II SA/Sz 295/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] Nr [...] w części dotyczącej uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...] o przyznaniu prawa do stypendium na okres odbywania stażu, 2. w pozostałej części skargę oddala, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części objętej punktem I wyroku. Starosta decyzją z dnia [..] r. uznał M. F. za osobę bezrobotną – absolwenta od dnia [...]r., a decyzją z dnia [...] przyznał mu prawo do stypendium w kwocie [...] zł miesięcznie w okresie odbywania stażu od dnia [...]r. Następnie decyzją z dnia [...]r. Starosta orzekł o utracie przez M. F. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]r. z powodu podjęcia pracy. Starosta postanowieniem z dnia [...]r. na podstawie art. 149 § 1 i 150 § 1 Kpa wznowił z urzędu postępowanie wyjaśniające w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej od dnia [...]r. w związku z uzyskaną informacją, o świadczeniu przez M. F. pracy w Zakładzie [...]. Decyzją z dnia [...]r. organ I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 2 ust.2 pkt 2 i art. 12 ust.3 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm./, w związku z art. 139 oraz art. 9 ust.1 pkt 14a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz.U. Nr 99,poz. 1001 ze zm./ uchylił decyzję z dnia [...]r. o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia [...]r. oraz decyzję z dnia [...]r. o przyznaniu prawa do stypendium na okres odbywania stażu od dnia [...]r. i orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia [...]r. z tytułu podjęcia pracy. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania M. F. decyzją z dnia [...]r. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej utraty statusu osoby bezrobotnej i orzekł utratę statusu osoby bezrobotnej od dnia [...]r., a w pozostałej części decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że M. F. zarejestrował się w urzędzie pracy w dniu [...]r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W dniu rejestracji podpisał oświadczenie, że nie jest zatrudniony i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz zobowiązał się do powiadomienia organu zatrudnienia o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej. W okresie od [...]r. do [...]r. odbywał staż w Zakładzie [...] i pobierał z tego tytułu stypendium. Z dniem [...] r. podjął pracę w w/w firmie i utracił status osoby bezrobotnej. W dniu [...]r. organ I instancji powziął wiadomość, iż M. F. podjął pracę jako osoba współpracująca w Zakładzie [...] od dnia [...]r. będąc wówczas zarejestrowanym w UP jako osoba bezrobotna i nie powiadamiając o powyższym urzędu pracy. Po wznowieniu postępowania, po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...]r. uchylił decyzję z dnia [...]r. o utracie statusu osoby bezrobotnej od [...]r. decyzją z dnia [...]r. o przyznaniu prawa do stypendium i orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia [...]r. Starosta na podstawie zeznań R. J., A. D. właściciela Zakładu [...] oraz wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] ustalił, że M. F. świadczył pracę w Zakładzie ojca, podejmował czynności w imieniu pracodawcy wobec osób zatrudnionych w Zakładzie. Wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. W. F. został uznany winnym tego, że nie zgłosił do ubezpieczenia społecznego syna M. F. jako osoby współpracującej w prowadzeniu działalności gospodarczej w okresie od [...] r. do [...] r. Różnica w datach pozbawienia M. F. statusu osoby bezrobotnej od [...] r. przez Urząd Pracy, a miesiącem [...]– daty ujętej w wyroku Sądu Rejonowego wynika z tego, że UP wziął pod uwagę oświadczenie z dnia [...] r. podpisane przez bezrobotnego zawierające informację o dacie podjęcia pracy. Wojewoda rozpatrując odwołanie wskazał, że z treści wyroku Sądu Rejonowego wynika, że Sąd uznał W. F. winnym niezgłoszenia do ubezpieczenia społecznego syna M. F. jako osoby współpracującej w prowadzeniu działalności gospodarczej za miesiące [...]r. – maj [...]r. oraz [...] – [...]r. Z tych względów organ odwoławczy uznał, że stronę należy pozbawić statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]r. tj. ze wskazanym przez Sąd dniem podjęcia współpracy w prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 13 ust.3 pkt 1 obowiązującej wówczas ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu starosta pozbawia statusu osoby bezrobotnej osobę niespełniającą warunków wymienionych w art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy. W myśl zaś tego przepisu bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, która nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Wojewoda wskazał, że okoliczność "odwlekania" przez organ I instancji podjęcia decyzji w sprawie stażu, podnoszona w odwołaniu nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, bowiem M. F. został prawidłowo poinformowany w dniu rejestracji o obowiązku powiadomienia UP, a obowiązku tego nie wyłącza fakt ubiegania się o staż. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. F. zarzucił rażące błędy w ustaleniach faktycznych oraz pominięcie istotnych dowodów, prawomocnych orzeczeń sądu. Skarżący zarzucił, że organy obu instancji nie uwzględniły faktu, że od [...] do [...]r. odbywał staż absolwencki. W ocenie skarżącego utrata statusu osoby bezrobotnej nie ma wpływu na ubieganie się na odbycie stażu absolwenckiego. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga M. F. w części uchylającej po wznowieniu postępowania – decyzję z dnia [...]r. o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] r. i orzekająca o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia [...]r. jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja w tej części nie narusza przepisów prawa. Za niezasadny należy uznać zarzut "rażących błędów w ustaleniach faktycznych" oraz pominięcia dowodów w postaci prawomocnego orzeczenia sądu. Organ I instancji na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego tj. zeznań świadków R. J., A. D., W. F. oraz wyroku nakazowego Sądu Rejonowego ustalił, że skarżący wykonywał pracę w Zakładzie [...] jako osoba współpracująca. Ustalenie tego faktu nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 kpa. Organ II instancji rozpatrując odwołanie uwzględnił ponadto wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]r. sygn. [...] z treści którego jednoznacznie wynika, że W. F. nie zgłosił do ubezpieczenia społecznego skarżącego jako osoby współpracującej w okresie od [...] do [...]r. i od [...] do [...]r. Skarżący jako osoba współpracująca podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, a zatem od dnia [...]r. nie spełniał warunków do uznania go za osobą bezrobotną bowiem zgodnie z art. 2 ust.2 lit. f ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm./ bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, zarejestrowana we właściwym urzędzie pracy, która nie podlega – na podstawie odrębnych przepisów – obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Status absolwenta jest ściśle powiązany ze statusem bezrobotnego bowiem zgodnie z art. 2 ust.1d pkt 1 lit. a cytowanej ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. ilekroć w ustawie jest mowa o absolwencie - oznacza to bezrobotnego w okresie do upływu 12 miesięcy od dnia określonego w dyplomie, jeżeli jest absolwentem, który uczęszczał do szkoły wyższej. Z tych względów zarzut skarżącego, że organ II instancji pominął fakt odbywania stażu w okresie od [...] do [...]r. oraz , że status osoby bezrobotnej nie ma wpływu na odbywanie stażu absolwenckiego jest niezasadny. Skarżący podejmując z dniem [...]r. pracę jako osoba współpracująca nie tylko utracił status bezrobotnego, ale również nie może być uznany za absolwenta w rozumieniu przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a./ - Sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, oznacza to, że może uwzględnić skargę z innych przyczyn niż te, które zostały w skardze wskazane. Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w części dotyczącej uchylenia decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu prawa do stypendium zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, które stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 Kpa skutkuje ich nieważnością. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było objęte kwalifikowaną wadliwością przewidzianą w art. 145 § 1 Kpa. Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania wyznaczona jest zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Takie granice postępowania w sprawie wznowienia postępowania wynikają z art. 145 § 1 Kpa w myśl, którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie. Wykroczenie poza granice wskazane w art. 145 § 1 Kpa poprzez rozpoznanie sprawy zakończonej inną decyzją ostateczną stanowi rażące naruszenie prawa. W sprawie będącej przedmiotem skargi zapadły dwie odrębne decyzje: decyzja z dnia [..] r. uznająca M. F. za osobę bezrobotną od dnia [...]r. oraz decyzja z dnia [...]r. przyznającą prawo do stypendium. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie jedynie w sprawie utraty statusu bezrobotnego. W sprawie będącej przedmiotem skargi organy orzekające w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania w I i II instancji naruszyły wyznaczone granice wznowienia bowiem dodatkowo rozstrzygnęły sprawę zakończoną inną decyzją ostateczną przyznającą stypendium. Dodatkowo należy podnieść, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja I instancji w części uchylającej decyzję z dnia [...] r. zostały wydane z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 2 Kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 Kpa wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 Kpa, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Organ orzekający w sprawie nie może ograniczyć się jedynie do uchylenia dotychczasowej decyzji pomijając rozstrzygnięcie o istocie sprawy. Zatem Starosta winien był po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania prawa do stypendium M. F., jeżeli uzna, że istnieją podstawy wznowieniowe określone w art. 145 § 1 Kpa, uchylić dotychczasową decyzję i orzec o żądaniu skarżącego. Podjęcie na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa decyzji , której uchyla się decyzję dotychczasową i nie orzeka o istocie sprawy stanowi rażące naruszenie tego przepisu. Z kolei utrzymanie przez organ odwoławczy decyzji dotkniętej wadą nieważności też stanowi rażące naruszenie prawa. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a oddalił skargę w pozostałej części, a orzeczenie w przedmiocie wykonania decyzji w części objętej pkt I wyroku wydał na podstawie art.152 ustawy p.p.s.a.