II SA/Sz 329/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego oddala skargę. Komendant Powiatowy Policji decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 33 ust.1, 2, 3, i art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, § 4 ust. 7 i 10 ust. 1 - 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów oraz Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji, po rozpatrzeniu wniosku asp. w stanie spoczynku M. D., o naliczenie i wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny w służbie podczas pełnienia służby na jednoosobowym stanowisku kierowania, odmówił przyznania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny w służbie, tj. 45 minutowej przerwy podczas pełnienia służby na jednoosobowym stanowisku kierowania. Organ wskazał, że asp. M. D. od dnia [...]r. pełnił służbę, jako zastępca dyżurnego Z. Po zweryfikowaniu grafików służby za okres od 2009 r. do dnia odejścia ze służby tj. 14 sierpnia 2012 r. organ nie potwierdził, aby były policjant posiadał niewykorzystany czas wolny od służby. Z notatek uzyskanych od Naczelnika [...] oraz jego Zastępcy, wynika że w tym okresie służba na stanowisku kierowania pełniona była jednoosobowo. Służba dyżurna miała wówczas o wiele mniej obowiązków do realizacji, niż obecnie. Zwiększenie zakresu obowiązków wymusiło od [...] r. utworzenie pełnej służby dwuosobowej na tym stanowisku. Naczelnicy oświadczyli, że w przypadku zatrzymania bądź doprowadzenia osób do Pomieszczeń dla Osób Zatrzymanych KPP dodatkowo na stanowisku kierowania służbę pełnili inni funkcjonariusze w charakterze profosów. Do służby ochronnej przeszkolono wówczas prawie wszystkich funkcjonariuszy jednostki, aby każdy mógł pełnić służbę przy PDOZ. Odnosząc się do przerw przysługujących na wspomnianym stanowisku naczelnicy wyjaśnili, że służba dyżurna mogła wykorzystać przerwę w służbie pod warunkiem, że w tym czasie zastępował ich inny doświadczony policjant, a dyżurny pozostawał z nim w stałym kontakcie. Organ stwierdził, iż z zebranej dokumentacji wynika, że były funkcjonariusz M. D. korzystał z przerw będąc zastępowany przez innych policjantów, tj. naczelników i ich zastępców, asystentów bądź funkcjonariuszy Wydziału Kryminalnego. Na zmianie od 20:00 do 8:00 służba dyżurna raczej nie korzystała z przerw z uwagi na znikome obciążenie pracą (w tych godzinach występowała mała ilość zgłoszeń i telefonów) i w tym czasie pełniący służbę na stanowisku kierowania miał czas na dłuższy wypoczynek. Przerwy nie były odnotowywane w książce służby. Organ podkreślił, że wnioskodawca ani żaden inny z policjantów pełniących służbę na stanowisku kierowania nigdy nie zgłaszał problemów związanych z wykorzystywaniem przerw w służbie. W wyniku szczegółowej analizy materiału dowodowego Komendant Powiatowy Policji ustalił, że przysługujące w trakcie służby przerwy, o które wnioskował były funkcjonariusz, wliczane były do czasu służby zgodnie z § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów. Organ zaznaczył, że przerwa w służbie nie jest obligatoryjna, a funkcjonariusz może z niej skorzystać w trakcie pełnienia służby w odpowiednim momencie. W odwołaniu od powyższej decyzji M. D. wskazał, że podczas pełnienia służby na jednoosobowym stanowisku kierowania przysługiwała mu przerwa 45 minutowa, z której nie miał możliwości skorzystać. Powyższy fakt można potwierdzić w byłym systemie Ekranu Dyżurnego oraz EKSD, w którym odnotowane były na bieżąco zdarzenia, interwencje, konwoje itp. oraz ewentualne przerwy w służbie zgłaszane przez funkcjonariuszy Policji. Odwołujący się podał, że nie pamięta aby podczas pełnienia służby był zastępowany na swoim stanowisku. W wytycznych odnośnie czasu przerwy w służbie na stanowisku kierowania nie ma zapisu, że dyżurnemu nie przysługuje przerwa w porze nocnej, gdyż jest znikome obciążenie pracą. W ocenie skarżącego nieprawdziwe są informacje, że przysługujące przerwy w służbie były wliczane do czasu pełnienia służby. Fakt ten można bowiem stwierdzić w grafikach służby dyżurnego. M. D. zaznaczył, że w czasie pełnienia przez niego służby nie były przestrzegane przez przełożonego przepisy odnośnie przysługującej przerwy w służbie na stanowisku kierowania jak i przy pełnieniu służby przy PDOZ. Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia [...] r. nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania M. D. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Organ odwoławczy przytaczając stan faktyczny w sprawie podał, że w okresie wskazanym przez skarżącego policjanci Komendy Powiatowej byli przeszkoleni do pełnienia służby przy PDOZ. W związku z tym osoba na stanowisku kierowania mogła wykorzystywać w tym czasie przerwy, gdyż zastępowana była przez doświadczonego policjanta. Wystarczyło jedynie, aby dyżurny zgłosił potrzebę przerwy. Z akt sprawy wynika, że asp. w st. spoczynku M. D. pełniąc służbę na stanowisku kierowania nie zgłaszał problemów wynikających z braku możliwości skorzystania z przerwy. Organ II instancji przytoczył i przeprowadził analizę art. 114 ust. 2, art. 33 ust.1-3 ustawy o Policji oraz przepisów wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów. Zgodnie z § 4 ust. 7 cytowanego rozporządzenia do czasu służby trwającej 8 godzin wlicza się 20 minut przerwy, a do służby trwającej 12 godzin wlicza się 45 minut przerwy. W związku z powyższym przerwa wliczana jest do czasu służby policjanta, za który płacone mu jest uposażenie. Ekwiwalent może przysługiwać jedynie za ponadnormatywny niewykorzystany czas służby. Skarżący natomiast domaga się ekwiwalentu za przerwy wliczane do czasu służby policjanta, za które otrzymał uposażenie przysługujące na stanowisku zastępcy dyżurnego. Zdaniem organu żądanie asp. w st. spoczynku M. D. jest bezzasadne i nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Komendant Wojewódzki Policji powołał się na dokumentację Komendy Powiatowej Policji z której wynika, że policjant w [...] r. w ciągu dnia obsługiwał średnio [...] zdarzeń, natomiast w nocy [...] zdarzeń. W roku [...] było to średnio [...] zdarzeń dziennie i [...] w nocy; w [...] r. było to również średnio [...] zdarzeń w dzień i [...] w nocy, natomiast do września [...] r. było to odpowiednio [...] i [...] zdarzeń. Z powyższego wynika więc, że policjant miał możliwość korzystania z przerw podczas służby. M. D. powyższą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze postawił zarzut: - niezastosowania się do § 1 Zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji oraz ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji; - naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszystkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w konsekwencji dokonanie ustaleń faktycznych niezgodnie ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W uzasadnieniu skargi M. D. wskazał, że w wydanych w sprawie decyzjach organy same przyznają, że na stanowisku kierowania przysługuje przerwa 45 minutowa. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, który brak wypłaty ekwiwalentu argumentuje m. in. wyliczeniem ilości zdarzeń podczas służby na zmianie dziennej i nocnej oraz faktem niezgłaszania przez policjanta problemów dotyczących braku możliwości skorzystania z przerwy. Skarżący zakwestionował wyliczenia ilości zdarzeń podczas pełnienia przez niego służby, zarzucając niepodanie źródła tych informacji. Podkreślił, że praca dyżurnego jednostki Policji nie składa się tylko z wprowadzania zdarzeń ale również z przyjmowania interesantów, odbierania telefonów faxów, nadzoru nad patrolami Policji, sprawdzania informacji w systemach informacyjnych i przekazywania ich dla podległych patroli, nadzoru nad pomieszczeniem dla zatrzymanych, przyjęcia do aresztu, wydania posiłków itp. Komendant Powiatowy Policji przedstawił suche liczby które i tak nie mają wpływu na przysługującą przerwę 45 minutową podczas służby 12 godzinnej. Przełożony powinien, a nawet musi zapewnić przerwę swojemu podwładnemu, gdyż służba dyżurnego jest wyczerpująca i stresująca. W Komendzie Powiatowej Policji nikt z przełożonych nie zapytał się czy dyżurny korzystał z przerwy. W służbie nocnej nie było nawet możliwości, aby ktoś mógł zastąpić dyżurnego, gdyż dyżurny sam przebywał na terenie jednostki. W ocenie skarżącego, brak nadzoru ze strony przełożonych doprowadził do tego, że należna funkcjonariuszowi przerwa nie była wykorzystywana. W odpowiedzi na skargę, Komendant Wojewódzki Policji podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., 1066), art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w § 2 tego przepisu sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga M. D. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji o odmowie przyznania asp. w stanie spoczynku M. D. ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny w służbie tj. 45 minutowej przerwy podczas pełnienia służby na jednoosobowym stanowisku kierowania. Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355), zwanej dalej "ustawą" oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz.U. z 2001 r. poz. 131 nr 1471), zwanego dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 33 ust.1 ustawy, czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym (ust. 2). W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1 (ust. 3 ). Z kolei w myśl art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy, funkcjonariusz Policji zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy. Zgodnie § 4 ust. 1 rozporządzenia, Policjant w zmianowym rozkładzie czasu służby pełni służbę na zmiany trwające po 8 godzin, z zastrzeżeniem ust. 2. Stosownie do § 4 ust. 7 rozporządzenia do czasu służby trwającej 8 godzin wlicza się 20 minut przerwy, a do służby trwającej 12 godzin wlicza się 45 minut przerwy, z zastrzeżeniem ust. 8. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje byłemu policjantowi za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji. Ustawowy czas służby rozliczany 3 miesięcznie nie powinien przekraczać 40 godzin w tygodniu. Jeśli policjant przekroczyłby wskazane granice czasu służby, wówczas oznaczałby to uzyskanie przez niego prawa albo do uzyskania w zamian czasu wolnego albo rekompensaty pieniężnej. Niewykorzystanie 45 minutowej przerwy podczas pełnienia służby nie rodzi po stronie policjanta prawa do uzyskania takiego ekwiwalentu, gdyż jest to odbywanie służby w ustawowo zakreślonym czasie jej pełnienia (§ 4 ust. 7 rozporządzenia). W takiej sytuacji nie ma mowy o ponadnormatywnym czasie pełnienia służby. Ustawodawca nie przewidział rekompensaty pieniężnej za nieskorzystanie z prawa do 45 minutowej przerwy, która jak słusznie wskazał organ wliczana jest do czasu pełnienia służby, za które płacone jest uposażenie. Raz jeszcze należy podkreślić, że na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, funkcjonariuszowi przysługuje ekwiwalent nie za jakikolwiek niewykorzystany czas wolny od służby, a jedynie taki, który został udzielony na podstawie art. 33 ust. 3 tej ustawy – tj. czas wolny w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 tego przepisu (40-godzinny tydzień służby w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym). Ewentualne niewykorzystanie przez funkcjonariusza przysługującej mu przerwy nie powoduje przy tym doliczenia czasu jej trwania do wspomnianego 40-godzinnego tygodnia służby skoro, jak już wskazano powyżej, przerwa wlicza się do czasu służby trwającej 8 lub 12 godzin, za którą funkcjonariusz otrzymuje wynagrodzenie. Wyliczenia organu dotyczące dziennego czy nocnego przebiegu służby M. D. oraz zdarzeń czy interwencji skarżącego na służbie, pozostają bez znaczenia wobec braku zaistnienia w przedmiotowej sprawie, ustawowych przesłanek do żądania wypłacenia ekwiwalentu za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy. Dlatego też w ocenie Sądu, nie doszło w sprawie do naruszenia art. 7, art. 77 k.p.a., gdyż w zakresie wyznaczonym przez przepisy prawa materialnego, organy I i II instancji zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zaskarżona decyzja czyni zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Reasumując, Sąd stwierdził brak podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Z powyższych względów, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718).