II SA/Sz 319/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Pyrzycach z dnia 26 lutego 2026 r. nr XXV/212/26 w przedmiocie rozbiórki pomnika zwanego "Pomnikiem Pamięci" posadowionego na działce nr 38/4 obręb 0008 miasta Pyrzyce oraz zlokalizowania w tym miejscu "Pomnika Niepodległości" postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwustu złotych) uiszczonej tytułem wpisu od skargi. Pismem z 20 marca 2026 r., W. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ze skargą na uchwałę Rady Miejskiej w Pyrzycach, z dnia 26 lutego 2025 r. nr XXV/212/26, wydaną na podstawie 18 ust. 1 i ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz 1153 ze zm., dalej: "u.s.g.") w związku z art. 5a ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1103) w przedmiocie rozbiórki pomnika zwanego "Pomnikiem Pamięci" posadowionego na działce nr 38/4 obręb 0008 miasta Pyrzyce oraz zlokalizowania w tym miejscu "Pomnika Niepodległości". W treści skargi skarżący podał, że jest mieszkańcem gminy Pyrzyce. Następnie przedstawił historię pomnika znajdującego się na działce nr 38/4 obręb 0008 miasta Pyrzyce, w tym podał, że odsłonięcie pomnika nastąpiło 21 lipca 1984 r. Podkreślił, że znaczna część elementów pomnika, a w szczególności płyty ze stali nierdzewnej wycinane były w Pyrzyckim Meprozecie, który już nie istnieje, lecz żyją jeszcze wykonawcy tych prac, którzy są "zszokowani" chęcią zniszczenia ich pracy. Zdaniem skarżącego pomnik znajdujący się na działce nr 38/4 w obrębie 0008 miasta Pyrzyce w żadnej mierze nie symbolizuje komunizmu lub innego ustroju totalitarnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi podstawa do jej odrzucenia. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 – dalej: "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim unormowaniem szczególnym jest art. 101 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę na uchwałę rady powiatu musi być bezpośredni, indywidualny, realny i aktualny oraz wynikać z normy prawa kształtującej sytuację prawną tego podmiotu, a zatem odnosić się wprost do podmiotu kwestionującego dany akt i dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który występuje, gdy podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany sposobem uregulowania danej kwestii, jednakże poprzez dane uregulowanie nie dochodzi do naruszenia przepisu prawa materialnego czy procesowego dotyczącego jego sytuacji prawnej. Z kolei naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługujące podmiotowi z mocy prawa ochrony i następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Skarga na uchwałę organu gminy nie ma więc charakteru actio popularis (skargi powszechnej), gdyż do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem i odwoływanie się do interesu społecznego lub interesu publicznego. Każdy skarżący, składając skargę w trybie art. 101 u.s.g., musi wykazać, że w tym konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną, tj. opartą na konkretnym przepisie prawa (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a skarżoną przezeń uchwałą, polegający na tym, że uchwała bezpośrednio ingeruje w sferę jego własnych praw lub obowiązków. Zdaniem Sądu, skarżący nie przedstawił takiego rodzaju okoliczności, które mogłyby świadczyć o naruszeniu przez zaskarżoną uchwałę jego interesu prawnego lub uprawnienia, którego istota także powinna być skonkretyzowana (sprecyzowana). Odnosząc się do treści skargi wyjaśnić należy, że sama przynależność do wspólnoty samorządowej nie może być źródłem interesu prawnego w sprawie, której przedmiotem jest rozbiórka pomnika oraz posadowienia w jego miejsce kolejnego. Fakt, że pomnik zlokalizowany jest na terenie gminy, w której mieszka skarżący nie stanowi źródła żadnych praw skarżącego, ani nie nakłada na niego żadnych obowiązków (por. Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym pod red. Pawła Chmielnickiego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2007, str. 720, wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1928/04, wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r. sygn. akt OSK 476/04). Skarżący, który wniósł skargę we własnym imieniu nie może też skutecznie powoływać na kwestie (odczucia) dotyczące innych osób - wykonawców elementów pomnika. Pozostałe twierdzenia i zarzuty skarżącego odnoszą się do samej uchwały, czyli są zarzutami merytorycznymi. Jednak z uwagi na to, że nie można uznać, aby skarżący wykazał naruszenie interesu prawnego czy uprawnienia, nie jest możliwa ocena zarzutów skarżącego, dotyczących legalności zaskarżonej uchwały. Dopiero bowiem naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2008 r., II OSK 1765/07). Sąd wyjaśnia, iż odstąpił od rozpoznania zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały, skoro zachodzą przesłanki niedopuszczalności tej skargi. Podsumowując Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o odrzuceniu skargi i stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł o zwrocie kwoty uiszczonej tytułem wpisu sądowego. Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego postanowienia są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.