II SA/Sz 322/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. I. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy Po otrzymaniu zawiadomienia o terminie rozprawy w sprawie ze skargi R. I. na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podał że jest osobą bezrobotną, posiada stopień niepełnosprawności. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, ani żadnych dochodów, wcześniej utrzymywał się z pomocy MOPR. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Wezwaniem z dnia [...] w oparciu o treść art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) referendarz sądowy zwrócił się do skarżącego z wezwaniem o przesłanie w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy: - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone z tytułu opłat za prąd, gaz, wodę, czynsz zamieszkiwanego lokalu oraz inne niezbędne wydatki ponoszone w okresie ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z PUP o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, - wyciągów z kont bankowych skarżącego i syna z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, czy syn pracuje, czy też uczy się i przedłożenie dokumentu potwierdzającego dany fakt (w przypadku nauki zaświadczenia z uczelni, jeżeli natomiast syn pracuje, zaświadczenia z zakładu pracy podającego wysokość wynagrodzenia w okresie ostatnich trzech miesięcy), - oświadczenia z jakich środków skarżący utrzymuje siebie i syna. W wykonaniu powyższego skarżący oświadczył, że syn przebywa za granicą i nie utrzymuje z nim kontaktu, odnośnie wyciągu z konta bankowego podał, że nie stać go na przedłożenie wyciągów, ponieważ wyciąg za jeden miesiąc kosztuje [...] nadto zlikwidował konto, co potwierdza załączony przez niego dokument. Dodatkowo skarżący przedłożył kserokopię rachunku opłaty za lokal [...] w kwocie [...], fakturę wraz z dowodem opłaty za prąd w wysokości [...], fakturę z dowodem opłaty za ciepłą wodę w kwocie [...], wypowiedzenie umowy konta oraz zaświadczenie z PUP, podające, że od [...] jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1, § 2, § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W rozpoznawanej sprawie skarżący jest zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Stosownie bowiem do art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Nadto R. I. złożył wniosek o ustanowienie adwokata, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o sytuację majątkową, rodzinną i finansową. W złożonym oświadczeniu skarżący podał, że nie uzyskuje żadnych dochodów oraz udokumentował poniesione miesięczne niezbędne wydatki związane z kosztami utrzymania mieszkania na kwotę ok.[...] zł (czynsz [...]). Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie referendarza sądowego złożone oświadczenie jest niewiarygodne i w związku z tym brak było podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji bowiem, gdy skarżący twierdzi, że nie uzyskuje żadnych dochodów, a jednocześnie przedkłada regulowane na bieżąco rachunki na kwotę ok. [...] i są to jedynie stałe wydatki nie uwzględniające kosztów zakupu podstawowych produktów żywnościowych, bez których normalne funkcjonowanie jest niemożliwe, to brak jakichkolwiek przesłanek aby uznać złożone oświadczenie za wiarygodne i w pełni odzwierciedlające jego rzeczywistą sytuację materialną. Nawet gdyby przyjąć, jak twierdził w postępowaniu administracyjnym, że otrzymuje pomoc finansową od przyjaciela i siostry, to również wysokość deklarowanej pomocy nie pokrywała nawet wysokości niezbędnych wydatków. Zatem niemożliwe jest rozpatrzenie wniosku skarżącego w aspekcie jego możliwości finansowych w oparciu o przedstawione oświadczenia. Trzeba podkreślić, że zgodnie z art. 243 P.p.s.a. Sąd (referendarz sądowy) orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma przekonać sąd (referendarza sądowego) o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego (referendarza sądowego) pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności ( postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt I FZ 525/08) W tak ustalonym stanie faktycznym brak było podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia.