II SA/Sz 30/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium rektora dla najlepszych studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego B. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 17 października 2014 r. B. B. złożył do Rektora UT wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Decyzją z dnia [...] Rektor U T ( ) na podstawie art. 175 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie oraz § 11 i § 13 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom U T wprowadzonego zarządzeniem nr[..] Rektora UT z dnia [...] odmówił B.B. prawa do stypendium Rektora dla najlepszych studentów na semestr zimowy roku akademickiego [...], ponieważ nie spełnił warunku zaliczenia poprzedniego roku studiów zgodnie z planem studiów i programem kształcenia w terminach zgodnych z organizacją roku akademickiego. B.B. zwrócił się do Rektora o ponowne rozpatrzenie wniosku wskazując, że był gotowy na pierwszy planowany na termin egzaminu dyplomowego i., tj. na dzień [...] a praca dyplomowa została odpowiednio wcześniej złożona. Z powodów organizacyjnych oraz konieczności oczekiwania na ukończenie prac dyplomowych przez resztę studentów, wyznaczono mu nowy termin egzaminu dyplomowego na dzień [...]r. Przekroczenie terminów zgodnych z organizacją roku akademickiego nie było zależne od niego. Niestety nie był też świadomy, że późniejszy termin obrony pracy inżynierskiej pozbawi go możliwości ubiegania się o stypendium Rektora dla najlepszych studentów. Decyzją z dnia [...] P. J.W., działając z upoważnienia Rektora ZUT na podstawie art. 175 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjnego , po rozpoznaniu skargi na ww. decyzje, wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję ze względu na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 Kpa (ten sam pracownik organu wydał decyzje w obu instancjach). Decyzją z dnia [...] Rektor U T na podstawie art. 175 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w związku z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, uwzględniając ww. wyrok Sądu, utrzymał decyzję z dnia [...] w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie Rektor powołał się na treść § 11 ust. 4 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom ZUT i wskazał, że stypendium nie zostało przyznane B.B., gdyż nie spełnił warunków pkt 3 tej regulacji. Obrona pracy dyplomowej odbyła się w dniu [...] r., tak więc nie zaliczył roku studiów k-1 w terminie zgodnym z organizacją roku akademickiego. W odwołaniu od decyzji Rektora, swoją prośbę o przyznanie stypendium wnioskujący uzasadnił faktem, że praca dyplomowa była gotowa na pierwszy, planowany na wrzesień termin egzaminu dyplomowego inżynierskiego tj. na [...] r..] Z K M wyznaczył jednak nowy termin egzaminu na dzień [..] r. Następnie Rektor przytoczył brzmienie § 36 ust 1 i § 37 Regulaminu studiów wyższych U T. Podsumowując organ podał, że student w dniu [...] r. wystąpił z pismem do Dziekana Wydziału o przedłużenie złożenia pracy dyplomowej, motywując to obszernością pracy dyplomowej oraz projektów na obowiązującym semestrze. Stan zaawansowania pracy został oceniony przez promotora na 40%. Gdyby złożył pracę dyplomową w regulaminowym terminie, obrona musiałaby się odbyć najpóźniej [..] r. Według Rektora, pomimo spełnienia przez wnioskodawcę pozostałych warunków Regulaminu w zakresie przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów, nie spełnił warunku § 11 ust. 4 pkt 3. W związku z powyższym, zgodnie z Regulaminem przyznawania pomocy materialnej studentom U T, nie można przyznać mu stypendium Rektora dla najlepszych studentów. B.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Rektora UT wskazując w niej, że obrona pracy dyplomowej inżynierskiej odbyła się [...] r. i na tej podstawie Rektor odmówił mu przyznania stypendium. Tymczasem wyjaśnił w odwołaniu, że termin został tak ustalony, ponieważ inni studenci nie byli gotowi na wcześniejszą obronę, a ponadto nie był świadomy, że mimo obrony w terminie ustalonym przez Z K M nie będzie mógł się starać o stypendium. Powyższe argumenty odręcznie na wniosku potwierdziła Promotor pracy inżynierskiej. Pomimo tej argumentacji otrzymał decyzję utrzymującą w mocy decyzję Rektora ZUT z dnia [..] r. Rektor powołał się na te same punkty regulaminu. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji Rektora naruszenie art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, gdyż jego zdaniem ustawodawca nie upoważnił Rektora do wprowadzenia w regulaminie materialnoprawnego terminu zawitego przyznania stypendium za wyniki w nauce, którego upływ udaremnia przyznanie świadczenia. Ponadto przytoczone przez uczelnię okoliczności nie przekonały go o zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Decyzja została uzasadniona niezwykle lakonicznie. Organ jedynie stwierdził, że nie spełnił warunku określonego w § 11 ust. 4 pkt 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom ZUT. Zdaniem uczelni, tylko złożenie pracy dyplomowej w regulaminowym terminie, tj. do dnia [..] r. i jej obrona do dnia [..] r. skutkowałyby spełnieniem warunku, o którym mowa w § 11 ust. 4 pkt 3 ww. Regulaminu. Tymczasem studenci z wysoką średnią ocen, którzy obronili się po [..], a przed [...] r. również byli brani pod uwagę podczas przyznawania pomocy materialnej. Na termin obrony, ustalony na [...] r., nie miał wpływu. To uczelnia ustalając termin obrony pracy na ten dzień, jego zdaniem pozbawiła go prawa do otrzymania stypendium. W odpowiedzi na skargę Rektor podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu stała się decyzja Rektora U T z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącemu stypendium Rektora dla najlepszych studentów na semestr zimowy roku akademickiego [..]. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) oraz wydane na podstawie tej ustawy przepisy Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom U T oraz Regulaminu studiów wyższych ZUT . W myśl art. 173 ust. 2 pkt 3, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Z kolei art. 181 ust. 1 powyższej ustawy stanowi, że stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Zgodnie z treścią art. 186 ust. 1 ustawy, szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art.173 ust.1 pkt 1-3 i 6-8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. W roku akademickim [...], w którym skarżący wniósł o stypendium Rektora dla najlepszych studentów na semestr zimowy tego roku akademickiego, obowiązywały akty uczelni - Regulamin przyznawania pomocy materialnej studentom ZUT , wprowadzony zarządzeniem nr [..] Rektora ZUT z dnia [...] oraz Regulamin studiów wyższych uchwalony w dniu [..] r. i według kryteriów w nich podanych winien być rozpoznawany wniosek skarżącego. Wprawdzie rozpoznając ponownie sprawę w drugiej instancji Rektor powołał nowe akty, obowiązujące na rok [...], jednakże treść przepisów regulujących zasady przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów jest identyczna. Według § 11 ust. 4 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom ZUT , stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student roku k, który spełnił poniższe warunki: 1) uzyskał w roku studiów k-1 średnią ocen, nie niższą niż [..], lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym, 2) zaliczył wszystkie przedmioty przewidziane planem studiów i programem kształcenia do roku k-1, 3) zaliczył rok studiów k-1 zgodnie z planem studiów i programem kształcenia w terminach zgodnych z organizacją roku akademickiego. Według organu, skarżący nie spełnił warunku określonego w § 11 ust. 4 pkt 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom ZUT tj. nie zaliczył poprzedniego roku studiów zgodnie z planem studiów i programem kształcenia w terminach zgodnych z organizacją roku akademickiego. Obrona pracy dyplomowej odbyła się bowiem w dniu [...] r. - terminie niezgodnym z organizacją roku akademickiego. Zgodnie z § 36 ust 1 Regulaminu studiów wyższych, wykonaną pracę dyplomową student zobowiązany jest złożyć u opiekuna i w dziekanacie nie później niż: 1) do [...], na studiach kończących się w semestrze zimowym; 2) do [..], na studiach kończących się w semestrze letnim. Na zasadach podanych w § 36 pkt 2 i 3 Regulaminu podane terminy mogą być przedłużone przez dziekana o okres nieprzekraczający trzech miesięcy. Jak wynika z akt skarżący uzyskał w dniu [..] r. zgodę na przedłużenie terminu do złożenia pracy dyplomowej do dnia [...] r. Pracę dyplomową złożył [...] i wyznaczony został termin obrony na dzień [...] r. Zgodnie z § 37 Regulaminu, egzamin dyplomowy powinien się odbyć w terminie: - do, na studiach kończących się w semestrze zimowym, - do, na studiach kończących się w semestrze letnim, jednak nie później niż w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia pracy dyplomowej z zachowaniem wymagań zawartych w § 38. W przekonaniu Sądu organ błędnie uznał, iż tylko złożenie pracy dyplomowej w regulaminowym terminie, tj. do dnia [...] r. i jej obrona do dnia [..] r. skutkowałyby spełnieniem przez skarżącego warunku, o którym mowa w § 11 ust. 4 pkt 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom, a przekroczenie tych terminów (pomimo zgodnej z procedurą akceptacji wniosku o przedłużenie terminu), powoduje automatycznie utratę prawa do ubiegania się o stypendium Rektora dla najlepszych studentów na semestr zimowy roku akademickiego [..]. Terminy ustalone bowiem w omawianym Regulaminie nie mogą być uznane za terminy zawite o charakterze materialnym. Należy zaznaczyć, iż art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przewiduje jako jedyne kryteria przyznawania stypendium - wysoką średnią ocen lub osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. W przepisie tym nie określono żadnego innego kryterium otrzymania tego świadczenia. Jednocześnie w delegacji z art. 186 ust.1 ww. ustawy, przeważają sprawy o charakterze proceduralnym, choć ustawa przekazała do regulaminowego ustanowienia niektóre elementy o charakterze materialnoprawnym jak określenie szczegółowych kryteriów przyznawania pomocy, czy wysokość świadczeń, jednakże bez możliwości wprowadzenia w regulaminie materialnoprawnego terminu zawitego, którego upływ udaremnia przyznanie stypendium. Ponadto, pogląd taki, iż ustanowienie w Regulaminie przyznawania pomocy materialnej, wydanym na podstawie art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, materialnych terminów zawitych, których przekroczenie udaremnia przyznanie stypendium jest naruszeniem art. 186 ust. 1 tej ustawy, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 grudnia 2006 r. w sprawie I OSK 646/06 (Lex nr 213865) przy bardzo zbliżonym stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie. Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w tym wyroku. W ocenie Sądu, wprowadzone w Regulaminie należy traktować wyłącznie jako terminy porządkowe. W konsekwencji należało uznać, że odmowa przyznania skarżącemu stypendium tylko ze względu na okoliczność obrony pracy dyplomowej w innym terminie, niż wynika to z regulaminów uczelni, stanowi naruszenie art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Dodać też należy, iż nie bez znaczenia w tej sprawie jest okoliczność posiadania przez skarżącego zgody na przedłużenie terminu do złożenia pracy dyplomowej, od którego przecież tak naprawdę zależy kolejny termin – obrona tej pracy. Poza tym skarżący wyjaśnił w prośbie o ponowne rozpoznanie jego sprawy, że nie miał wpływu na datę obrony pracy, co wynika również z adnotacji promotora na wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Powyższych kwestii organ w żaden sposób nie rozważył, w szczególności nie wyjaśnił skarżącemu, z jakich przyczyn, rozstrzygając o prawie do stypendium, nie uwzględnił wydanej zgodnie z prawem zgody na przedłużenie terminu do złożenia pracy dyplomowej, skoro stosownie do § 37 Regulaminu studiów, egzamin dyplomowy powinien się odbyć w terminie odpowiednio do [...]- jednak nie później niż w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia pracy dyplomowej z zachowaniem wymagań zawartych w § 38. Zdaniem Sądu, rozstrzygając w ten sposób, z pominięciem istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, zarzutów skarżącego i dokumentów (adnotacja promotora na odwołaniu skarżącego) znajdujących się w aktach sprawy naruszył również podstawowe zasady postępowania administracyjnego, określone w art. 7, 8, 77 § 1, 107 § 3 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto skoro organ nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do argumentów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, ani nie uzasadnił w pełni swojego rozstrzygnięcia, to zaskarżoną decyzję uznać trzeba za dowolną i wydaną z przekroczeniem granic swobodnego uznania. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji na podstawie rozważań poczynionych przez Sąd i na podstawie całościowej oceny materiału dowodowego podejmie właściwe rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w punkcie II sentencji wyroku.