II SA/Sz 310/24
WyrokWSA w Szczecinie2024-07-25
Skład orzekający: Katarzyna Sokołowska, Wiesław Drabik, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły wysokość odpłatności za pobyt osoby w domu pomocy społecznej, pomimo złożenia przez zobowiązanego wniosku o zwolnienie z tej opłaty i jego trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej, a także reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nieprawidłowo postąpiły, nie rozpoznając wniosku o zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Pomimo starań organów o nawiązanie kontaktu ze skarżącym, jego stan zdrowia i reprezentowanie przez profesjonalnego pełnomocnika wymagały od organów podjęcia bardziej wszechstronnych działań w celu wyjaśnienia jego sytuacji materialnej i zdrowotnej przed wydaniem decyzji ustalającej odpłatność.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odpłatności za pobyt babci skarżącego w domu pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji zmienił decyzję ustalającą odpłatność, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego przez skarżącego w określonym okresie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odrzucając zarzuty skarżącego dotyczące zwolnienia z opłaty. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę, podnosząc argumenty o swojej trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej oraz o wcześniejszym zwolnieniu z opłaty.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Szczecinek.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 25 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia 28 września 2023 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie na rzecz skarżącego G. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 28 września 2023 r., na podstawie art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 2d, ust. 2e i ust. 2f w związku z art. 59 ust. 1 i art. 62 ust. 2, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, ze zm.), dalej jako "u.p.s.", § 1 zarządzenia Nr 10/2022 Starosty Szczecineckiego z dnia 16 lutego 2022 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Bornem Sulinowie w roku 2022 (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2022 r. poz. 709), § 1 zarządzenia Nr [...] Starosty [...] z dnia 9 lutego 2023 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Bornem Sulinowie w roku 2023 (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego poz. 1209), zarządzenia Nr 107/2023 Burmistrza Miasta Szczecinek z dnia 13 czerwca 2023 r. oraz art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Burmistrz Miasta Szczecinek, zmienił decyzję własną z dnia 29 listopada 2021 r., nr DONS.4720.19.2018.BL/5552-21, w sprawie ustalenia odpłatności G. K., dalej jako "strona", "skarżący", za pobyt babci I. K. w Domu Pomocy Społecznej w B. S., w punkcie dotyczącym:
1) okresu zobowiązania w ten sposób, że okres zobowiązania ustalił od 01.03.2021 r. do 31.08.2022 r.,
2) wysokości odpłatności w ten sposób, że od 01.03.2022 r. do 31.08.2022 r. odpłatność ustalił w wysokości [...] zł miesięcznie.
Jednocześnie organ wskazał, że "powstała różnica w ustalonej odpłatności decyzją nr DONS.4720.19.2018.BL/1774-22 z dnia 24.03.2022 r. za okres od III 2022 r. do VIII 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, łącznie w wysokości [...] zł, którą należy wpłacić w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji na rachunek bankowy MOPS w Szczecinku".
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że strona była w toku postępowania wzywana do przedstawienia swojej sytuacji i informowana o konieczności zgłoszenia się celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pierwsze z wezwań nie zostało przez skarżącego podjęte, drugie zostało odebrane przez jego siostrę. Wskazano, że skarżący zgłosił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szczecinku w dniu 26 czerwca 2023 r., ale nie posiadał dokumentacji dotyczącej jego dochodów za okres od marca 2022 r. do września 2022 r. W związku z powyższym został zobowiązany do dostarczenia dokumentów do Ośrodka i pouczony o konieczności stawiennictwa, celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Ustalono, że do dnia 25 lipca 2023 r. skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów i nie zgłosił się celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Organ podał następnie, że ustalił sytuację dochodową strony za okres od marca 2022 r. do września 2022 r. na podstawie dokumentów pozyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i [...] Spółka z o.o. w S.. Ustalono, że dochód ww. okresie którego dotyczy postępowanie był wyższy od 300% kryterium osoby samotnie gospodarującej, tj. od kwoty [...]zł i tak: w marcu 2022 r. o [...] zł, w kwietniu 2022 r. o [...] zł, w maju 2022 r. o [...] zł, w czerwcu 2022 r. o [...] zł, w lipcu 2022 r. o [...] zł, w sierpniu 2022 o [...] zł i we wrześniu 2022 r. o [...] zł.
W związku z brakiem kontaktu ze strony skarżącego, pismem z dnia 25 lipca 2023 r. poinformowano go o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz o przysługujących mu prawach i konsekwencjach z nich wynikających. Pismo to skarżący odebrał w dniu 28 lipca 2023 r. i pisemnie poinformował, że znajduje się trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej. ’
Z uwagi na powyższe poinformowano stronę, pismem z dnia 10 sierpnia 2023 r., o przysługujących jej prawach oraz poproszono o dostarczenie dokumentów potwierdzających sytuację finansową. G. K. nie zgłosił się do pracownika socjalnego celem ustalenia terminu wywiadu środowiskowego, nie dostarczył również dokumentów potwierdzających opłacanie na rzecz dzieci alimentów.
Organ wskazał, że w związku z brakiem kontaktu ze skarżącym, brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, zmienił decyzję ustalającą stronie odpłatność za pobyt babci w domu pomocy społecznej, przedstawiając szczegółowe wyliczenie jej wysokości.
Decyzja została doręczona profesjonalnemu pełnomocnikowi.
Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, domagając się zwolnienia skarżącego z opłaty na podstawie art. 64 ust. 7 u.p.s. podnosząc, że skarżący został już, decyzją nr DŚPS.19.2018.BL/119-23, zwolniony z opłaty za pobyt babki w dps, za okres od 1 marca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., a przyczyny, które legły u podstaw tej decyzji nadal trwają.
Skarżący podniósł, że jest osobą przewlekle chorą, wymagającą systematycznego wsparcia medycznego i leczenia farmakologicznego, na dowód czego przedłożył odpis zaświadczenia lekarskiego. Dodatkowo skarżący wskazał, że funkcjonuje dzięki wsparciu matki, z którą wspólnie zamieszkuje.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, decyzją z dnia 25 marca 2024 r., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.
Organ odwoławczy, po przytoczeniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, regulujących kwestie związane z odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy zmiany decyzji, którą ustalono skarżącemu wysokość odpłatności za pobyt jego babki w domu pomocy społecznej.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, dotyczących zwolnienia skarżącego z odpłatności Kolegium wyjaśniło, że zwolnienie z obowiązku zwrotu kosztów pobytu babki za okres od 1 marca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., na które powołano się w odwołaniu, dotyczyło decyzji MOPS w Szczecinku nr DONS.4720.19.2018.BL/5552-21 z dnia 29 grudnia 2021 r., mocą której ustalono skarżącemu miesięczną wysokość odpłatności za pobyt babci w Domu Pomocy Społecznej w Bomem Sulinowie od 1 marca 2021 r. Na podstawie tej decyzji skarżący winien był wnosić od 1 marca 2021 r. opłatę w wysokości [...] zł miesięcznie.
W związku z tym, że skarżący należności nie regulował, wszczęto postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu należności za okres od 1 marca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., zakończone decyzją nr DONS.4720.19.2018.BL/3422-22 z dnia 8 lipca 2022 r., ustalającą obowiązek zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez Miasto Szczecinek za ten okres, w łącznej wysokości [...] zł oraz termin ich zwrotu.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącego i analizie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej, majątkowej i zdrowotnej, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Szczecinku, na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s., odstąpił od żądania zwrotu wniesionych zastępczo przez Miasto Szczecinek opłat ustalonych na podstawie decyzji z dnia 28 lipca 2022 r. za okres od 1 marca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., w łącznej wysokości [...] zł. Tak więc skarżący nie został zwolniony z obowiązku wnoszenia odpłatności, lecz MOPS w Szczecinku zastosował wyłącznie ulgę w postaci odstąpienia od żądania zwrotu opłat wniesionych zastępczo za niego przez Miasto Szczecinek.
Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, jaką rolę pełni wywiad środowiskowy, akcentując jego szczególne znaczenie jeżeli chodzi o ocenę sytuacji bytowej danej osoby, w tym także jej poziomu życia, w oparciu o własne spostrzeżenia pracownika, a nie tylko na podstawie jej deklaracji lub też dokumentów na temat zgromadzonego majątku czy uzyskiwanych dochodów, przedstawionych w siedzibie organu pomocy społecznej.
Kolegium podkreśliło, że z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący swoją postawą i działaniem uniemożliwił skuteczne przeprowadzenie przez pracowników socjalnych wywiadu środowiskowego w miejscu swojego zamieszkania. W konsekwencji, zdaniem organu II instancji, prawidłowo ustalono stronie wysokość odpłatności za pobyt babci w domu pomocy społecznej.
Końcowo, odnosząc się do wniosku o zwolnienie skarżącego z obowiązku wnoszenia opłat na podstawie art. 67 ust. 7 u.p.s. organ stwierdził, że wniosek ten może być przedmiotem orzekania w odrębnym postępowaniu przez organ I instancji.
G. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, podnosząc argumenty tożsame jak w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, domagając się rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – j.t.), sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Skarga okazała się zasadna.
Jej przedmiotem uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta Szczecinek, zmieniającą jego decyzję własną w przedmiocie ustalenia skarżącemu wysokość odpłatności za pobyt jego babki w domu pomocy społecznej.
Na wstępie należy zatem wyjaśnić, że kwestie związane z ponoszeniem odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej regulują przepisy ustawy o pomocy społecznej.
Na podstawie art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Stosownie do art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
Dodać należy, że w art. 61 ust. 2d wskazano, iż w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Natomiast na podstawie art. 61 ust. 2e przywołanej ustawy, w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.
Zgodnie z art. 61 ust. 2f u.p.s., wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.
W świetle przywołanych wyżej regulacji odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ponosi w pierwszej kolejności osoba tam przebywająca, do wysokości 70% własnego dochodu. Dopiero wówczas, gdy środki te nie są wystarczające na pokrycie kosztów pobytu, odpłatność ponoszą członkowie rodziny, według kolejności wskazanej w art. 61 ust. 1 u.p.s. Przy czym, wysokość opłaty ustalana jest indywidualnie w stosunku do każdego członka rodziny, według zasad określonych w art. 61 ust. 2 tej ustawy. Dopiero wówczas, gdy nie ma członków rodziny, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.s., lub, gdy wnoszone przez nich opłat nie wystarczają na pokrycie kosztów pobytu w domu pomocy społecznej, różnicę wnosi gmina, z której osoba została skierowana do dps.
Regułą jest przy tym, że w pierwszej kolejności wysokość wnoszonej opłaty winna zostać uregulowana w drodze umowy zawartej z osobą zobowiązaną. Dopiero wówczas, gdy umowa taka nie została zawarta, z przyczyn, o których mowa w art. 61 ust. 2d lub 2e u.p.s., wysokość opłaty ustalana jest w drodze decyzji administracyjnej.
Organ zobowiązany jest przy tym do zidentyfikowania wszystkich osób potencjalnie zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt w dps, ustalenia ich sytuacji majątkowej i określenia indywidualnie wysokości opłaty w stosunku do każdej z tych osób.
Nadmienić również należy, ze ustawodawca przewidział, w określonych w art. 64 u.p.s. wypadkach, możliwość całkowitego, bądź częściowego zwolnienia z opłaty. Przepis ten stanowi, że osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:
1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;
2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;
3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;
4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;
5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;
6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu;
7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.
Zastosowanie całkowitego lub częściowego zwolnienia z opłaty uzależnione jest od złożenia wniosku osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty lub takiej, która już tę opłatę wnosi. Przy czym ciężar udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę zwolnienia spoczywa w tym wypadku na wnioskodawcy.
W badanej sprawie skarżący w toku postępowania złożył wniosek o całkowite zwolnienie go z opłaty powołując się na swoją trudną sytuację wynikającą z tego, iż rozwodzi się z żoną, został zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz dzieci w wysokości [...] zł od 1 lutego 2022 r. do 1 grudnia 2022 r., a od stycznia w wysokości [...] zł. Skarżący wskazał, że wszelkie wpłaty na poczet alimentów są udokumentowane. Podniósł także, że w dalszym ciągu leczy się w poradni zdrowia psychicznego, a dokumenty o tym świadczące zostały już przekazane do MOPS w Szczecinku. Do wniosku skarżący dołączył postanowienie Sądu Rejonowego w Szczecinku z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. akt III RC [...], zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z tytułu alimentów oraz zaświadczenie lekarskie, z dnia 18 maja 2023 r., z którego wynika, że rozpoznano u niego zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod mieszany, a także, że skarżący pozostaje w trakcie leczenia psychiatrycznego, wymaga przyjmowania leków i długotrwałego leczenia.
Co prawda pismo z dnia 31 lipca 2023 r., zawierające wniosek o całkowite zwolnienie z opłaty zostało zatytułowane "Odwołanie od decyzji Nr [...]", jednak z jego treści wynika, że dotyczy ono toczącego się przed organem postępowania w sprawie zmiany decyzji ustalającej opłatę.
Wniosek skarżącego nie został jednak rozpoznany. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ nie podjął współpracy z pracownikiem socjalnym, nie przedstawił dokumentów na potwierdzenie swojej sytuacji materialnej, nie stawił się w siedzibie organu celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i uniemożliwił tym samym wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
Skłoniło to organ I instancji do wydania decyzji zmieniającej decyzję ustalającą skarżącemu opłatę za pobyt babci w domu pomocy społecznej.
Analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że organ I instancji podjął szereg czynności zmierzających do nawiązania ze skarżącym kontaktu, informował go o konieczności podjęcia współpracy w celu ustalenia istotnych dla sprawy danych, jednak – z uwagi na szczególne okoliczności dotyczące osoby skarżącego, działania organu należało uznać za niewystarczające.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący jest osobą przewlekle chorą, cierpi na schorzenie, które co najmniej czasowo wyłącza możliwość racjonalnej oceny sytuacji i należytego prowadzenia swoich spraw. Okoliczność, iż skarżący przewlekle choruje znana jest również Sądowi z urzędu z postępowania o sygn. akt II SA/Sz 451/23, w którym do akt administracyjnych dołączono obszerną dokumentację dotyczącą leczenia skarżącego.
Jakkolwiek zatem to po stronie skarżącego leżał obowiązek nawiązania z organem współpracy i udokumentowania własnej trudnej sytuacji, co skarżący częściowo uczynił, to jednak należy mieć na uwadze to, że ze względu na stan chorobowy jego postrzeganie rzeczywistości mogło być zaburzone, przez co nie był w stanie należycie dopilnować swoich spraw.
Należy zauważyć, że skarżący przed wydaniem decyzji przez organ I instancji ustanowił profesjonalnego pełnomocnika, do którego należało się zwrócić o udokumentowanie sytuacji skarżącego, a także wyznaczyć termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zarysowała się zatem możliwość uzyskania niezbędnych danych do rozpoznania wniosku skarżącego o zwolnienie go z opłaty. Dopiero, gdyby działania te nie przyniosły pożądanego rezultatu, organ mógłby wydać decyzję ustalającą opłatę w nowej wysokości.
Sąd dostrzega, iż organ podjął działania zmierzające do ustalenia wysokości dochodów skarżącego, a następnie odniósł je do kryterium dochodowego wskazując, że w miesiącach od marca 2022 r. do września 2022 r. zostało ono przekroczone, jednak ustalenia te stanowią jedynie pewien wycinek sytuacji skarżącego, który powinien zostać zbadany w kontekście jego choroby, kosztów leczenia i kosztów utrzymania, a także obowiązku alimentacyjnego.
Rację ma organ odwoławczy wskazując, iż decyzja z dnia 17 stycznia 2023 r., na którą powołuje się pełnomocnik skarżącego, dotyczyła odstąpienia od żądania zwrotu od skarżącego należności uiszczonych tytułem opłaty zastępczo przez gminę Szczecinek, a okoliczność ta nie znajduje prostego przełożenia na realia niniejszej sprawy. Należy jednak zwrócić uwagę na to, iż z decyzji tej wynika, że dochód skarżącego w miesiącu grudniu 2022 r., a więc już po okresie na który powołuje się organ I instancji w swojej decyzji, uległ znacznemu obniżeniu i nie przekraczał kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z uzasadnienia tej decyzji wynika także, że skarżący nie pracuje, funkcjonuje dzięki wsparciu matki, z którą mieszka, jest osobą przewlekle chorą i nie pracuje. Oznacza to, zdaniem Sądu, że organ jest w posiadaniu dokumentów, które obrazują, chociażby częściowo, sytuację skarżącego na dzień wydania tej decyzji, z których mógłby skorzystać również w niniejszej sprawie.
Zatem w realiach badanej sprawy, ze względu na szczególną sytuację skarżącego, wynikającą z jego choroby, a także zarysowaną możliwość ustalenia sytuacji skarżącego przy uwzględnieniu okoliczności, iż jest on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co – zdaniem Sądu, powinno umożliwić uzupełnienie materiału dowodowego w taki sposób, aby możliwe stało się wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty i rozpoznanie wniosku skarżącego należało orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło