr [...] Wydziałowa Komisja Stypendialna utrzymała w mocy decyzję z dnia 18 stycznia 2012 r. nr [...] z uwagi na brzmienie art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W dniu 31 października 2012 r. D.A. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 19 marca 2012 r. nr [...] wskazując, że art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym został uznany przez Rzecznika Praw Obywatelskich za niezgodny z Konstytucją i wniósł w tej sprawie skargę do Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 40/12). Decyzją z dnia 16 listopada 2012 r. (doręczoną stronie w dniu 19 listopada 2012 r.) Wydziałowa Komisja Stypendialna odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia 19 marca 2012 r. nr [...] uznając, że samo wniesienie skargi do Trybunału Konstytucyjnego nie kreuje nowego stanu prawnego. Decyzja ta zawierała pouczenie, że jest decyzją ostateczną. Pismem z dnia 5 grudnia 2012 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 6 grudnia 2012 r.) D.A. wniósł odwołanie od decyzji z dnia 16 listopada 2012 r. wraz z wnioskiem o jej uzupełnienie o pouczenie co do prawa odwołania. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2013 r. nr [...] Rektor Akademii Morskiej stwierdził na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 207 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia 16 listopada 2012 r. oraz uchybienie terminu do żądania uzupełnienia tej decyzji. W dniu 19 lutego 2013 r. D.A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Rektora Akademii Morskiej z dnia 17 stycznia 2013 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia 16 listopada 2012 r. Skarżący podniósł, że postanowienie wydano z naruszeniem art. 7, 77 i 107 § 3 oraz art. 126 i 134 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a także brak wymaganego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Rektor Akademii Morskiej w odpowiedzi na skargę wskazał, że na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, a tym bardziej nie przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, dlatego skarga w tym zakresie powinna zostać odrzucona jako niedopuszczalna. Ponadto, stosownie do art. 111 § 1 K.p.a. termin do złożenia wniosku o uzupełnienie decyzji wynosi 14 dni. Skarżący decyzję z dnia 16 listopada 2012 r. otrzymał 19 listopada 2012 r., zatem termin do złożenia wniosku o uzupełnienie tej decyzji upłynął 3 grudnia 2012 r. Odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o jej uzupełnienie skarżący wniósł 5 grudnia 2012 r., a więc po upływie terminu. W tej sytuacji organ był zobowiązany wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej, który przystąpił do sprawy wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia jako wydanego z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. ponieważ scedowanie swoich uprawnień przez rektora na rzecz Wydziałowej Komisji Stypendialnej powoduje, że to ten organ staje się właściwy we wszystkich sprawach dotyczących stypendium rektora dla najlepszych studentów i zgodnie z art. 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym zastosowanie znajdują przepisy K.p.a. co do trybu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy zauważyć, że postanowienie wydane na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania kończy postępowanie w administracyjnym toku instancji i jako takie na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zatem, wbrew stanowisku organu, skarga na takie postanowienie jest dopuszczalna. Postanowienie Rektora Akademii Morskiej z dnia 17 stycznia 2013 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej Akademii Morskiej odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów, zostało wydane przez organ, który w dacie jego wydania nie był uprawniony do rozpoznawania wniosków o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów, ani do dokonywania jakichkolwiek czynności w tym postępowaniu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Rektora Akademii Morskiej z dnia 1 października 2011 r., wydane na skutek wniosku samorządu studenckiego Akademii Morskiej, przekazujące uprawnienia Rektora w zakresie przyznawania stypendium dla najlepszych studentów Wydziałowym Komisjom Stypendialnym. Zatem od dnia 1 października 2011 r. Rektor Akademii Morskiej nie był uprawniony do rozpoznawania wniosków o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów, ani do weryfikacji wydanych w tych sprawach decyzji w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego. Jak słusznie zauważył Prokurator Prokuratury Apelacyjnej, ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) nie przewiduje możliwości dzielenia uprawnień w tym zakresie pomiędzy rektora a odpowiednią komisję stypendialną. Zgodnie z art. 175 ust. 2 i 3 tej ustawy, stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane na wniosek studenta przez rektora, a studentowi przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Jednak, na wniosek organu samorządu studenckiego, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor przekazują uprawnienia w zakresie przyznawania stypendium socjalnego, stypendium socjalnego dla osób niepełnosprawnych, zapomogi oraz stypendium dla najlepszych studentów odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej. W sytuacji gdy stosownie do art. 175 ust. 4 ustawy, na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor przekaże swoje uprawnienia odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej, podmioty te stają się "organami uczelni", o których mowa w art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, podejmującymi decyzje w indywidualnej sprawie studenta, jaką jest przyznanie stypendium rektora, zobowiązanymi do odpowiedniego stosowania przepisów K.p.a. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 2006 r., II SAB/Bd 55/06, LEX 213867). Także kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje możliwości, aby dwa organy jednocześnie były uprawnione do załatwienia tej samej sprawy, jeden do wydawania merytorycznych decyzji, drugi do wydawania postanowień nie rozstrzygających o istocie sprawy. Z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia, ponieważ zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.). Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zauważa, że brak pouczeń co do prawa, trybu i terminu złożenia przysługujących środków prawnych nie może wprawdzie powodować dla strony negatywnych konsekwencji, ale też nie może dawać stronie żadnych specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Mylne informacje organu lub ich brak, co do przysługujących środków prawnych nie wpływają na bieg terminu do ich wniesienia oraz nie oznaczają, że termin do złożenia stosownych środków zaskarżenia nie rozpoczyna w ogóle biegu. Okoliczność braku pouczenia nie pozbawia strony możliwości odmowy jej praw. Strona może bowiem ubiegać się o przywrócenie uchybionego nie z jej winy terminu do wniesienia odwołania. Jeśli zechce z tej możliwości skorzystać, to może doprowadzić do poddania niekorzystnej dla niej decyzji kontroli instancyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej. Ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należałoby złożyć do Wydziałowej Komisji Stypendialnej Akademii Morskiej. Przy ponownym rozpoznaniu odwołania/wniosku z dnia 5 grudnia 2012 r. organem właściwym jest Wydziałowa Komisja Stypendialna Akademii Morskiej. Organ ten, o ile wpływie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania rozpatrzy w pierwszej kolejności jako organ I instancji wniosek o przywrócenie terminu. Jeżeli skarżący takiego wniosku nie złożył, to rozpatrzy odwołanie/wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 5 grudnia 2012 r. jako organ odwoławczy.