II SA/Sz 321/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2019 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., nr [...]. Wnioskiem z dnia 25 października 2018 r. D. K., dalej zwana "skarżącą", zwróciła się do Prezydenta Miasta K. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, J. K. oraz na kolejne dziecko M. K.. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1629) dalej zwanej: "k.p.a.", art. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 14, pkt 19 lit. c, pkt 20 lit. c, art. 4, art. 5, art. 7 ust. 1, ust. 2, art. 10 ust. 2, art. 13, art. 18, art. 27 ust. 3, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2018 r., poz. 2134 t.j.), dalej zwanej: "u.p.p.w.d.", art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220 t.j.), zwanej dalej "u.ś.r."" Prezydent Miasta K., dalej zwany "organem", odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz J. K., równocześnie przyznając wspomniane świadczenie na rzecz M. K. na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r., w wysokości 500,00 zł miesięcznie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że z przedstawionych dokumentów wynika, iż w przypadku rodziny skarżącej art. 5 ust. 4 u.p.p.w.d. nie miał zastosowania, a także, że we wniosku skarżąca wskazała trzech członków rodziny, w tym siebie, jako osiągającą dochody w roku kalendarzowym 2017 i po tym roku. Dalej organ wymienił dokument dołączony do wniosku potwierdzający fakt, że skarżąca utraciła dochód w 2017 r. (oświadczenie o okresie prowadzenia działalności gospodarczej). W związku z powyższym wyliczając dochód rodziny skarżącej, organ nie uwzględnił dochodu z ww. tytułu. Następnie organ wskazał na dołączony do wniosku dokument potwierdzający fakt, że w 2017 r. skarżąca pracowała przez cztery miesiące i w tym okresie osiągnęła dochód w kwocie [...] zł. Mając powyższe na uwadze według ustaleń organu dochód skarżącej w przeliczeniu na liczbę miesięcy (4) wyniósł [...] zł miesięcznie. Ponadto organ podniósł, że w 2017 r. skarżąca uzyskała dochód nieopodatkowany z tytułu funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł oraz z tytułu stypendium w wysokości [...]zł. Na tej podstawie miesięczny dochód skarżącej z tytułu dochodów nieopodatkowanych organ ustalił na kwotę [...]zł miesięcznie. Po uwzględnieniu ww. dochodów, dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie organ określił na kwotę [...] zł miesięcznie i wskazał sposób jego wyliczenia. Przeciętny miesięczny dochód skarżącej ([...] zł), został dodany do miesięcznego dochodu z tytułu dochodów nieopodatkowanych ([...] zł), co dało kwotę [...] zł, którą podzielono przez liczbę osób w rodzinie. Organ z powyższego wywiódł, że kwota ta jest wyższa od kwoty określonej w art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d., co stanowiło podstawę odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz J. K.. W złożonym w dniu [...] r. odwołaniu, skarżąca nie zgodziła się z wyliczeniem dochodu zawartym w decyzji z dnia [...] r., podnosząc, że od miesiąca stycznia do końca miesiąca czerwca 2017 r. była osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a w miesiącach lipiec - sierpień 2017 r., prowadziła działalność sezonową, przy czym dochód z niej miał charakter dochodu utraconego. Podniosła ponadto, że osiągnięty dochód powinien być podzielony przez dwanaście miesięcy, a nie jak przyjął organ przez okres czterech miesięcy pozostawania w stosunku zatrudnienia. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej zwane "Kolegium", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy dokonał poniższych ustaleń. Skarżąca wraz z dwójką dzieci tworzy trzyosobową rodzinę. W roku 2017 odwołująca prowadziła od lipca do sierpnia 2017 działalność gospodarczą, którą wyrejestrowała. Dochód z tego tytułu uznany został za dochód utracony. Od miesiąca września 2017 r., do chwili wydania decyzji przez Kolegium strona była zatrudniona w [...], a od miesiąca maja 2018 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Następnie organ odwoławczy przytoczył wyliczenia organu pierwszoinstancyjnego i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ ten w prawidłowy sposób obliczył przeciętny miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni. Dochód tenże ([...] zł, tj. w przeliczeniu na osobę [...] zł) wyższy był od ustawowego kryterium dochodowego (800,00 zł), tym samym D. K. nie spełniła przesłanki, uprawniającej do nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - [...] J. K.. Odpowiadając na zarzut strony podniesiony w odwołaniu, dotyczący wyliczenia miesięcznego dochodu uzyskanego przez cztery miesiące, Kolegium stwierdziło, iż został on ustalony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Na podstawie bowiem art. 7 ust 2 u.p.p.w.d., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W dniu 23 lutego 2019 r. skarżąca wywiodła skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Działając w imieniu własnym zaskarżyła w całości decyzję z dnia [...] r., zarzucając jej naruszenie: - przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej; - przepisów prawa materialnego mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, przez niezastosowanie art. 4 ust. 1 i 2 u.p.p.w.d. oraz niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust 3 i art. 7 u.p.p.w.d. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w obowiązującym stanie prawnym nie ma żadnego przepisu, który nakazywałby obliczanie dochodu z uwzględnieniem wyłącznie czterech miesięcy po nawiązaniu stosunku pracy (wrzesień - grudzień). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego w sprawie niniejszej na powyższy okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowić powinny podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, był rok kalendarzowy 2018. Co do zasady zatem organ zobowiązany był w kontrolowanej sprawie dokonać obliczenia dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodu za cały rok 2018. Zatem nieprawidłowe było stwierdzenie organów, iż dochód na osobę w rodzinie skarżącej w roku 2018, przekroczył określone w ustawie kryterium dochodowe, a to prowadzi do wniosku, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego było niezgodne z prawem. Skarżąca odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, podniosła, że organ nie uwzględnił faktu przebywania skarżącej na zwolnieniu lekarskim od maja 2018 r. W związku z powyższym skarżąca w grudniu osiągnęła dochód w wysokości [...] zł tytułem wynagrodzenia za miesiąc listopad oraz [...] zł tytułem świadczenia gwiazdkowego wypłaconego przez pracodawcę. Od stycznia 2019 r. skarżąca z powodu przebywania na zwolnieniu lekarskim nie osiąga żadnego dochodu, a jedynym źródłem utrzymania są świadczenia wypłacane z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Ponadto od stycznia do czerwca 2017 roku skarżąca miała status bezrobotnej bez prawa do zasiłku, w związku z czym nie osiągnęła żadnego dochodu w tym okresie. Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, bowiem, w jego ocenie, skarżąca nie wniosła do sprawy nowych okoliczności, mogących mieć wpływ na zmianę decyzji. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko, iż z akt sprawy wynika, że przeciętny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny skarżącej wyniósł [...] zł, tj. w przeliczeniu na osobę [...] zł. Dochód ten wyższy był od ustawowego kryterium dochodowego, tym samym skarżąca nie spełniła przesłanek do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. w tej części, w której odmówiono skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz pierwszego dziecka z powodu przekroczenia kryterium, o którym mowa w art. 5 ust. 3 u.p.w. Skarżąca zakwestionowała sposób obliczenia przez organ dochodu wywodząc, że podstawą ustaleń organu w przedmiocie uzyskiwanego przez nią dochodu powinien być rok 2018, a nie 2017 oraz, że nie ma podstawy prawnej dla takiego sposobu ustalania dochodu, jaki przyjął organ. W pierwszej kolejności zatem należało się odnieść do tych twierdzeń skarżącej. Wyjaśnić należy, że przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego, zasadą jest, iż podstawę weryfikacji zasadności przyznania świadczenia, w przypadku pierwszego dziecka, stanowi dochód z roku poprzedzającego okres, na który świadczenie to jest przyznawane. W badanej sprawie wniosek dotyczył okresu 2018/2019, a zatem badając zasadność przyznania świadczenia w odniesieniu do pierwszego dziecka, organ musiał wziąć pod uwagę dochód z 2017 r. Wynika to wprost z art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który stanowi, że gdy mowa o dochodzie członka rodziny, oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. Ten ostatni przepis reguluje kwestie związane między innymi z utratą i uzyskaniem dochodu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w roku 2017 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem organ prawidłowo osiągnięty z tego tytułu dochód potraktował jako dochód utracony. Stosownie do art. 7 ust. 1 u.p.p.w.d., zgodnie z którym w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Jednocześnie skarżąca podjęła zatrudnienie uzyskując dochód w okresie od września do grudnia 2017 r. Zatem zastosowanie znalazł art. 7 ust. 2 który stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Nie ma zatem racji skarżąca, iż podstawą weryfikacji jej wniosku o przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. powinien być rok 2018, bowiem z przytoczonych regulacji wprost wynika, że powinien to być dochód osiągnięty w 2017 r. i został on (dochód z tytułu zatrudnienia) przez organ prawidłowo uwzględniony i rozliczony zgodnie z dyspozycją art. 7 ust. 2 u.p.p.w.d. Zauważyć jednak należy, że skarżąca w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej podniosła, iż od listopada "przebywa na bezpłatnym zwolnieniu lekarskim", która to kwestia nie została przez organ odwoławczy dostrzeżona i wyjaśniona, przede wszystkim w kontekście tego, czy nie znajdzie zastosowania art. 7 ust. 1, który dotyczy przypadków utraty dochodu w roku poprzedzającym rok kalendarzowy, na który przyznawane jest świadczenie, ale również i po tym roku. Zatem organ powinien dążyć do ustalenia, czy miała miejsce sytuacja, która uzasadniałaby przyjęcie, że doszło do utraty dochodu po stronie skarżącej, po roku kalendarzowym poprzedzającym rok, na który przyznawane jest świadczenie, a w konsekwencji, czy istnieją podstawy do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko od momentu utraty dochodu. Niezależnie od powyższego niewyjaśniona pozostaje kwestia charakteru stypendium, które organ wliczył do dochodu skarżącej. Wskazać bowiem należy, że nie każde świadczenie tego rodzaju podlega wliczeniu do dochodu. Jak wskazano w art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d., ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 1 lit. c tired 28 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, pomoc materialną o charakterze socjalnym określoną w art. 90c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2018 r. poz. 1457, 1560 i 1669) oraz świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-3 i 5 oraz art. 212 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zatem w świetle przytoczonej regulacji, wliczeniu do dochodu podlega jedynie stypendium szkolne i zasiłek szkolny, które w myśl art. 90 c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2018 r. poz. 1457 – j.t. ze zm.) są świadczeniami pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Przepis art. 90c przywołanej ustawy w ust. 3 przewiduje również stypendia o charakterze motywacyjnym, które – jak wyżej wspomniano nie podlegają wliczeniu do dochodu. Zatem wyjaśnienie tej kwestii ma istotne znaczenie dla sprawy. Rzeczą organu w tej sytuacji będzie wyjaśnienie powyższych okoliczności i zbadanie, czy będą miały one wpływ na wysokość dochodu skarżącej, a w konsekwencji również i na zasadność przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, a jeżeli tak, to od kiedy świadczenie to może zostać przyznane. Uznając zatem, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta K. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – j.t. ze zm.), orzekł o ich uchyleniu.