II SA/Sz 314/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Asesor WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia spłaty nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych I u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. Nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] r. numer [...] Prezydent Miasta [...] po rozpatrzeniu wniosku A.K., odmówił umorzenia spłaty kwoty nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okresy: od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...]r. w łącznej kwocie [...] zł oraz odmówił odroczenia spłaty powyższej kwoty do czasu rozstrzygnięcia sprawy obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych przez sąd administracyjny (decyzja ostateczna z dnia [...] r. numer [...]). Decyzja wydana została w oparciu o § 3 ust.1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa ( Dz.U. Nr 6, poz.54 ). W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż w dniu [...] r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego obrazującego sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy. Jednakże z pisma MOPR z dnia [...] r. wynika, iż A.K. nie wyraził zgody na udzielenie informacji dotyczącej stanu majątkowego. Z informacji posiadanych przez organ wynika, że żona wnioskodawcy jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia [...] r., co uzasadnia możliwość spłaty przedmiotowej należności choćby w niewielkich ratach miesięcznych. Zgodnie z art.76 ust.7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz.U. Nr 99, poz.1001 ) starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty, umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia, na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która następuje, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek wymienionych w § 3 ust.1 ww. rozporządzenia. Jednak w przypadku wnioskodawcy żadna z tych przesłanek nie występuje. Zgodnie bowiem z § 4 rozporządzenia, w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi kierownicy państwowych jednostek budżetowych lub dysponenci części budżetowych, na wniosek dłużnika, mogą odroczyć termin spłaty całości lub części należności albo rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa. W świetle braku możliwości dokładnego ustalenia obecnej sytuacji materialnej dłużnika należało wydać decyzję odmowną. Od decyzji tej odwołał się A.K. podnosząc, iż decyzja powołuje się na fakt nie wyrażenia przez niego zgody na udzielenie informacji dotyczącej stanu majątkowego. Odwołujący się stwierdził, iż w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w [...] uzyskał informację z której wynikało, że w związku z tym, że nie korzysta z pomocy ośrodka, MOPR nie ma obowiązku, a nawet prawa, przeprowadzania wywiadu środowiskowego obrazującego sytuację materialną i rodzinną dla obcych podmiotów. Odwołujący się poinformował, iż wystąpił do MOPR w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. numer [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ przytoczył treść art.76 ust.7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz § 3 ust.1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa ( Dz.U. Nr 6, poz.54 ). Następnie organ stwierdził, iż w odwołaniu strona wskazuje, że to pracownik MOPR odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Jednakże ze zgromadzonych dokumentów wynika, że A.K. nie korzysta z pomocy MOPR, zatem organ zatrudnienia wziął pod uwagę dokumenty przedłożone przez stronę z których wynika, iż strona w dalszym ciągu, pomimo strat, prowadzi działalność gospodarczą, zaś małżonka strony jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Z powyższego wynika, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Jednocześnie organ odwoławczy podziela stanowisko organu I instancji w przedmiocie odmowy odroczenia spłaty należności. Powyższa decyzja została zaskarżona przez A.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżący nie zgadza się z treścią uzasadnienia podejmowanych decyzji i wnosi o sadowe rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto skarżący nawiązuje do treści swojej skargi z dnia [...] r. skierowanej do Sądu w innej sprawie i zarzuca sfałszowanie dokumentów w aktach Powiatowego Urzędu Pracy - w karcie zgłoszeniowej bezrobotnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosi o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i dodaje, iż zarzut fałszerstwa nie ma związku z przedmiotem postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.) kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje organów administracyjnych. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej rozstrzygając sprawę dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto organy administracji obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art.8 Kpa), a także obowiązany są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art.77 § 1). W kwestii możliwości umorzenia należności organy wypowiedziały się jednakowo krótko - iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia świadczenia - nie wyjaśniając stronie przyczyn takiego stanowiska, gdyż ogólnikowe stwierdzenie, że strona w dalszym ciągu, pomimo strat, prowadzi działalność gospodarczą, zaś małżonka jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku, jest jedynie stwierdzeniem pewnych faktów. W kwestii natomiast odroczenia spłaty należności organ I instancji uznał, iż należało odmówić odroczenia w świetle braku możliwości dokładnego ustalenia obecnej sytuacji materialnej dłużnika (niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego) , zaś organ II instancji podzielił stanowisko tego organu. Zgodnie z art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny, a jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę ( art.86 Kpa ). Postępowanie dowodowe w sprawie winno być prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, a wszelkie odmienne zasady jego przeprowadzania (np. wywiad środowiskowy) winny wynikać z przepisów prawa materialnego regulujących rozstrzyganą kwestię. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta wydane zostały z naruszeniem art.7, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa i dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.