II SA/Sz 290/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym skargi Rady Rodziców przy Szkole Podstawowej im. [...] na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia 31 stycznia 2025 r. nr VIII/71/2025 w przedmiocie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej [...] postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić stronie skarżącej uiszczoną kwotę wpisu sądowego w wysokości [...] W dniu 31 stycznia 2025 r. Rada Miejska w M. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej im. [...] w T. . Pismem z dnia 31 marca 2025 r. Rada Rodziców przy Szkole Podstawowej im. [...] w T. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wyżej wskazaną uchwałę z dnia 31 stycznia 2025 r. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska, reprezentowana przez Burmistrza, wniosła o jej odrzucenie z uwagi na wystąpienie ze skargą przez organ nieuprawniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć trzeba, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. W świetle powyższego przepisu, brak zdolności sądowej po stronie podmiotu występującego ze skargą przed sądem administracyjnym uniemożliwia skuteczne zainicjowanie postępowania sądowoadministracyjnego. Zdolność sądowa stanowi cechę konkretnego podmiotu, warunkującą wszczęcie i przeprowadzenie postępowania z jego udziałem w charakterze strony. Problematykę zdolności sądowej przed sądami administracyjnymi reguluje art. 25 § 1 – 4 p.p.s.a., który stanowi, że osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Zdolność sądową mają także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej. Zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Oceniając w tym kontekście zdolność sądową Rady Rodziców przy Szkole Podstawowej im. [...] w T. należy stwierdzić, że ww. Rada Rodziców nie posiada zdolności sądowej. Nie spełnia bowiem wymogów określonych w powyższym przepisie, gdyż nie jest osobą fizyczną ani osobą prawną czy organizacją społeczną bądź jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której zdolność prawną przyznaje ustawa. Podstawy prawne działania rady rodziców zostały określone w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm.- dalej "u.p.o."). W myśl art. 83 tej ustawy w szkołach i placówkach, z zastrzeżeniem ust. 6, działają rady rodziców, które reprezentują ogół rodziców uczniów (ust.1). W skład rad rodziców wchodzą: 1) w szkołach - po jednym przedstawicielu rad oddziałowych, wybranych w tajnych wyborach przez zebranie rodziców uczniów danego oddziału; 2) w placówkach - co najmniej 7 przedstawicieli, wybranych w tajnych wyborach przez zebranie rodziców wychowanków danej placówki; 3) w szkołach artystycznych - przedstawiciele w liczbie określonej w statucie szkoły, wybrani w tajnych wyborach przez zebranie rodziców uczniów danej szkoły (ust. 2). W wyborach, o których mowa w ust. 2, jednego ucznia reprezentuje jeden rodzic. Wybory przeprowadza się na pierwszym zebraniu rodziców w każdym roku szkolnym (ust. 3). Rada rodziców uchwala regulamin swojej działalności (ust. 4). Rady rodziców mogą porozumiewać się ze sobą, ustalając zasady i zakres współpracy (ust. 5). Z kolei kompetencje rady rodziców zakreśla art. 84 ust. 1 u.p.o., który wskazuje, że rada rodziców może występować do dyrektora i innych organów szkoły lub placówki, organu prowadzącego szkołę lub placówkę oraz organu sprawującego nadzór pedagogiczny z wnioskami i opiniami we wszystkich sprawach szkoły lub placówki. Przepis ten w ust. 2 stanowi, że do kompetencji rady rodziców, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, należy: uchwalanie w porozumieniu z radą pedagogiczną programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły lub placówki, o którym mowa w art. 26; opiniowanie programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania szkoły lub placówki, o którym mowa w art. 56 ust. 2; opiniowanie projektu planu finansowego składanego przez dyrektora szkoły. Powyższe przepisy statuują radę rodziców jako wewnętrzny organ szkoły, jednakże żaden przepis prawa szczególnego nie przyznaje radzie rodziców zdolności i osobowości prawnej. Brak jest także podstaw do przyjęcia, aby Rada stanowiła organizacją społeczną w rozumieniu art. 25 p.p.s.a. uprawnioną do występowania przed sądem w interesie rodziców uczniów. Nie jest bowiem odrębnym podmiotem, lecz częścią struktury danej szkoły. Dostrzec także należy, że rada rodziców nie podlega kontroli lub nadzorowi władzy publicznej ani wpisowi do określonego rejestru. Brakuje również właściwego zespołu przepisów określających zakres praw i obowiązków rady rodziców, a stanowiących o jej organizacyjnej odrębności i samodzielności. Rada rodziców nie stanowi ponadto jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, ponieważ przepisy prawa nie dopuszczają możliwości nałożenia na nią obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do niej nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z tych względów rada rodziców nie posiada zdolności sądowej. Nie jest zatem podmiotem mającym zdolność występowania przed sądem administracyjnym. W tym zakresie tutejszy Sąd podziela więc stanowisko zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I OZ 421/12 (dostępne na stronie internetowej – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie powyższy pogląd NSA wyraził na gruncie przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.), jednakże zachowuje on aktualność na gruncie obecnie obowiązującej ustawy Prawo oświatowe, która określa status i kompetencje rady rodziców w art. 83 i 84 (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 20 października 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 638/21 czy postanowienie WSA w Krakowie z dnia 7 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1433/22, dostępne j.w.). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę i stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu.