II SA/Sz 299/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2008 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmian decyzji przyznającej zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta z dnia [...] r. nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy , decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznał B. B. zasiłek rodzinny na [...] dzieci oraz dodatki do zasiłku rodzinnego na okres od [...] r. z tytułu: samotnego wychowywania dzieci przyznany na dwoje dzieci, rozpoczęcia roku szkolnego – jednorazowo na [...] dzieci, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – na jedno dziecko oraz wychowywania dzieci w rodzinie wielodzietnej - na [...] dzieci. Po powzięciu wiadomości o zmianie okoliczności mających wpływ na prawo strony do świadczeń na rzecz dzieci organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w celu wyjaśnienia tychże okoliczności, a następnie decyzją z dnia [...] r. uchylił od dnia [...] r. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznany stronie na dwoje dzieci: A. i J. B. decyzją z dnia [...] r. W uzasadnieniu powołanej wyżej decyzji organ wskazał, że w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych B. B. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, bowiem ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że strona mieszka wspólnie z I. D, ojcem pozostałych jej dzieci. W odwołaniu od powyższej decyzji B. B. podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem w niej zawartym z uwagi na to, że nadal samotnie wychowuje dwoje dzieci, w stosunku do których zaskarżoną decyzją uchylono od dnia [...] r. dodatek do zasiłku rodzinnego. Odwołująca się wskazała ponadto, że do dnia [...] r. mieszkała wraz z I. D. w Domu Samotnej Matki, zaś od [...] r. mieszka u I. D. Odwołująca nie pozostaje w związku małżeńskim i oprócz [...] dzieci ze związku z I. D. wychowuje [...] dzieci z poprzedniego związku. Dodatkowo podniosła, że konkubent nie pracuje i nie łoży na utrzymanie swoich dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania B. B, decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 3 pkt 17a i art. 11a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej . Organ odwoławczy, uzasadniając decyzję, wskazał, że zmiana okresu przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka wynika z faktu opuszczenia przez stronę wraz z dziećmi Domu Samotnej Matki i zamieszkania z ojcem [...] jej dzieci. Nie ma przy tym znaczenia brak zameldowania się strony w mieszkaniu konkubenta. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. B. podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca i niezrozumiała. Skarżąca jest nadal osobą samotnie wychowującą [...] dzieci z poprzedniego związku, a wyprowadzenie się z Domu Samotnej Matki spowodowane było między innymi wysokimi kosztami utrzymania lokalu, które zajmowała. I. D. nie jest ojcem [...] jej dzieci z poprzedniego związku, nie ma zatem obowiązku łożyć na ich utrzymanie. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna. Interpretacja art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych musi nawiązywać, w ocenie Sądu, do art. 71 i 72 Konstytucji RP. Wszelkie działania organów administracji dotyczące sfery świadczeń rodzinnych powinny przede wszystkim uwzględniać dobro małoletnich dzieci. Zdaniem Sądu postanowienie o wstrzymaniu wypłaty świadczeń rodzinnych na rzecz matki wychowującej i utrzymującej pięcioro dzieci powinno być poprzedzone szczególnie wnikliwą oceną okoliczności, które mogą być podstawą tak dotkliwych dla skarżącej sankcji. Sąd w niniejszym składzie nie podziela przeprowadzonej przez organy administracji interpretacji art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, której następstwem jest uznanie B. B. za osobę samotną, ale wychowującą dzieci wspólnie z ojcem jednego z nich, co w konsekwencji doprowadziło do odebrana dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznanego na A. B. i J. B. Pojęcie "niewychowywania" dziecka wspólnie z jego rodzicem jest określeniem nasuwającym wątpliwości interpretacyjne. Zwrócił na to uwagę również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 czerwca 2008r. P 18/06 i w wyroku o sygn. K 16/04 z 18 maja 2005r. określając wspomniany przepis jako niejasny, co w rozumieniu Sądu należy odczytywać jako wzbudzający wątpliwości interpretacyjne. Literalna wykładnia definicji wynikająca z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych może w tym przypadku prowadzić do znacznego pogorszenia sytuacji majątkowej matki wychowującej [...]dzieci. Stąd zdaniem Sądu należy tu przeprowadzić interpretację celowościową mającą na względzie dobro małoletnich dzieci, byłoby bowiem niedopuszczalne i niczym nieuzasadnione aby z faktu zamieszkiwania matki z ojcem [...] dzieci organy administracji gorzej potraktowały dzieci z innego związku wychowywane przez matkę. Nadto taka niekorzystna interpretacja zmusza rodziców, którzy nie chcą pozbawiać dziecka praw do świadczeń rodzinnych, do pozostawania w stanie wolnym. W ocenie Sądu termin "wychowywanie dziecka" użyty w ustawie o świadczeniach rodzinnych zakłada nie tylko opiekę nad dzieckiem ale też finansową partycypację w kosztach utrzymania dziecka skoro z wychowywaniem dziecka wspólnie z jego rodzicem ustawodawca łączy sankcję w postaci utraty prawa do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Sąd zwraca też uwagę na to, że jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego B. B. zamieszkiwała z I. D. – ojcem [...] dzieci w Domu Samotnej Matki od kilku lat i dopiero po wyprowadzeniu się do mieszkania I. D., celem polepszenia warunków socjalnych, pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej wstrzymują wypłatę zasiłku, a następnie decyzją z [...]r. pozbawiają skarżącą dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Zebrany materiał dowodowy wskazuje też, że I. D. nie otrzymywał żadnych dochodów i pozostawał na utrzymaniu B. B. Zdaniem Sądu zebrany w tej sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do pozbawienia B. B. dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzję organów obu instancji oraz orzekł o wykonalności decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy.