II SA/Sz 310/18

Dnia 11 kwietnia 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V. E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Odwoławczej Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zapomogi p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia radcy prawnego lub adwokata V. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Odwoławczej Uczelnianej Komisji z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wydziałowej Komisji [...] odmawiającą przyznania zapomogi w roku akademickim [...]. W dniu 19 marca 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe z [...] i [...], a comiesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł netto i składa się z alimentów na troje dzieci w łącznej kwocie [...]zł, wynagrodzenia za pracę skarżącej w kwocie [...]zł, oraz świadczenia wychowawczego w kwocie [...]zł. Natomiast zobowiązania i wydatki stałe wynoszą: kredyt hipoteczny na dom [...] zł, kredyt hipoteczny na mieszkanie od [...] zł, ogrzewanie domu [...] zł, woda i kanalizacja [...] zł, Internet [...] zł, czesne za studia skarżącej [...] zł, dojazdy do miejsca pobierania nauki ok. [...] zł (za weekend). Skarżąca oświadczyła, że jest współwłaścicielką w Ľ części domu o pow. [...] m2 (o wartości ok. 1 mln zł) oraz współwłaścicielką mieszkania o pow. [...] m2 ( o wartości ok. [...] tys. zł). Wyjaśniła, że po rozwodzie większość umów kredytowych zawartych w czasie trwania małżeństwa została wypowiedziana, co skutkowało natychmiastową wymagalnością tych zobowiązań. Z braku wpłat zostały wszczęte postępowania zobowiązania egzekucyjne które nadal trwają. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że będzie pozostawała w stosunku pracy jedynie do 20 lutego 2018 r., ponieważ wychowuje [...] który z powodu stanu zdrowia ([...]) nie może zostać przyjęty do przedszkola. Wskazała, że nieruchomości wymienione we wniosku są własnością jej i byłego męża (mieszkanie zamieszkują rodzice wnioskodawczyni) oraz jego matki (dom w którym mieszka skarżąca z dziećmi). Były mąż dotychczas nie podjął decyzji o podziale majątku, a skarżąca nie jest w stanie go spłacić. W tej sytuacji kredyt za dom spłaca były mąż, a kredyt za mieszkanie spłaca skarżąca. Były mąż skarżącej nie pomaga w wychowaniu córek i nie jest zainteresowany uregulowaniem spraw majątkowych. Podobnie sytuacja wygląda z najmłodszym synem, jego ojciec wpłaca co miesiąc zasądzone alimenty, nie utrzymuje jednak kontaktu z dzieckiem i w żaden sposób nie pomaga w jego wychowaniu i utrzymaniu. Najstarsza córka studiuje stacjonarnie i dojeżdża do S.. Wnioskodawczyni również studiuje, z tym że niestacjonarnie i dojeżdża do miejsca pobierania nauki. Nie otrzymuje stypendium. Zmuszona jest korzystać z pomocy rodziny w utrzymaniu swojego gospodarstwa domowego. Wezwaniem z dnia 21 marca 2018 r. (doręczonym 26 marca 2018 r.) starszy referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do przedłożenia, w terminie 7 dni: - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie domu i mieszkania (woda, energia elektryczna, gaz, wywóz odpadów, telefony) w okresie ostatnich trzech miesięcy, - kopii decyzji dotyczących podatku od wszystkich nieruchomości będących współwłasnością skarżącej, za ostatni rok podatkowy, - kopii umów kredytowych i harmonogramów spłat kredytów, - dokumentów z których wynika zadłużenie skarżącej objęte egzekucją komorniczą, - dokumentu potwierdzającego dochód z tytułu zatrudnienia za ostatnie dwa miesiące (np. zaświadczenie od pracodawcy), - wyciągów lub wykazów z wszystkich skarżącej i córek rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy. Skarżąca na wezwanie nie odpowiedziała. W myśl art. 245 § 1, § 2 i § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej "p.p.s.a", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć, ponieważ skarga dotyczy zapomogi. Jak wynika z pkt. III zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 20 marca 2018 r. w niniejszej sprawie skarżąca jest zwolniona od kosztów sądowych z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postepowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Wobec ustawowego zwolnienia skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie należało umorzyć jako bezprzedmiotowy, na podstawie art. 249a p.p.s.a. Oceniając wniosek w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata należało zauważyć, że z wniosku wynika, iż wnioskodawczyni uzyskuje dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie, a deklarowane wydatki stałe wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. A skarżąca jest osobą wychowującą troje dzieci, z czego najstarsza córka studiuje poza miejscem stałego zamieszkania. Także wnioskodawczyni studiuje i to niestacjonarnie, co oznacza wydatki nie tylko na czesne i dojazdy. Skarżąca oświadczyła, że wydatki na same raty kredytów wynoszą [...] zł miesięcznie, z innej części wniosku wynika jednak, że raty za dom spłaca były mąż. Ponadto, że toczą się postępowania egzekucyjne z jej udziałem. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne i zgodne z prawdą dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie wnioskodawczyni o sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, co uzasadniało wezwanie do przedłożenia dodatkowych dowodów. Skarżąca na wezwanie to nie odpowiedziała. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 58/15 ). W związku z powyższym należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Dlatego też, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało wniosek w tym zakresie oddalić.