II SA/Sz 319/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe opłacane przy pobieranym świadczeniu pielęgnacyjnym u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] Nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy , decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 9, 10, 104 kpa i art. 17, art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 45, poz. 433 ze zm.), art. 26 ust. "a" ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r. – odmówił A. Ś. z dniem [...] r. opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe przy pobieranym świadczeniu pielęgnacyjnym na syna W. Ś. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że ośrodek pomocy społecznej nie opłaca składki na ubezpieczenie rentowe za osobą pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jeśli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów. W toku postępowania organ ustalił, że mąż wnioskodawczyni J. Ś. jest podatnikiem podatku rolnego od [...] ha przeliczeniowego. Ponadto z zaświadczenia z dnia [...] r. wydanego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w [...] wynika, że A. Ś. w okresie od [...] r. do [...] r. podlegała jako rolnik ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno – rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim. Następnie w okresie od [...] r. do [...] r. była objęta ubezpieczeniem emerytalno – rentowym w tutejszym ośrodku W tych okolicznościach organ I instancji odmówił uwzględnienia wniosku. A. Ś. w odwołaniu od tej decyzji podniosła, że nie podlega innemu ubezpieczeniu i powołała się na zaświadczenie z KRUS o niepodleganiu ubezpieczeniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. Ś. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium w uzasadnieniu decyzji wskazało, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1999r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, a także z mocy ustawy domownik rolnika. A. Ś. jest żoną rolnika J. Ś., który posiada gospodarstwo o powierzchni [...] ha przeliczeniowych. W tych okolicznościach, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji wydał prawidłową decyzję uwzględniającą aktualny stan prawny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie A. Ś. wniosła "o ponowne rozparzenie sprawy i utrzymanie w mocy opłacania ubezpieczenia emerytalno – rentowego przez Ośrodek Pomocy Społecznej ". Skarżąca podniosła, że jest żoną rolnika, ale nie pracuje w gospodarstwie z uwagi na opiekę [...] syna. Z art. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu rolników wynika, że przepisy tej ustawy stosuje się do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie oraz w granicach rozstrzygania określonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należy stwierdzić, że nie odpowiada ona prawu. Z wniosku skarżącej z dnia [...] r. wynika, że skarżąca ubiegała się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz o opłacanie składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Przesłanki do otrzymania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 17 § 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255). Z przepisu tego nie wynika w jakich sytuacjach ośrodek pomocy społecznej opłaca za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne składki na ubezpieczenie emerytalno – rentowe. Kwestie te bowiem reguluje ustawa z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137 poz. 887 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 2 a tej ustawy – za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładowego) odpowiednio 20 – letniego przez kobietę i 25 – letniego przez mężczyznę, jednak nie dłużej niż przez 20 lat. Natomiast wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu na podstawie ustawy lub odrębnych przepisów (art. 6 ust. 2 "b" tej ustawy dodany przez art. 26 ust. "a" ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej – Dz.U. Nr 86 poz. 732). Z decyzji organów obu instancji wynika, że jedyną podstawą faktyczną odmowy opłacania za skarżącą składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe było ustalenie, że skarżąca jest żoną rolnika. Z ustalenia tego organy wywiodły, że A. Ś. podlega obowiązkowi ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznemu rolników (Dz.U. z 1998r., Nr 7, poz. 25 ze zm.). W ocenie Sądu, w świetle zebranych dowodów, brak było podstaw do ustalenia, że skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczeniu rolników. Jak wynika bowiem ze znajdującego się w aktach sprawy na k – [...] zaświadczenia z dnia [...] r. Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w dniu [...] r. została wydana decyzja Nr [...] o ustaniu ubezpieczenia rolniczego skarżącej, i ta decyzja pozostaje w mocy. W związku z powyższym należy wyjaśnić, że organem właściwym do ustalenia czy rolnik lub jego małżonek podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolniczemu jest, zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, Prezes Kasy, który wydaje decyzje w sprawach: podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie były zatem związane decyzją Prezesa KRUS z dnia [...] r. o ustaniu ubezpieczenia rolniczego i nie posiadały uprawnień do czynienia własnych ustaleń w tym przedmiocie w sposób sprzeczny z funkcjonującą w obrocie prawnym decyzją właściwego organu. Wobec powyższego, przyjąć należało, że zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem powyższych zapatrywań prawnych Sądu. Z powyższych względów należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzec jak w sentencji.