II SA/Sz 332/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokat A. L.-M. kwotę [...]zł ([...]) zawierającą należną kwotę podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] (UNP: [...]), wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1382 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą" oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", Prezydent Miasta S. orzekł o wymeldowaniu K. G. (zwanej dalej: "Skarżącą", "Stroną") z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w S.. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania Skarżącej z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w S. zostało wszczęte z urzędu - na podstawie pisma Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. z dnia 20 września 2018r. W toku postępowania organ ustalił, że Skarżąca nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w S.. Wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w S. Wydział I Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt I C [...] nakazano Skarżącej opróżnienie lokalu przy ul. [...] w S. i wydanie go w stanie wolnym Gminie Miasto S.. Jednocześnie ustalono, że Skarżącej przysługuje prawo do lokalu socjalnego przy ul. [...] w S.. Powołując się na dokumenty znajdujące się w aktach sprawy wskazano, że w dniu [...] r., Komornik Sądowy dokonał czynności eksmisyjnych, w trakcie których Skarżąca została przewieziona do szpitala przy ul. [...] w S.. Ponadto w oparciu o protokół zdawczo – odbiorczy Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. z dnia 18 czerwca 2018 r. stwierdzono, że lokal przy ul. [...] w S. został przejęty przez ww. Zarząd i zgłoszony jako wolny. Organ uznał, że wyprowadzenie się Skarżącej miało charakter dobrowolny, jednakże nie dopełniła ona ciążącego na niej obowiązku wymeldowania się. Nie zgadzając się z powołaną decyzją Skarżąca złożyła od niej odwołanie wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku rozpoznania złożonego odwołania decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji za prawidłowe uznał ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji. W oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty Wojewoda stwierdził, że K. G. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w S.. Na skutek bowiem czynności komorniczych dokonanych w dniu [...] r., będących skutkiem wyroku Sądu, Skarżąca opuściła ww. lokal, co zostało ustalone na podstawie protokołu zdawczo – odbiorczego z 18 czerwca 2018 r. oraz pisma ZBiLK w S. z dnia 20 września 2018 r. inicjującego niniejsze postępowanie. Kwestionując wskazaną decyzję K. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której opisała swoją trudną sytuację osobistą i materialną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz utrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustanowiony w ramach prawa pomocy profesjonalny pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 20 maja 2019 r. wniósł o: 1. przeprowadzenie dowodu z kopii opinii psychiatry i psychologa z dnia 12 marca 2019 r. sporządzonej dla potrzeb postępowania przed Sądem Okręgowym w S. sygn. akt: I Ns [...] i opinii dr I. W.- M. sporządzonej dla potrzeb postępowania przed Sądem Rejonowym [...] sygn. akt: VIII RNsm [...]; 2. uchylenie decyzji Wojewody z dnia [...] r. w sprawie [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta S. sygn. akt: [...] z dnia [...] r. w całości; 3. zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oświadczając, iż koszty te nie zostały pokryte przez żadną osobę w żadnej części. Zdaniem pełnomocnika z akt sprawy wynika, iż organ już w dacie wszczęcia postępowania miał wiedzę, że Skarżąca przebywa w SP ZOZ [...] w S., lecz mimo to nie poczynił żadnych ustaleń, czy stan zdrowia Skarżącej umożliwia jej samodzielny udział w postępowaniu i obronę swoich praw. Jednocześnie adwokat zwrócił uwagę na toczącą się od 2016 r. wobec Skarżącej sprawę o ubezwłasnowolnienie częściowe prowadzona pod sygnaturą akt I Ns [...]. W postępowaniu tym biegli psychiatra i psycholog w dniu 12 marca 2019 r. wydali opinię, z której wynika, iż po jednorazowym badaniu uczestniczki nie są w stanie ocenić jej stanu psychicznego i wnieśli o poddanie Skarżącej obserwacji sądowo- psychiatrycznej. Ponadto przed Sądem Rejonowym [...] zawisła sprawa o umieszczenie Skarżącej w DPS bez jej zgody. W toku tego postępowania biegła dr I. W.-M. po jednorazowym badaniu ww. stwierdziła, iż Strona cierpi na chorobę psychiczną pod postacią [...] i nie jest w stanie zaspakajać swoich podstawowych potrzeb życiowych. Mając powyższe na względnie pełnomocnik zarzucił organowi brak dokonania ustaleń, czy skarżąca ma wiedzę o toczącym się postępowaniu oraz czy jej stan zdrowia umożliwia jej udział w postępowaniu administracyjnym. Takie działanie organu naruszało art. 10 § 1 k.p.a., bowiem Skarżąca została pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Na rozprawie dnia 24 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że dokumenty przedłożone wraz z pismem procesowym z dnia 20 maja 2019 r. miałyby istotne znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia przez Sąd bowiem wskazywały na wątpliwość MOPS w S. co do stanu zdrowia skarżącej już w trakcie postępowania. Jednocześnie zwrócił uwagę na orzeczenie o niepełnosprawności Skarżącej, wydane przed 2016 rokiem. Sąd na rozprawie postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić wnioski dowodowe zawarte w piśmie procesowym z dnia 20 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 j.t. ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Przeprowadzona przez tutejszy Sąd kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, pod kątem powyższego kryterium wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Przystępując do zbadania zasadności skargi, w pierwszej kolejności należało się zatem odwołać do przepisów, które stanowiły materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zdaniem Sądu, niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy materiał dowodowy, został zebrany i oceniony przez organ w sposób prawidłowy. Z protokołu zdawczo – odbiorczego przejęcia lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w S. z dnia 18 czerwca 2018 r., jak też pisma z dnia 20 września 2018 r. Kierownika Działu Techniczno Eksploatacyjnego Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w S. wynika, że lokal ten został opuszczony przez dotychczasowego najemcę, czyli Skarżącą w wyniku eksmisji, dokonanej w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego [...] w S. Wydziału I Cywilnego (sygn. akt I C [...]) nakazującego Skarżącej opróżnienie wskazanego lokalu oraz ustalającego dla Niej prawo do lokalu socjalnego. Skarżąca nie podważyła skutecznie tych ustaleń, ani też nie wykazała takich naruszeń w prowadzonym przez organ postępowaniu administracyjnym, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji Sąd uznał, że możliwa jest kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem prawidłowości zastosowania przez organ materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia. Przesłanką wymeldowania jest trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca stałego pobytu, które w zasadzie winno obejmować nie tylko fizyczne opuszczenie lokalu, ale także zamiar zerwania więzi z tymże miejscem pobytu (art. 25 ustawy o ewidencji ludności). Oba te elementy winny stanowić przedmiot ustaleń organu w toku postępowania o wymeldowanie. Istnieją jednak okoliczności, które znoszą powinność organu ewidencyjnego badania przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu. W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2025/17, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, na równi z dobrowolnością należy traktować te sytuacje, w których dotychczas zameldowany nie ma już prawa przebywania w danym lokalu. Typowym tego przykładem jest wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze trwałym, skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania. W takiej sytuacji, na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego, prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Wykonanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję jest działaniem legalnym uprawnionego organu państwowego. Nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest w takim przypadku badanie woli, czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i opuszcza miejsce pobytu stałego wykonując prawomocny wyrok sądowy – dobrowolnie lub na skutek podjętych czynności egzekucyjnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd uznał, iż organy prawidłowo uznały, że wystąpiły w niej okoliczności uzasadniające trwałe opuszczenie lokalu przez Skarżącą. Nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy argumentacja pełnomocnika Skarżącej dotycząca braku dokonania przez organ ustaleń odnośnie tego, czy stan zdrowia Skarżącej umożliwiał jej udział w postępowaniu administracyjnym. Podkreślenia wymaga, że brak jest podstaw prawnych obligujących organy do dokonywania ustaleń w powołanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania Skarżąca posiadała pełną zdolność do podejmowania czynności w postępowaniu, zaś jak przyznał pełnomocnik w piśmie procesowym z dnia 20 maja 2019 r. sprawa o ubezwłasnowolnienie częściowe Skarżącej nie została zakończona. W tej sytuacji skoro Skarżąca miała pełną zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych, zatem brak było postaw do zastosowania art. 34 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Uwzględniając powyższe, Sąd na rozprawie dnia 24 lipca 2019 r. oddalił wnioski dowodowe zawarte w piśmie procesowym z dnia 20 maja 2019 r. dotyczące stanu zdrowia psychicznego Skarżącej. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. ma jedynie charakter uzupełniający, prowadzenie zaś dowodów zależy od uznania sądu. Powyższe wynika z tego, że kompetencje sądu obejmują dokonanie oceny postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy administracji. Zatem uzupełniające postępowanie dowodowe przed sądem nie znajduje uzasadnienia, w sytuacji gdy w ocenie Sądu sprawa została wystarczająco wyjaśniona w toku prowadzonego przez organy postępowania. W rezultacie nie można się zgodzić z podniesionym przez pełnomocnika zarzutem dotyczącym naruszenia w postępowaniu art. 10 § 1 k.p.a. Z akt administracyjnych wynika, że przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej organ pismem z dnia 14 grudnia 2018 r. zawiadomił Skarżącą o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, które zostało Jej doręczone w dniu 19 grudnia 2018 r. W dniu 7 stycznia 2019 r. poinformowano Skarżącą o podjęciu decyzji przez organ I instancji (k. 45 akt administracyjnych), od której Strona w terminie złożyła odwołanie. Z kolei decyzja organu II instancji została wydana w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu wyjaśniającym przed organem I instancji. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, Skarżącej zapewniono czynny udział w postępowaniu. Wyjaśnić przy tym należy, że zarzut w tym zakresie może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Koniecznym było zatem wskazanie przez stronę, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero bowiem wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Podsumowując Sąd stwierdził, że kontrola zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem, nie dała podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub naruszenia prawa procesowego. Brak jest przesłanek do uznania, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Decyzje organów obu instancji zawierają wszystkie niezbędne elementy, a ich uzasadnienia w stanie faktycznym i prawnym ustalonym w sprawie są prawidłowe. W tym stanie rzeczy, ponieważ zawarte w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.