II SA/Sz 332/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 kpa wznowił z urzędu postępowanie w sprawach uznania A. R. z dniem [...] r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych zakończoną decyzją ostateczną Starosty Nr [...] z [...] r. utraty przez nią statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. z powodu podjęcia zatrudnienia w ramach robót publicznych zakończonej decyzją ostateczną Starosty nr [...] z [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Starosta na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 151 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a), art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99 poz. 1001) uchylił swoją decyzję nr [...] z dnia [...] r. o uznaniu A. R. za osobę bezrobotną z dniem [...] r. i odmowie przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz swoją decyzję nr [...] z dnia [...] r. o utracie przez nią statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. z powodu podjęcia zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych i orzekł o odmowie uznania A. R. za osobę bezrobotną od dnia [...]r. tj. od dnia rejestracji. Organ I instancji ustalił, że w dniu [...] r. A. R. zarejestrowała się jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W tym zakresie została wydana stronie decyzja nr [...] z dnia [...] r. W dniu [...] dostarczyła skarżąca do organu I instancji decyzję o wykreśleniu jej z dniem [...] r. z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego w dniu [...] r z datą rozpoczęcia działalności [...] r. Z zaświadczenia ZUS z [...] r. organ dowiedział się, że działalność tę skarżąca prowadziła do [...] r. a następnie wyrejestrowała się jako płatnik składek, ale nie wyrejestrowala tej działalności z ewidencji. W ocenie organu I instancji A. R. rejestrując się w dniu [...] r. poświadczyła w karcie rejestracyjnej nieprawdę, gdyż nie miała ona wyrejestrowanej działalności gospodarczej, a jedynie zawieszoną. Faktyczne wyrejestrowanie nastąpiło dopiero [...] r. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. R. podnosząc w nim, że w dacie rejestracji miała zawieszoną działalność gospodarczą, ale punkt 7 karty rejestracyjnej nie pasował treścią do jej sytuacji bowiem zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w dacie rejestracji gdyż działalność tę zawiesiła. Zdaniem skarżącej spełniała warunki do uznania jej za osobę bezrobotną w dacie zgłoszenia. Wskutek odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 10 ust. 4 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 2 lit."f" i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99 poz. 1001 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) ustawy z 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uznał, że bezrobotnym jest osoba, która nie podjęła zatrudnienia pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności. Zdaniem organu I instancji z powyższego przepisu wynika, że osoba, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej powinna być pozbawiona statusu osoby bezrobotnej, chyba że wykaże, iż nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji. Ustawodawca wyraźnie wskazuje, że aby uzyskać status osoby bezrobotnej, prowadzona działalność gospodarcza powinna być wyrejestrowana, a nie zawieszona, jak to miało miejsce w przypadku skarżącej. Podkreślił również, że w oświadczeniu znajdującym się w karcie rejestracyjnej, bezrobotna zaznaczyła punkt 7 wskazując, iż nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzję Wojewody zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie A. R. wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. W skardze skarżąca podniosła te same argumenty co w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem decyzja ta nie jest zgodna z prawem. Na wstępie podkreślenia wymaga, że decyzja będąca przedmiotem kontroli sądu wydana została w wyniku przeprowadzenia nadzwyczajnego trybu postępowania jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. Konsekwencją zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej /art. 16 § 1 kpa/ jest zakaz dokonywania wykładni rozszerzającej przesłanek zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych /por. B.Adamiak : Glosa do wyroku SN z 11 października 1996r., IIIRN 8/96 –OSP 1997, Nr 10, poz. 190/. Z akt administracyjnych wynika, że postępowanie wznowieniowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu postanowieniem z dnia [...] r.wydanym na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1. Starosta w uzasadnieniu orzeczenia podniósł, że A. R. w karcie rejestracyjnej, oświadczyła iż na dzień rejestracji nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem organu jest to poświadczenie nieprawdy dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w myśl art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Przepis ten należy stosować z uwzględnieniem art. 145 § 2 kpa, który stanowi, że "z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub pełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego". Z cytowanych przepisów wynika zatem, że wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa dopuszczalne jest co do zasady wtedy, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, a sfałszowanie dowodu stwierdzone zostało orzeczeniem sądu lub innego organu. Kodeks dopuszcza wyjątek od tej zasady zezwalając na wznowienie postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli spełnione są łącznie niżej wymienione przesłanki : - sfałszowanie dowodu jest oczywiste, - wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Z art. 145 § 3 kpa wynika z kolei, że "z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa". Z zebranego w aktach administracyjnych materiału dowodowego wynika bezspornie, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające ustalenie, że wydane zostało przez sąd lub inny organ orzeczenie stwierdzające sfałszowanie dowodu. Nie zaistniały też przesłanki z art. 145 § 3 kpa. W tej sytuacji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, wznowienie postępowania możliwe byłoby przy ustaleniu, że : 1. dowody, na których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, okazały się fałszywe, 2. sfałszowanie tych dowodów jest oczywiste, 3. wznowienie postępowania jest niezbędne dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ odwoławczy nie zakwestionował decyzji organu I instancji w zakresie powziętego w niej rozstrzygnięcia co do wznowienia postępowania, lecz dopatrzył się naruszenia prawa wyłącznie w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy podjętym przez Wójta Gminy po uchyleniu decyzji dotychczasowej. Zdaniem Sądu, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego takie stanowisko Wojewody narusza przepis art. 145 § 1 pkt 1 § 2 kpa, a w konsekwencji prowadzi do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Zarówno bowiem organ I instancji, jak i organ odwoławczy nie wykazały w uzasadnieniach swych decyzji, że w sprawie wystąpiły łącznie wskazane wyżej przesłanki stanowiące podstawę do wznowienia postępowania na przyjętej w tych decyzjach podstawie prawnej wznowienia. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w karcie rejestracyjnej zamieściła informację, iż nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej i jej nie zawieszała. W świetle treści odwołania, a także twierdzeń skargi co do zrozumienia przez skarżącą treści punktu 7 karty rejestracyjnej nie można stwierdzić, iż oczywisty jest fałsz w złożonej przez A. R. karcie dla potrzeb uznania ją za osobę bezrobotną. Konieczność stwierdzenia sfałszowania dowodu orzeczeniem Sądu lub innego organu wskazana w art. 145 § 2 kpa ma właśnie zapobiec pochopnemu wznowieniu postępowania. Dlatego, jeżeli co do fałszywości dowodu pojawia się chociażby cień wątpliwości, to nie można mówić o oczywistości sfałszowania dowodu, a tym samym brak podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w związku z § 2 kpa. Niezależnie od powyższego, wskazać trzeba, iż nie wykazano w zaskarżonej decyzji również wystąpienia kolejnej – z wyżej usystematyzowanych w pkt 1 – 3 przesłanek wymienionych w art. 145 § 2 kpa. Nie wyjaśniono bowiem jakie to okoliczności wskazują na niezbędność wznowienia postępowania mimo braku orzeczenia stwierdzającego fałsz dowodu. W tym stanie sprawy Sąd uznał, że wznowienie postępowania w niniejszej sprawie nastąpiło z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 kpa, a wobec tego decyzja oparta na przepisie art. 138 § 1 pkt 1 kpa wydana została w realiach niniejszej sprawy z naruszeniem tego przepisu. Podkreślenia wymaga, że sąd nie badał czy w sprawie zachodzą inne podstawy wznowienia, bowiem w tej kwestii nie wypowiedziały się również organy orzekające w sprawie. Jednakże z ustaleń faktycznych organu I i II instancji wynika, iż okoliczność zarejestrowania przez skarżącą działalności gospodarczej a następnie jej zawieszenie i wyrejestrowanie została ujawniona przez Starostę [...] r. i jest to istotne dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W ocenie Sądu organy I i II instancji rażąco naruszyłby prawo wydając decyzje w wyniku wznowienia postępowania podając podstawę prawną wznowienia w oderwaniu od okoliczności faktycznych wynikających ze sprawy (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Sąd nie orzekł w kwestii związanej z zasadnością merytorycznego rozstrzygnięcia dotyczącego uchylenia decyzji z dnia [...] r. orzekającej o uznaniu za osobę bezrobotną z dniem [...] r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych decyzji z dnia [...] r. orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. z powodu podjęcia zatrudnienia oraz odmowie uznania za osobę bezrobotną od dnia [...] r. tj. od dnia rejestracji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji w sposób prawidłowy oceni zebrany w sprawie materiał dowodowy i wyjaśni zarówno podstawę prawną wznowienia postępowania w odniesieniu do okoliczności faktycznych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzeczono jak w sentencji.