II SA/Sz 304/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu potrąconych kwot uposażenia uchyla zaskarżoną decyzję. Po rozpoznaniu wniosku sierż. rez. W. S. z dnia 12 lipca 2017 r. o wypłatę 20 % uposażenia potrąconego za okres zwolnień lekarskich, pozostających – jego zdaniem – w związku z wypadkiem zaistniałym w czasie wykonywania obowiązków służbowych w dniu [...] r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w Ś. powołując się na art. 89a i art. 89b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, decyzją z dnia [...] r. nr [...][...]odmówił sierż. rez. W. S. zwrotu potrąconych kwot z uposażenia w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim od dnia 22 lipca 2014 r. do dnia 4 marca 2015 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż z dokumentów złożonych w sprawie nie wynika aby korzystanie ze zwolnień lekarskich w ww. okresie miało związek z wypadkiem z dnia [...] r. i rozpoznanym wówczas skręceniem stawu kolanowego prawego. W odwołaniu od ww. decyzji W. S. powołał się na orzeczenia Wojskowych Komisji Lekarskich, które wskazują na przebyte skręcenie stawu kolanowego prawego i potwierdzają, iż skręcenie to nastąpiło w dniu [...] r., które to zdarzenie zostało uznane za wypadek podczas wykonywania obowiązków służbowych. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez nakazanie wypłaty na jego rzecz kwoty [...]zł stanowiącej 20% potrąconego uposażenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w Ś.. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w Ś. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że analiza treści odwołania, podniesionych w nim zarzutów jak również całości zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do jakichkolwiek uchybień, a organ I instancji był uprawniony do wydania decyzji odmawiającej zwrotu potrąconych kwot z uposażenia w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim. Organ odwoławczy wskazał też, iż kwestie wysokości uposażeń żołnierzy zawodowych w czasie korzystania ze zwolnień lekarskich uregulowane zostały w art. 89a i art. 89b ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z art. 89a ust. 1 ww. ustawy w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim żołnierz zawodowy otrzymuje 80% uposażenia. W ust. 3 pkt 1 wskazano natomiast, iż jeżeli zwolnienie lekarskie obejmuje okres, w którym żołnierz zawodowy jest zwolniony od zajęć służbowych z powodu wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby, zachowuje on prawo do 100% uposażenia. Art. 89b stanowi zaś, iż podstawę uposażenia, o którym mowa w art. 89a, stanowi uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne żołnierzowi zawodowemu na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość. Przy obliczaniu uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim przyjmuje się, że uposażenie za jeden dzień przebywania na zwolnieniu lekarskim stanowi 1/30 uposażenia, o którym mowa w ust. 1. Potrącenia z uposażenia w związku z przebywaniem żołnierza zawodowego na zwolnieniu lekarskim w danym miesiącu dokonuje się z mocy prawa z uposażenia przysługującego w następnym miesiącu kalendarzowym lub z należności określonych w art. 94 i art. 95 pkt 2, 3 i 5. Zasadą jest zatem, iż w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim żołnierz otrzymuje 80% uposażenia, a potrącenia z uposażenia na poziomie 20% dokonuje się z mocy prawa. Wyjątki od tego przewidziane zostały m.in. w art. 89a ust. 3 ustawy, gdzie wskazano m.in. na sytuację korzystania ze zwolnienia z powodu wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby. W niniejszej sprawie oceny wymagało, czy korzystanie przez skarżącego ze zwolnienia lekarskiego w okresie od lipca 2014 r. do marca 2015 r. pozostawało w związku z wypadkiem z [...] r., w trakcie którego doznał on skręcenia stawu kolanowego prawego. W ocenie organu II instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do takiego stwierdzenia, brak jest bowiem w aktach sprawy dowodów potwierdzających fakt, iż przyczyną korzystania ze zwolnienia lekarskiego był wypadek z [...] r. pozostający w związku z pełnieniem służby. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty w postaci orzeczeń Wojskowych Komisji Lekarskich potwierdzają jedynie fakt, iż we wrześniu 2003 r. skarżący doznał skręcenia stawu kolanowego prawego i że zdarzenie to stanowiło wypadek w związku z pełnieniem służby. Na tego rodzaju przebyty uraz i jego związek ze służbą wojskową wskazują kolejne wydawane orzeczenia Wojskowych Komisji Lekarskich. Żadne z tych orzeczeń nie ocenia jednak kwestii przyczyn korzystania ze zwolnień lekarskich w okresie od lipca 2014 r. do marca 2015 r., w szczególności nie wskazuje czy korzystanie z tych zwolnień pozostawało w związku z wypadkiem z września 2003 r. Organ II instancji zwrócił również uwagę na znaczną odległość czasową między wypadkiem a datą korzystania ze spornych zwolnień lekarskich, wynoszącą ponad 10 lat, w czasie których skarżący pełnił służbę wojskową i był zdolny do wykonywania swoich obowiązków. Przyjęcie, iż korzystanie ze zwolnienia lekarskiego po ponad 10 latach od wypadku ma w dalszym ciągu związek z tym wypadkiem wymagało zatem jednoznacznego wykazania tej kwestii dokumentacją lekarską i zaświadczeniem lekarza wystawiającego zwolnienie, potwierdzającego taki bezpośredni związek. Jeżeli chodzi o zwolnienia lekarskie, ustawa z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i innych ustaw w art. 6 wprowadziła zmiany do ustawy z dnia 11 września 2003 r. Zgodnie z art. 6 pkt 4 wprowadzono zmiany do art. 60 ustawy, dodając art. 60c-60e. Kwestii zwolnień lekarskich dotyczy wprowadzony przepis art. 60c, zgodnie z którym okres przebywania na zwolnieniu lekarskim stwierdza zaświadczenie lekarskie wystawione zgodnie z przepisami art. 55 ust. 1 i art. 55a ust. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: "ustawa zasiłkowa"). Zgodnie z powyższymi przepisami niezdolność do pracy powstała po przerwie krótszej niż 60 dni, spowodowana tą samą chorobą, która była przyczyną niezdolności do pracy przed przerwą, oznaczana jest przez lekarza leczącego poprzez wpisanie w zaświadczeniu ZUS ZLA kodu literowego ,A" (art. 57 ust. 7 pkt 1 ustawy zasiłkowej). nie dotyczy to jednak sytuacji gdy przerwa ta jest dłuższa niż 60 dni. Ustawa zasiłkowa Nie przewiduje oznaczeń dla niezdolności do pracy spowodowanych wypadkiem przy pracy. Ocena, czy obecna niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy, należy do lekarza wystawiającego zwolnienie lekarskie po przerwie. Związek niezdolności do pracy z wypadkiem lekarz ten powinien potwierdzić na odrębnym zaświadczeniu, wystawionym na "zwykłym" druku (por. ust. 24 komentarza ZUS do ustawy zasiłkowej). W związku z powyższym, dla celów wypłaty zasiłku chorobowego w wysokości 100% podstawy wymiaru z tytułu wypadku przy pracy (po przerwie w niezdolności do pracy), pracodawca powinien posiadać: zaświadczenie lekarskie na druku ZUS ZLA zawierające kod literowy "A" (jeśli przerwa nie przekroczyła 60 dni) albo odrębne zaświadczenie lekarskie wystawione na zwykłym blankiecie (oprócz zaświadczenia ZUS ZLA), stwierdzające związek obecnie orzeczonej niezdolności do pracy z wcześniej przebytym wypadkiem. Te uwagi odnieść należy również do sytuacji żołnierzy zawodowych, którzy domagają się zwrotu kwot potrąconych z uposażenia za czas korzystania ze zwolnienia lekarskiego. Te same dokumenty zatem (zaświadczenie ZUS ZLA i odrębne zaświadczenie lekarskie stwierdzające związek obecnie orzeczonej niezdolności do pracy z wcześniej przebytym wypadkiem) winny zostać przedłożone przez żołnierza zawodowego, aby można było uznać, iż uposażenie należało wypłacać w wysokości 100%. Tego rodzaju dokumenty w niniejszej sprawie nie zostały przedłożone. W związku z tym organ I instancji słusznie uznał, iż brak jest dowodów, z których wynikałoby w sposób jednoznaczny, iż korzystanie przez skarżącego ze zwolnień lekarskich w okresie od lipca 2014 do marca 2015 r. pozostawało w związku z wypadkiem w czasie pełnienia służby z dnia [...] r., a co za tym idzie nie została wykazana przesłanka pozwalająca na zwrot potrąconych kwot uposażenia. Pismem z dnia 25 stycznia 2018 r. W. S. złożył skargę na ww. decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w Ś. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej nieuwzględnienie materiału dowodowego zawartego w zwolnieniach lekarskich, wpisach w książce zdrowia i orzeczeniach wojskowych komisji lekarskich stwierdzających zasadność udzielonych zwolnień oraz wielomiesięcznego urlopu zdrowotnego, które zostały spowodowane przebytym skręceniem stawu kolanowego, zaistniałym w czasie wykonywania obowiązków służbowych. Skarżący wskazał też, że jak wynika m.in. z treści orzeczenia z dnia [...] r. nr [...] Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. dawno przebyte skręcenie stawu kolanowego prawego stanowi schorzenie pozostające w związku ze służbą wojskową jako następstwo wypadku. Powyższe orzeczenie zapadło w wyniku uchylenia przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w W. orzeczeniem z dnia [...] r. orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."). Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym uwzględnienie skargi. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Ś. , którą organ ten – jako organ II instancji – utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Ś. odmawiającą skarżącemu zwrotu potrąconych kwot 20 % uposażenia w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim od dnia 22 lipca 2014 r. do dnia 4 marca 2015 r. Organ odwoławczy, na podstawie przedłożonych akt sprawy, uznał, iż brak w nich dowodu na to, iż przedmiotowe zwolnienia lekarskie pozostają w związku z wypadkiem, któremu skarżący uległ w czasie wykonywania obowiązków służbowych w 2003 r. Przypomnieć należy, że iż w dniu 1 czerwca 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, ustawy o Biurze Ochrony Rządu, ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, ustawy o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego, ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, którą dokonano nowelizacji m. in. przepisów regulujących zasady wypłacania uposażenia żołnierzom zawodowym przebywającym na zwolnieniu lekarskim. W wyniku tej nowelizacji przepis art. 89a ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, iż w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim żołnierz zawodowy otrzymuje 80% uposażenia. W przepisach art. 89a ust. 3 i 4 ustawodawca określił w jakich sytuacjach żołnierz zachowuje prawo do 100% uposażenia. Zgodnie z ust. 3 pkt 1 ww. przepisu prawo to przysługuje, jeżeli zwolnienie lekarskie obejmuje okres, w którym żołnierz zawodowy jest zwolniony od zajęć służbowych z powodu wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby. W analizowanej sprawie skarżący domagał się wypłaty 20% potrąconego uposażenia za okres pozostawania na zwolnieniu lekarskim od dnia 22 lipca 2014 r. do dnia 4 marca 2015 r. Swoje roszczenie oparł na podstawie cytowanego wyżej art. 89a ust. 1 pkt 3 ww. ustawy twierdząc, że korzystanie ze zwolnień lekarskich w tym okresie miało związek z wypadkiem, któremu uległ w dniu 6 września 2003 r. i rozpoznanym wówczas skręceniem stawu kolanowego prawego, co – jego zdaniem – uzasadniało prawo do zachowania 100 % uposażenia. Zdaniem organu natomiast, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do stwierdzenia, że ww. przesłanka, pozwalająca na zwrot potrąconych kwot uposażenia, zaistniała. W ocenie Sądu, ww. stanowisko organu jest co najmniej przedwczesne. Wskazać należy, że organ, do którego wpłynął wniosek funkcjonariusza (żołnierza zawodowego) o zwrot potrąconych kwot z uposażenia, nie jest władny do samodzielnego ustalania okoliczności istotnych dla ich zwrotu. Ocena, czy niezdolność do pracy została spowodowana, czy też miała związek z wypadkiem przy pracy należy do lekarza wystawiającego zwolnienie lekarskie, ewentualnie informacja taka może również zostać zawarta w orzeczeniu wojskowej komisji lekarskiej. Organ nie posiada natomiast uprawnień do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej i jest nią związany, co oznacza, że organ nie może wydać rozstrzygnięcia wbrew jej treści. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że z przedłożonych do akt sprawy zaświadczeń lekarskich na okoliczność choroby skarżącego, która miała miejsce w terminie od 22 lipca 2014 r. do dnia 4 marca 2015 r., nie wynika związek jego niezdolności do pracy (służby) z wypadkiem, któremu skarżący uległ we wrześniu 2003 r. podczas pełnienia służby, jednakże, zdaniem Sądu, wydane w sprawie rozstrzygnięcie zapadło z istotnym naruszeniem zasad postępowania administracyjnego zawartych w przepisach art. 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.). Z przepisów tych wynika, że organ prowadzący postępowanie w sprawie nie mógł poprzestać na konstatacji, iż z przedłożonych przez skarżącego zwolnień lekarskich nie wynika ich związek z wypadkiem z 2003 r., ale zobowiązany był pouczyć skarżącego o przesłankach uzasadniających istnienie takiego związku, jak np. przedłożenie zaświadczeń przez lekarzy wydających zwolnienia, o czym zresztą pisze organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji. Należy zauważyć, że uchybienie to organ odwoławczy mógł usunąć w toku postępowania odwoławczego, którego zasadą jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie. Należy też zauważyć, iż organ odwoławczy nie przeprowadził analizy załączonego do skargi orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] r. oraz powołanego w skardze orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] r. Z orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] r., wydanego na skutego uchylenia przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w W. ww. orzeczeniem z dnia [...] r. orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] r., wynika, że u skarżącego rozpoznano dawno przebyte skręcenie stawu kolanowego prawego, które pozostaje w związku ze służbą wojskową jako następstwo wypadku, jak również początkowe zmiany zwyrodnieniowe obu stawów kolanowych z cechami niestabilności prawego stawu kolanowego. Treść ww. orzeczenia nie pozwala, co prawda, jednoznacznie stwierdzić, co było przyczyną niezdolności do pracy skarżącego w terminie od dnia 22 lipca 2014 r. do dnia 4 marca 2015 r., (u skarżącego rozpoznano dwa różne schorzenia stawu kolanowego prawego, jedno spowodowane skręceniem tego stawu we wrześniu 2003 r. i drugie wywołane zmianami zwyrodnieniowym tego stawu wynikającymi m.in. z wieku skarżącego), jednakże wskazać należy, że opinia właściwej komisji lekarskiej ma walor opinii biegłego, winna zatem wyjaśniać zasadnicze kwestie wymagające wiedzy specjalistycznej, którą organ prowadzący postępowanie nie dysponuje. W aktach sprawy brak jest ww. orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] r., zaś wydane w sprawie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] r. nie wyjaśnia jednoznacznie istotnej dla sprawy okoliczności – tj. związku niezdolności do pracy skarżącego w ww. okresie z wypadkiem, któremu uległ on we wrześniu 2003 r., dlatego zaskarżoną decyzję należało ocenić jako wydaną z naruszeniem wynikającej z art. 7 oraz 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. W analizowanej sprawie organ winien był dokonać analizy ww. orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z punktu widzenia wyjaśnienia niezbędnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności związanych z przebytym przez skarżącego we wrześniu 2003 r. wypadkiem i jego ewentualnych konsekwencji w postaci spowodowania niezdolności skarżącego do pracy w przedmiotowym okresie. Jeżeli natomiast, w wyniku przeprowadzonej analizy ww. orzeczenia, organ uzna, iż nie można jednoznacznie stwierdzić związku niezdolności do pracy skarżącego w ww. okresie z przedmiotowym wypadkiem, powinien zwrócić się do ww. Komisji Lekarskiej o uzupełnienie orzeczenia poprzez uzasadnienie stanowiska co do związku/jego braku stwierdzonego u skarżącego schorzenia stawu kolanowego prawego ze służbą wojskową jako następstwo wypadku lub też wydanie orzeczenia dla potrzeb tej konkretnej sprawy, co do związku przyczynowego między niezdolnością skarżącego do służby we wskazanym wyżej okresie a wskazywanym przez skarżącego wypadkiem. Niezależnie od powyższego – jak już wyżej wskazano – organ winien był wezwać skarżącego do przedłożenia odrębnego zaświadczenia lekarskiego, wystawionego przez lekarza wydających zwolnienia lekarskie. Z załączonych do akt sprawy sądowej przez skarżącego zwolnień lekarskich (druki ZUS ZLA), wynika że wystawiali je specjaliści ortopedii i traumatologii oraz chirurg), stwierdzającego związek stwierdzonej w ww. okresie niezdolności do pracy z wcześniej przebytym wypadkiem. Zauważyć też należy, iż w przekazanych Sądowi aktach sprawy brak jest dokumentów i dowodów, które skarżący przedłożył do akt sądowych. Budzi to wątpliwości w oparciu o jaki materiał dowodowy wydawały swe rozstrzygnięcie organy obu instancji, a w szczególności organ odwoławczy. Oznacza to naruszenie przez ten organ art. 7 i 77 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Bez wyjaśnienia powyższych okoliczności materiał dowodowy należy ocenić jako niekompletny i niewystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Uzupełnienie materiału dowodowego w opisanym zakresie może nastąpić w trybie art. 136 K.p.a. Z powyższych względów Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 K.p.a., przy czym stwierdzone naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego, zgodnie z dyspozycją art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu.