II SA/Sz 312/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Województwa na postanowienie Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1) odrzucić skargę 2) zwrócić stronie skarżącej kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi Uzasadnienie : Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewoda stwierdził niedopuszczalność odwołania B. K., Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich od decyzji Starosty ustalającej na rzecz A. C. odszkodowanie z tytułu przejścia nieruchomości z mocy prawa na własność Województwa oraz ustalającej Zarząd Województwa płatnikiem tego odszkodowania. Postanowienie to doręczono pełnomocnikowi Województwa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że B.K. nie był upoważniony do wniesienia odwołania ani w imieniu Województwa z uwagi na brak stosownego pełnomocnictwa upoważniającego do działania w imieniu Województwa, ani w imieniu Zarządu Dróg Wojewódzkich jako odrębnej od Województwa strony postępowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na wskazane wyżej postanowienie organu drugiej instancji z dnia [...], złożyło Województwo podnosząc, że - wbrew ustaleniom organu odwoławczego - Dyrektor Zarządu Dróg Wojewódzkich był umocowany do występowania w imieniu Województwa m.in. w sprawach związanych z ustaleniem wysokości odszkodowań za nieruchomości przejęte pod pasy drogowe. Wojewoda, udzielając odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy skargę wniósł uprawniony podmiot. Zgodnie z treścią art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1). Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). Z powyższego przepisu wynika, że jeżeli skarga nie została wniesiona przez prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, organizację społeczną w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób lub podmiot uprawniony do wniesienia skargi na mocy przepisów szczególnych, to wówczas o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie przyjmuje się, że pod pojęciem interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozumie się istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem. O istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa powszechnie obowiązującego, przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Podkreślenia wymaga, że skarga może dotyczyć tylko własnej sprawy administracyjnej, sprawy rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot (por. postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 2719/22, wyrok WSA sygn. akt II SA/Sz 1183/07, postanowienie WSA z dnia 21 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 702/10, orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Tadeusz Woś i inni, Warszawa 2005, str. 214i 215). Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który polega na tym, że podmiot wnoszący skargę wprawdzie jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, jednakże tego zainteresowania nie może poprzeć przepisami prawa. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że strona skarżąca – Województwo nie ma interesu prawnego, w rozumieniu art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, uprawniającego do kwestionowania przed sądem administracyjnym postanowienia Wojewody z dnia [...]. Jak wynika z akt sprawy, w postanowieniu tym stwierdzono niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich z przyczyn podmiotowych. Charakter procesowy tego rozstrzygnięcia przesądza o tym, że własny interes prawny w jego zaskarżeniu posiada wyłącznie adresat tego rozstrzygnięcia, a więc podmiot, którego odwołanie nie zostało merytorycznie przez organ II instancji rozpoznane. Tylko bowiem ten podmiot legitymuje się roszczeniem o przyznanie mu uprawnienia do rozpatrzenia jego odwołania, a tym samym jest uprawniony, w ramach posiadanego interesu prawnego, do podważania przed sądem administracyjnym oceny tej kwestii dokonanej przez organ odwoławczy. W orzecznictwie NSA wyrażany jest tożsamy pogląd aczkolwiek dotyczący istnienia interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego z uwagi na bezprzedmiotowość z powodu braku przesłanek podmiotowych. W postanowieniu z dnia [...], NSA podniósł, że "interes prawny w zaskarżeniu tej decyzji mają tylko osoby, których odwołanie nie zostało merytorycznie rozpoznane. Jedynie, bowiem to te podmioty, które organ uznał za nieuprawnione do wniesienia środka odwoławczego (bezprzedmiotowość z powodu braku przesłanek podmiotowych) są uprawnione do podważenia tej oceny i domagania się merytorycznego, ponownego rozpoznania sprawy przez ten organ". Tymczasem w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonego postanowienia nie było odwołanie wniesione przez Województwo, tak więc nie sposób uznać, aby akt stwierdzający niedopuszczalność odwołania złożonego przez inny podmiot, kształtował prawa i obowiązki skarżącego. Również Województwo nie było adresatem rozstrzygnięcia o niedopuszczalności odwołania. W tej sytuacji nie można przyjąć, aby skarga została złożona we własnej sprawie, skoro zaskarżone postanowienie stwierdzało brak uprawnienia B. K., Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich, a nie Województwa , do wniesienia odwołania. Okoliczność, że Województwo było stroną decyzji z dnia [...], od której wniesiono przedmiotowe odwołanie, w żadnej mierze nie przesądza o legitymacji sądowoadministracyjnej w przedmiotowej sprawie. Decyzja ta bowiem rozstrzygała merytorycznie sprawę co do jej istoty, tak więc nie może być przedmiotem rozpoznania przez Sąd, gdyż nie mieści się w granicach sprawy, której ramy zakreślone są wyłącznie kwestią proceduralną wynikającą z zaskarżonego postanowienia. Również fakt, że Zarząd Dróg Wojewódzkich jest jednostką organizacyjną Województwa, nie powoduje, że Województwo to może skutecznie złożyć skargę w sprawie interesu prawnego podległej mu jednostki. Należy podkreślić, że brak posiadania przez Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich upoważnienia do działania w imieniu Województwa jak i nieposiadania przez zarząd dróg atrybutu strony stanowiły podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania i to one podlegałyby ocenie Sądu przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skarżący nie posiada własnego, niezwiązanego z doręczeniem decyzji ostatecznej, interesu prawnego uprawniającego do kwestionowania postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 powołanej ustawy, sąd administracyjny odrzuca skargę, gdy stwierdzi, że jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn aniżeli wymienione w pkt 1-5 tego przepisu. Niewątpliwie "inną przyczyną", o której mowa w przepisie jest wniesienie skargi przez podmiot nielegitymowany, a przy tym brak interesu prawnego skarżącego, jest w tym przypadku oczywisty. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono o odrzuceniu skargi. O zwrocie skarżącemu uiszczonego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy.