II SA/Sz 300/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata I. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisane wyżej postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji ustalające opłatę legalizacyjną w wysokości [...] zł dla samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach [...]m na działce nr [...]. Wezwana do uiszczenia wpisu od skargi wysokości [...] zł, I. K. złożyła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że w [...] r. spalił się jej dom wraz z całym dobytkiem. Od tego czasu jej sytuacja jest tragiczna, gdyż utraciła cały dorobek życia, którego nie zdoła już odtworzyć. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...] – letnim synem A. K. Wraz z nim mieszka u drugiego syna, który posiada mieszkanie o pow. ok.[...] m2. Wnioskodawczyni posiada działkę o powierzchni [...] m2 w [...], na której odbudowywuje spalony dom. Budowę finansuje ze środków uzyskanych z kwoty ubezpieczenia i zaciągniętych w tym celu pożyczek. Dochód skarżącej stanowi emerytura w wysokości [...] zł netto, syn A. otrzymuje okresowy zasiłek dla bezrobotnych w wysokości [...] zł netto. W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunków bankowych swoich i syna, które potwierdzają wysokość deklarowanych dochodów oraz wydatków. Miesięczne wydatki kształtują się na wysokości ok. [...] zł i stanowią je czynsz [...] zł, prąd [...] zł, woda [...] zł, rata KZP [...] zł, rata w [...] 289 zł, rata w [...] 175 zł, co potwierdzają kserokopie rachunków oraz umów kredytowych. Opłaty te dotyczą mieszkania syna O., w którym skarżąca zamieszkuje aktualnie z synem A. O. K. jest aktualnie osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącej, Sąd uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej skarżącej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącej nadmierne obciążenie. Z przesłanych dokumentów wynika, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi ok. [...] zł, natomiast miesięczne wydatki wynoszą ok. [...] zł. Przy czym dodatkowo należy mieć na uwadze, że w pożarze skarżąca straciła cały dorobek życia, a spłacane raty kredytów związane są z odbudową spalonego domu. W świetle powyższego na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a, należało orzec jak w sentencji.