II SA/Sz 326/10

referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych w gruncie p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy A.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] uchylającą decyzję organu I instancji w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych w gruncie i przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ponieważ jego dochody za rok [...] r. były znacznie obniżone z powodu podtapiania gospodarstwa ogrodniczego skarżącego i wynosiły ok. [...] zł. Wnioskodawca podał, że comiesięczny dochód z gospodarstwa to ok. [...] zł, a comiesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...] zł, obsługa kredytów zaciągniętych na szklarnie i samochód dostawczy ok. [...] zł miesięcznie. Ponadto, że od trzech lat korzysta z finansowej pomocy rodziny. Wskazał, że żona od trzech miesięcy prowadzi działalność gospodarczą która nie przynosi jeszcze dochodu. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca podał, że spłatę rat kredytu zaciągniętego na budowę szklarni udało mu się odroczyć do [...] r., natomiast spłaty kredytu zaciągniętego na zakup samochodu nie udało się odroczyć i sprawa została skierowana do egzekucji komorniczej. A.S. podał, że mieszka z żoną i [...] letnią córką, posiada dom o pow. [...] m2 i gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia [...] r. Sąd zobowiązał skarżącego do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o prawo pomocy przez: - nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z urzędu gminy o rocznym dochodzie z gospodarstwa rolnego, a w przypadku prowadzenia specjalnego działu produkcji rolnej zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodu za [...] r., oraz za okres od [...] r., - protokołu lub opinii właściwego organu o szkodzie w gospodarstwie rolnym spowodowanej zalaniem w [...] r., - aktualnych dowodów (kopii rachunków) potwierdzających wysokość wydatków na utrzymanie, - dowodów potwierdzających wysokość zadłużenia oraz odroczenia spłaty kredytu uzyskanego na szklarnię, - dokumentów potwierdzających prowadzenie postępowania egzekucyjnego, - oświadczenia co do wysokości i charakteru pomocy uzyskiwanej od członków rodziny, - oświadczenia, czy skarżący korzysta z pomocy opieki społecznej, W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca oświadczył, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej ponieważ jej nie otrzymał, kiedy zwrócił się o pomoc po pierwszym zalaniu [...] lata temu, korzysta tylko z pomocy rodziny i przyjaciół. Podał, że w pierwszych dwóch latach po zalaniu otrzymywał pomoc od rodziny w wysokości ok. [...] zł, a w chwili obecnej utrzymuje się z dochodów z gospodarstwa i renty swojej matki. Wnioskodawca przedłożył decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r. w sprawie wymiaru zaliczek na podatek dochodowy od działów specjalnych produkcji rolnej z której wynika, że dochód skarżącego z upraw, chowu i hodowli za [...] r. wyniósł [...] zł. Przedłożył także harmonogram spłat stanowiący załącznik do umowy pożyczki kwoty [...] zł, oraz aneks nr [...] do tej umowy. Skarżący udokumentował, że toczy się przeciwko niemu sądowe postępowanie egzekucyjne z wniosku Banku , a należność główna wynosi [...] zł. Skarżący nie przedłożył natomiast wyciągów z rachunków bankowych i nie udokumentował jakichkolwiek wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i rodziny. Zarządzeniem z dnia [...]r. Sąd ponownie zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni wyciągów lub wykazów z wszystkich skarżącego i jego żony kont bankowych, pod rygorem rozpoznania wniosku o prawo pomocy na podstawie akt sprawy. Skarżący na wezwanie Sądu nie odpowiedział. Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od ponoszenia tych kosztów jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja prawa pomocy ma więc w założeniu służyć najuboższym, czyli podmiotom dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Koszty sądowe obciążające skarżącego w sprawie na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł, tyle bowiem wynosi wpis od skargi dotyczącej gospodarki wodnej. Skarżący nie wykonał w pełni wezwania Sądu do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej, w szczególności nie przedłożył tak istotnych dowodów jak wyciągi z posiadanych kont bankowych, nie udokumentował też jakichkolwiek wydatków. Okoliczność, że wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku Banku , sama w sobie nie oznacza jeszcze, że skarżący znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej uiszczenie wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Także zobowiązanie się przez wnioskodawcę do spłaty rat pożyczki zaciągniętej na budowę szklarni w kwocie [...] zł rocznie, w dwóch ratach, nie potwierdza bardzo złej sytuacji finansowej. Świadczy natomiast o tym, że faktyczne dochody skarżącego muszą być wyższe niż deklarowane [...] zł rocznie. Wątpliwości budzi także skład rodziny skarżącego. We wniosku o prawo pomocy A.S. podał, że mieszka tylko z żoną i córką, a w oświadczeniu z dnia [...] r. wskazał, że rodzina utrzymuje się z renty jego matki i dochodów z gospodarstwa. Trudno sobie wyobrazić żeby matka skarżącego mieszkając osobno, przekazywała mu swoją rentę. Złożone oświadczenie o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach wnioskodawcy nie było pełne i nie pozwalało na merytoryczne rozpoznanie złożonego wniosku. Wezwanie Sądu skarżący wykonał tylko częściowo, co nie było wystarczające do uznania, by wykazał, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej uiszczenie wpisu od skargi czy dalszych kosztów sądowych. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w postanowieniu.