II SA/Sz 291/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędzia WSA Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o wyłączenie sędziego Danuty Strzeleckiej-Kuligowskiej w sprawie ze skargi B. G. i A. T. na uchwałę Rady Miasta Świnoujście z dnia 28 marca 2007 r. Nr Xl/89/2007 w przedmiocie częściowego uchylenia uchwał dotyczących przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujście postanawia oddalić wniosek o wyłączenie sędziego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 26 września 2009r., sygn., akt II SA/Sz 647/07 oddalił skargę B. G. i A. T. na uchwałę Rady Miasta Świnoujście z dnia 28 marca 2007r. Nr Xl/89/2007 w przedmiocie częściowego uchylenia uchwał dotyczących przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Świnoujście. B. G. i A. T. złożyli skargę kasacyjną na powyższy wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 27 stycznia 2009r. w sprawie o sygn. akt II OSK 273/08 (II OSK 274/08, II OSK 275/08) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, której nadano sygn. II SA/Sz 291/09 A. T. pismem z dnia [...]r. wystąpił z wnioskiem o wyłączenie sędziego NSA Danuty Strzeleckiej – Kuligowskiej od orzekania. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2009r., sygn. akt II SA/Sz 291/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek A. T. o wyłączenie sędziego, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 września 2009r. oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie Sądu I instancji. W dniu [...]r. skarżąca B. G. złożyła wniosek o wyłączenie sędziego Danuty Strzeleckiej – Kuligowskiej od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 291/09. Według skarżącej sędzia wykazała lekceważący stosunek do jej osoby, albowiem nie chce uznać skarżącej za stronę w przedmiotowym postępowaniu. Podniosła mianowicie, że pełnomocnik skarżącej informowany jest o postępowaniu w niniejszej sprawie tj. o terminach rozpraw, wysyłane są do niego pisma procesowe, a nawet miał możliwość przeglądania akt sprawy. Sama skarżąca natomiast dotychczas nie otrzymała odpowiedzi na skargę tj. pisma z dnia [...]r., nie otrzymała również odpisu pisma procesowego z dnia [...]r. Nadto niezrozumiałym jest dla strony, skierowanie przez Sąd zobowiązania do adwokata P. K. celem złożenia oświadczenia, czy pozostaje nadal pełnomocnikiem skarżącej, z jednoczesnym pominięciem możliwości złożenia wyjaśnień przez samą skarżącą. Skarżąca wskazała, że cofnęła pełnomocnictwo adwokatowi P. K., stosowna informacja znajduje się w aktach sądowych i nie powinien on otrzymywać żadnych zawiadomień i pism procesowych w sprawie. Wnioskodawczyni powołała się również na fakt wydania przez sędziego zarządzenia z dnia [...]r. o wezwaniu pełnomocnika organu do nadesłania drugiej odpowiedzi na skargę, podczas gdy w aktach sprawy taka odpowiedź organu już się znajdowała. Stanowi to według strony dowód przystąpienia sędziego Danuty Strzeleckiej – Kuligowskiej do procesu po stronie zaskarżonego organu i powoduje uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziego. Powołując się na orzecznictwo sądów i Trybunału Konstytucyjnego skarżąca wywiodła, że okoliczności sprawy potwierdzają brak bezstronności sędziego Danuty Strzeleckiej – Kuligowskiej. Według skarżącej sędzia Danuta Strzelecka – Kuligowska nie tylko faworyzuje organ i jego pełnomocnika r.pr. E. S. w tym postępowaniu, "ale skierowała się w swoim wyjaśnieniu na odwrócenie uwagi i wskazanie, że nie łączą ją ze skarżącymi żadne stosunki osobiste i że skarżących nie zna". Powyższe działania stanowią, w ocenie skarżącej, o naruszeniu przez sędziego Danutę Strzelecką – Kuligowską art. 7, art. 30, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i z tych względów wniosek o wyłączenie sędziego z orzekania w przedmiotowej sprawie jest konieczny i w pełni uzasadniony. Sędzia Danuta Strzelecka – Kuligowska w pisemnym oświadczeniu z dnia [...]r. wyjaśniła, że między nią a stronami postępowania sądowego, w tym organem, nie zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, który mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, ponadto w przekonaniu sędziego Danuty Strzeleckiej- Kuligowskiej nie występują żadne okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek B. G. o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego Danuty Strzeleckiej – Kuligowskiej jest niezasadny. Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że obowiązująca w postępowaniu sądowo-administracyjnym ustawa procesowa – tj. ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej p.p.s.a., przewiduje w art. 18 § 1 p.p.s.a. wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy z przyczyn dotyczących stosunków osobistych, a ponieważ katalog wymienionych tym przepisem powodów wyłączenia sędziego z istoty rzeczy nie może wyczerpująco objąć wszystkich stanów faktycznych, które w konkretnych realiach mogłyby uzasadniać wyłączenie sędziego, ustawodawca w art. 19 wskazanej ustawy zawarł dodatkową podstawę wyłączenia, ale na wniosek sędziego lub strony. W myśl art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga postanowieniem w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy po złożeniu wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Tak więc sędzia, o wyłączenie którego wniesiono zobligowany jest do złożenia oświadczenia stosownego do okoliczności wyłączenia przewidzianego w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a. Dlatego za nieporozumienie uznać trzeba zawarty we wniosku o wyłączenie zarzut, że wyjaśnienia sędziego zawarte w oświadczeniu (odnoszące się do pierwszego wniosku o wyłączenie) skierowane są "na odwrócenie uwagi". Sędzia, o którego wyłączenie wniesiono ma nie tylko prawo, ale i obowiązek złożenia oświadczenia wyjaśniającego, czy zachodzą którekolwiek z okoliczności wymienionych w art. 18 § 1 i art.19 p.p.s.a., czy też żadne z nich nie występują. Przechodząc do istoty wniosku należy zaznaczyć, że wprawdzie wnioskodawczyni nie wskazała konkretnej podstawy prawnej swego żądania wyłączenia sędziego, jednakże wobec nie przytoczenia w treści wniosku okoliczności, o których mowa w art. 18 § 1 p.p.s.a., jak również wobec nie naprowadzenia istnienia takich okoliczności w oświadczeniu złożonym przez sędziego, którego wniosek dotyczy, przyjąć należało, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy określone w art. 18 § 1 p.p.s.a. Rozpatrując wniosek w kontekście art. 19 p.p.s.a. należy mieć na uwadze, że przesłanką wyłączenia sędziego na podstawie powyższego przepisu jest istnienie okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Ustawa nie precyzuje, co należy konkretnie rozumieć przez uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego. Z pewnością nie chodzi też o jakąkolwiek wątpliwość wynikającą z niczym nieuzasadnionej obawy strony o wynik procesu. Należy przyjąć, że musi to być wątpliwość uzasadniona np. takimi powiązaniami osobistymi między sędzią a stroną, czy jej pełnomocnikiem jak: przyjaźń, wrogość, sprzeczność interesów wynikających np. z powodów sąsiedzkich, okoliczności związane z obowiązkami służbowymi wykonywanymi w przeszłości lub inne okoliczności, ze względu na które sędzia mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Z treści wniosku wynika, że skarżąca swoje żądanie wywodzi ze sposobu w jaki sędzia przygotowuje rozprawę, a zwłaszcza wydaje zarządzenia. Wobec tego trzeba podkreślić, że subiektywne przekonanie, że sędzia prowadzi proces wadliwie, a zwłaszcza nieobiektywnie, nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego. Strona może bowiem zwalczać wadliwe orzeczenie przy pomocy środków zaskarżenia (zażalenie, skarga kasacyjna) przewidzianych w przepisach proceduralnych. Wskazana we wniosku okoliczność doręczania przez sędziego pism procesowych i zarządzeń pełnomocnikowi strony zamiast stronie w sytuacji, gdy pełnomocnictwo wygasło lub zostało wypowiedziane może być wynikiem zarówno tego, że stosowna informacja do sądu nie dotarła (np. pozostała w aktach Naczelnego Sądu Administracyjnego i nie została dołączona do akt sądu I instancji zwróconych przez NSA po zakończeniu postępowania wywołanego skargą kasacyjną) lub że informacja taka była niepełna, niejasna, jak również może być wynikiem omyłki, co choć nie powinno, to jednak zdarza się zwłaszcza w sprawach, w których od wniesienia skargi do jej prawomocnego rozpatrzenia upływa kilka lat, a akta sądowe zawierają co raz więcej różnego rodzaju pism. Dlatego sama podejrzliwość strony i utrata wiary w bezstronność sędziego, wiążąca się z jej subiektywnym odczuciem faworyzowania przez sędziego jednej ze stron procesowych nie jest wystarczającym uzasadnieniem dla wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Nie można tu bowiem doszukać się żadnego elementu osobistego lub okoliczności innego rodzaju, w świetle których może powstać uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. W przepisie art. 19 p.p.s.a. chodzi bowiem o wystąpienie takiej szczególnej okoliczności, wobec zaistnienia której nie jest możliwe przekonujące wszystkich odrzucenie przeświadczenia strony o braku bezstronności sędziego. Z powyższych względów należało na podstawie art. 22 § 1 p.p.s.a. orzec jak na wstępie.