II SA/Sz 303/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 1290/09 w sprawie ze skarg: 1/ T. S.-R. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r., nr [...], 2/ M. R. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zameldowania p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić radcę prawnego We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym druku PPF M.P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że po wyjściu z aresztu jest osobą bezdomną, ponieważ jego lokal zajmują nielegalnie dzicy lokatorzy. Od dnia [...]. wnioskodawca jest bezrobotny, zatrudniany okresowo do prac interwencyjnych za niskie wynagrodzenie. Natomiast aktualnie jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Sytuacja w jakiej się znalazł zmusiła go do korzystania z form pomocy udzielanej przez MOPR. Wnioskodawca jest osobą samotną, nie ma nikogo na utrzymaniu, ani nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego. Nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. Do formularza M.P. załączył kserokopię zaświadczenia PUP w [...], podającego, że jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz kserokopię decyzji MOPR w [...] orzekającą o przyznaniu wnioskodawcy prawa pobytu w mieszkaniu chronionym o charakterze rotacyjnym w [...] na okres od dnia [...] Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej skarżącego, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie. Skarżący jest aktualnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, bez miejsca zamieszkania. Wprawdzie otrzymał prawo do zamieszkania w lokalu rotacyjnym, ale musi ponieść za nie opłaty. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji osobistej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.