II SA/Sz 313/25

WyrokWSA w Szczecinie2026-01-15

Skład orzekający: Krzysztof Szydłowski, Wiesław Drabik, Marzena Iwankiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej, rozpatrując ponownie sprawę po uchyleniu ich decyzji przez sąd administracyjny, zastosowały się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu poprzedniego wyroku sądu, w szczególności w zakresie uwzględnienia okresu świadczenia rehabilitacyjnego do wymaganego 365 dni zatrudnienia w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację jako bezrobotny?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przez organy przepisów art. 153 i 170 PPSA. Organy nie zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA, który nakazywał uwzględnienie świadczenia rehabilitacyjnego przy ustalaniu okresu zatrudnienia do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a także nie poddały wniosku ocenie pod kątem dalszych przesłanek.
Stan faktyczny
Skarżący zarejestrował się jako osoba bezrobotna, ale odmówiono mu prawa do zasiłku, ponieważ suma okresów zatrudnienia i innych okresów uprawniających do zasiłku w ciągu 18 miesięcy poprzedzających rejestrację była krótsza niż 365 dni. Wcześniejszy wyrok WSA uchylił decyzję organów, wskazując, że okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego powinien być uwzględniony przy ustalaniu prawa do zasiłku i nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem dalszych przesłanek. Organy administracji po ponownym rozpatrzeniu sprawy ponownie odmówiły przyznania zasiłku, nie uwzględniając w pełni wytycznych sądu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 18 marca 2025 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 29 stycznia 2025 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 18 marca 2025 r. nr WZPS-1.8641.1.10.2025.DB w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 29 stycznia 2025 r., nr S.5030.7.2025.MA.D Decyzją z 18 marca 2025 r., nr WZPS-1.8641.1.10.2025.DB, Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 t.j.) oraz art 10 ust. 7 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 214, t.j. dalej: "ustawa", "u.p.z.r.p."), po rozpatrzeniu odwołania K. J., dalej: "skarżący", "strona", od decyzji Prezydenta Miasta S. z 29 stycznia 2025 r., nr SP.5030.7.2025.MA.D, którą uznano go z dniem 21 lutego 2024 r. za osobę bezrobotną oraz odmówiono przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 21 lutego 2024 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Skarżący zarejestrował się w urzędzie pracy 21 lutego 2024 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W dniu rejestracji strona oświadczyła, że otrzymała i zapoznała się z informacją na temat praw i obowiązków wiążących się z posiadaniem statusu bezrobotnego (vide: załącznik nr 4). Strona podczas rejestracji oświadczyła, że nie ma przepracowanych 365 dni w ciągu 18 m-cy poprzedzających dzień rejestracji (vide: załącznik nr 6). 21 lutego 2024 r. organ I instancji wydał decyzję o odmowie przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ I instancji wskazał, że w dniu rejestracji skarżący spełniał warunki do uznania za osobę bezrobotną. Natomiast odmowę przyznania prawa do zasiłku argumentował tym, że suma okresów, o których mowa w art. 71 ust. 1 i ust. 2 u.p.z.r.p., przypadających w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji, jest krótsza niż 365 dni lub osiągane co miesiąc wynagrodzenie brutto, stanowiło kwotę niższą od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania strony Wojewoda wydał w dniu 21 marca 2024 r. decyzję nr WZPS-1.8641.1.10.2024.DB, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku rozpoznania skargi strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. w wydanym 23 października 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 329/24, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z 21 lutego 2024 r. W motywach uzasadnienia Sąd wskazał, że analiza przepisów art. 71 ust. 1 i ust. 2 u.p.z.r.p. prowadzi do wniosku, że dla nabycia uprawnień zasiłkowych konieczne jest wykazanie przez bezrobotnego, iż przez okres co najmniej 365 dni był zatrudniony bądź legitymował się innymi wyszczególnionymi w tych przepisach okresami. Przy czym ustawodawca wprost ograniczył przedział czasowy podlegający ocenie wprowadzając zapis zawężający wykazanie ww. 365 dni tylko do okresu 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji w urzędzie pracy. Sąd wskazał, że skarżący zarejestrował się w PUP jako osoba bezrobotna w dniu 21 lutego 2024 r. Wyjaśnił na rozprawie, że zarejestrował się w PUP dopiero kiedy otrzymał wyrok Sądu Rejonowego z 30 października 2023 r. z klauzulą prawomocności w końcu grudnia 2023 r. w przedmiocie należnego mu świadczenia rehabilitacyjnego. Sąd wskazał na warunki w jakich świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który wyczerpał prawo do pobierania zasiłku chorobowego, ale w dalszym ciągu jest niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie może być przyznane m.in. osobie zatrudnionej na umowę o pracę lub umowę zlecenia. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje takiej osobie przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy. Decyzję o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego podejmuje ZUS na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika, albo, jeżeli było postępowanie odwoławcze, na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej ZUS. Sąd podkreślił, że świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje m.in. osobie uprawnionej do zasiłku dla bezrobotnych (art. 18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz. U. z 2023 r. poz. 2780). Według Sądu w sytuacji gdyby skarżący zarejestrował się w PUP po zakończeniu pracy u ostatniego pracodawcy nie mógłby starać się o uzyskanie świadczenia rehabilitacyjnego. Z drugiej strony gdyby po złożeniu wniosku o świadczenie rehabilitacyjne ZUS przyznał je skarżącemu to wówczas czas pobierania świadczenia rehabilitacyjnego wliczałby się do okresu 365 dni z art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.z.r.p. i po zakończeniu pobierania ww. świadczenia skarżący po zarejestrowaniu się w PUP mógłby co do zasady otrzymać zasiłek dla bezrobotnych. Sąd zrelacjonował, że w niniejszej sprawie z uwagi na przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego przez ZUS decyzją z 15 kwietnia 2021 r. za krótszy okres niż chciał skarżący, wystąpił on na drogę sądową. Wyrok sądowy z 30 października 2023 r. potwierdził prawo skarżącego do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 25 sierpnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. Zdaniem Sądu, dopiero po otrzymaniu wyroku z klauzulą wykonalności skarżący uzyskał możliwość skutecznego ubiegania się o zasiłek dla bezrobotnych. Według Sądu, przepis art. 71 ust. 1 pkt 2 u.p.z.r.p. należało wyłożyć zgodnie z przepisami Konstytucji RP. Sąd odniósł się do art. 2 Konstytucji RP, formułującego zasadę demokratycznego państwa prawnego i wskazał, że jej elementem składowym jest zasada proporcjonalności. Państwo prawne opiera się bowiem na założeniu racjonalności prawodawcy, a warunkiem koniecznym realizacji tego założenia jest przestrzeganie proporcjonalności w procesie przestrzegania prawa. Zasada proporcjonalności kładzie nacisk na adekwatność celu i środka użytego do jego osiągnięcia. Z powyższymi zasadami koresponduje art. 8 § 1 k.p.a., stanowiący zasadę zaufania do władzy publicznej zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Stosownie do art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Przepis ten znajduje odbicie w art. 6 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Dalej Sąd powołał motywy uzasadnienia uchwały NSA z 14 marca 2011 r. w sprawie o sygn. akt II FPS 8/10 i doszedł do wniosku, że przepisu art. 6 k.p.a. nie można rozumieć w ten sposób, że istnienie przepisu prawa jest nadrzędną wartością wykluczającą analizę konkretnego przypadku w odniesieniu do zasady słusznego interesu obywatela. Według Sądu, skarżący nie powinien znajdować się w sytuacji gorszej niż osoby zwolnione z zakładów karnych, o których mowa w art. 71 ust. 3 u.p.z.r.p. W ocenie Sądu, stosując zasadę proporcjonalności, należało przyjąć, że po otrzymaniu wyroku Sądu Rejonowego skarżący, dokonując rejestracji w PUP wykazał czas zatrudnienia co najmniej 365 dni w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania. Konsekwencją tego założenia było uznanie przez Sąd za nieprawidłowe stanowisk organów obu instancji, wyrażonych w wydanych przez nie decyzjach. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji zobowiązany jest ponownie rozpoznać wniosek skarżącego, poddając go ocenie spełnienia dalszych przesłanek warunkujących uzyskanie przez niego zasiłku dla bezrobotnych. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy 7 marca 2024 r. organ I instancji sporządził przebieg pracy zawodowej (jak wynika z odręcznego zapisku - wysłany do strony 8 marca 2024 r.), a 29 stycznia 2025 r. organ I instancji wydał decyzję nr SP.5030.7.2025.MA.D, w której orzekł o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną i o odmowie przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 21 lutego 2024 r. Organ I instancji odmowną decyzję uzasadnił okolicznością, że do okresu ostatnich 18 miesięcy poprzedzających datę rejestracji nie można było zaliczyć żadnego dnia z tytułu świadczenia pracy na podstawie umowy zlecenia ani pobierania świadczenia rehabilitacyjnego z ZUS. Organ dodał, że orzeka na podstawie przepisów prawa, które wprost regulują zasady przyznawania zasiłku dla osób bezrobotnych zapisane w art. 71 wyż. cytowanej ustawy. Powyższa ustawa nie przewiduje wyjątków, które miałyby wpływ na przyznanie zasiłku, np. w sytuacji, kiedy wyrokiem Sądu z datą wsteczną zostają przyznane jakiekolwiek świadczenia, które miałyby wpływ na uprawnienia zasiłkowe. Organ I instancji wyjaśnił, że skarżący po ustaniu zatrudnienia/wykonywania innej pracy zarobkowej miał możliwość dokonania rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy. Rejestracja jest dobrowolna i można uzyskać status bezrobotnego, spełniając przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2 wyż. cytowanej ustawy. Po uzyskaniu statusu bezrobotnego każdorazowo Powiatowy Urząd Pracy analizuje, czy należy się prawo do zasiłku, zgodnie z art. 71 wyż. cytowanej ustawy. Organ I instancji dodał, że gdyby skarżący posiadał status bezrobotnego uzyskany po ustaniu ostatniego zatrudnienia/wykonywania innej pracy zarobkowej i otrzymałby wyrok Sądu w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego, utraciłby status bezrobotnego na czas przyznanego świadczenia - zgodnie art. 78 ust. 4 wyż. cytowanej ustawy. Po ustaniu świadczenia rehabilitacyjnego nadal pozostawałby osobą bezrobotną i wtedy jeżeli zachodziłyby przesłanki z art. 71 wyż cytowanej ustawy, nabyłby prawo do zasiłku dla bezrobotnych. K. J. złożył odwołanie od opisanej wyżej decyzji, w którym wskazał, że nie zgadza się z wydaną decyzją w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Podniósł argumenty Sądu zawarte w wyroku z 23 października 2024 r. Wywiódł, że skoro organ I instancji nie zaskarżył wyroku, to powinien kierować się wskazanymi w wyroku wytycznymi i przyznać prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Wskazał, że odmowa przyznania zasiłku stanowi niewykonanie wyroku. Wnosi o zmianę decyzji poprzez przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W motywach uzasadnienia wydanej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że osoba bezrobotna, aby nabyć prawo do zasiłku jest obowiązana wykazać, że spełnia warunki wymienione w przytoczonym przepisie art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Obowiązana jest zatem wykazać, że w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania łącznie przez okres co najmniej 365 dni była zatrudniona i osiągała co najmniej minimalne wynagrodzenia za pracę obowiązujące w danym okresie. W przedmiotowej sprawie strona dokonała rejestracji w urzędzie pracy w dniu 21 lutego 2024 r. Okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania dotyczy zatem przedziału czasowego od 20 sierpnia 2022 r. do 20 lutego 2024 r. Przedłożone przez stronę 6 marca 2024 r. dokumenty potwierdzają okresy zatrudnienia na przestrzeni lat 1999 - 2020 oraz przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego na okres od 25 sierpnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. (vide: wyrok Sądu - załącznik nr 34). Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że stronie w okresie ostatnich 18 m-cy poprzedzających dzień rejestracji nie można zaliczyć żadnego dnia z tytułu świadczenia pracy na podstawie umowy zlecenia, ani okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, ponieważ nie mieści się to w ramach czasowych 18 m-cy poprzedzających dzień rejestracji. Zatem nie dysponuje okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym co najmniej 365 dni. Decyzja wydana przez organ I instancji o odmowie przyznania prawa do zasiłku jest więc zasadna. Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wnoszący odwołanie podczas rejestracji w urzędzie pracy oświadczył m.in., że nie ma przepracowanych 365 dni w ciągu 18 m-cy przed rejestracją (vide: załącznik nr 6). Organ odwoławczy wyjaśnił, że nawet gdyby nie toczyło się postępowanie przeciwko ZUS dot. świadczenia rehabilitacyjnego i gdyby skarżący zarejestrował się bezpośrednio po zakończeniu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, tj. w dniu 1 marca 2021 r., to okres 18 m-cy poprzedzających dzień rejestracji przypadałby w okresie od 31 sierpnia 2019 r. do 28 lutego 2021 r. i skarżący również nie otrzymałby zasiłku dla bezrobotnych z uwagi na niedostarczenie zaświadczenia o zarobkach brutto z rozbiciem na miesiące i informacji czy podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia. Organ ten podkreślił, że zasiłek nie zawsze przysługuje po przepracowaniu 365 dni w okresie 18 m-cy poprzedzających dzień zarejestrowania, ponieważ dodatkowo trzeba spełnić warunki zapisane w ustawie. Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu, organ odwoławczy podkreślił, że wynik postępowania sądowego przeciwko ZUS dotyczy wcześniejszego okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego i nie zalicza się do okresu 18 m-cy poprzedzających dzień rejestracji, zatem pozostaje bez wpływu na możliwość przyznania stronie zasiłku dla bezrobotnych. Organ I instancji badając ponownie sprawę stwierdził brak przesłanek warunkujących uzyskanie przez stronę zasiłku dla bezrobotnych i orzekł na podstawie przepisów prawa, które jednoznacznie regulują zasady przyznawania prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych zawartych w art. 71 ww. ustawy. Według organu II instancji nietrafny jest również argument dotyczący gorszej sytuacji strony od osób zwolnionych z zakładów karnych, bowiem przywołane przepisy dotyczą osób, które przed pozbawieniem wolności pobierały zasiłek dla bezrobotnych. Zgodnie z treścią zdania pierwszego art. 71 ust. 3 ww. ustawy prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnym zwolnionym z zakładów karnych i aresztów śledczych, zarejestrowanym w okresie 30 dni od dnia zwolnienia, jeżeli suma okresów, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i ust. 2, przypadających w okresie 18 miesięcy przed ostatnim pozbawieniem wolności oraz wykonywania pracy w okresie pozbawienia wolności wynosiła co najmniej 365 dni, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę przed pozbawieniem wolności oraz 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w okresie pozbawienia wolności. W zdaniu drugim art. 71 ust. 3 ustawy przewidziano, że w przypadku pozbawienia wolności w okresie pobierania zasiłku, po zwolnieniu z zakładu karnego lub aresztu śledczego przysługuje prawo do zasiłku na okres skrócony o okres pobierania zasiłku przed pozbawieniem wolności i w trakcie przerw w odbywaniu kary. Przepis w tej części dotyczy grupy osób pozbawionych wolności już w trakcie pobierania zasiłku, więc po spełnieniu przesłanek warunkujących prawo do tego świadczenia. Skorzystanie z uprawnienia do zasiłku, w okresie skróconym o czas pobierania zasiłku przed pozbawieniem wolności i w trakcie przerw w odbywaniu kary, nie zostało obwarowane w zdaniu drugim ust. 3 art. 71 ustawy obowiązkiem zarejestrowania się w okresie 30 dni od zwolnienia z zakładu karnego. Obowiązek zarejestrowania się w terminie 30 dni od dnia zwolnienia dotyczy natomiast pozostałych bezrobotnych zwolnionych z zakładów karnych i aresztów, którzy w dniu pozbawienia wolności nie nabyli prawa do tego świadczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, regulujące kwestie uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych, są przepisami bezwzględnie obowiązującymi. Oznacza to, że organy zatrudnienia nie mają w tym zakresie możliwości uznaniowego przyznania prawa do zasiłku. Przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku dla bezrobotnych nie mogą być brane pod uwagę żadne inne przesłanki niż wynikające z przepisów ustawy. W sytuacji niespełnienia ww. przesłanek, organ zatrudnienia jest zobligowany do odmowy przyznania prawa do zasiłku. Nadto organ II instancji zaznaczył, że strona, posiadając status bezrobotnego, może korzystać z ofert pracy i innych form pomocy określonych w wyżej cytowanej ustawie, będących w dyspozycji urzędu pracy. Skarżący zaskarżył powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze podniósł, że organ naruszył art. 71 u.p.z.r.p. poprzez odmowę przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych. Ponadto skarżący zarzucił niezastosowanie się do wytycznych prawomocnego wyroku WSA sygn. akt II SA/Sz 329/24. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej właściwości sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.", w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie o sygn. II SA/Sz 329/24, w wyroku z 23 października 2024 r. Wyrok wydany w tej sprawie wobec braku zaskarżenia stał się prawomocny. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z 15 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA 1560/97, LEX nr 41916). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Ponadto, zgodnie z poglądem prawnym Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12 ), przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki NSA z 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, Lex nr 1277944, z 7 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1865/11, Lex nr 1293568). Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone decyzje składu Sądu jest weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań zawartych w w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W związku z powyższym należy zwrócić uwagę, iż w wyroku z 23 października 2024 r., w sprawie sygn. akt II SA/Sz 329/24, Sąd dokonał oceny stanu prawnego i faktycznego sprawy w oparciu o zawarte w decyzji z 21 marca 2024 r. stanowisko dotyczące odmowy przyznania skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wskazano w nim, że dopiero po otrzymaniu wyroku Sądu Rejonowego [...] w S. z 30 października 2023 r., który potwierdził prawo skarżącego do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 25 sierpnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r., z klauzulą wykonalności skarżący uzyskał możliwość skutecznego ubiegania się o zasiłek dla bezrobotnych. Wskazano w nim także, że skarżący nie powinien znajdować się w sytuacji gorszej niż osoby zwolnione z zakładów karnych, o których mowa w art. 71 ust. 3 u.p.z.r.p. Wskazano w nim również, że stosując zasadę proporcjonalności należało przyjąć, że po otrzymaniu wyroku Sądu Rejonowego skarżący, dokonując rejestracji w PUP wykazał czas zatrudnienia co najmniej 365 dni w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania. Ponadto Sąd wskazał, by ponownie rozpoznając wniosek skarżącego, poddać go ocenie spełnienia dalszych przesłanek warunkujących uzyskanie przez niego zasiłku dla bezrobotnych. Tymczasem z zaskarżonej obecnie decyzji i ją poprzedzającej wynika, że wbrew wytycznym Sądu przyjęto odmienne stanowisko. Lektura uzasadnienia decyzji organu I instancji wskazuje, że przyjęto, iż u.p.z.r.p. nie przewiduje wyjątków, które miałyby wpływ na przyznanie zasiłku, np. w sytuacji, kiedy wyrokiem Sądu z datą wsteczną zostają przyznane jakiekolwiek świadczenia, które miałyby wpływ na uprawnienia zasiłkowe, a zatem w przypadku skarżącego brak było podstaw prawnych do przyznania prawa do zasiłku, na podstawie obowiązujących przepisów. Z kolei organ odwoławczy uznał, że poprzednio orzekający Sąd nie zajął jednoznacznego stanowiska w kwestii przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych skarżącemu. Okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania dotyczy zatem przedziału czasowego od 20 sierpnia 2022 r. do 20 lutego 2024 r., a podstawą do odmowy przyznania zasiłku było ustalenie, że do okresu ostatnich 18 miesięcy poprzedzających datę rejestracji nie można było zaliczyć żadnego dnia z tytułu świadczenia pracy na podstawie umowy zlecenia ani pobierania świadczenia rehabilitacyjnego z ZUS. Zatem skarżący nie dysponuje okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym co najmniej 365 dni. Nadal więc wbrew wytycznym Sądu skarżącemu nie zaliczono wykazania czasu zatrudnienia co najmniej 365 dni w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania. Tym samym nie było możliwe poddanie ocenie wniosku przez pryzmat spełnienia dalszych przesłanek warunkujących uzyskanie przez niego zasiłku dla bezrobotnych, do czego również zobligowano orzekający ab initio organ administracji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy orzekający organ administracji winien zastosować się do zaleceń zawartych w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia oraz w uprzednio wydanym wyroku Sądu. Mając na uwadze powyższe rozważania, a więc stwierdzone w sprawie naruszenie art. 153 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.135 p.p.s.a., uchylił decyzje wydane przez organy obu instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło