II SA/Sz 333/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] Uzasadnienie: Decyzją z dnia [...] r., nr [...]/2017 Prezydent Miasta K. na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) oraz art. 7 pkt 1, 6, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 1 i 3a, art. 107, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), zmienił decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] w ten sposób, że od dnia [...] r. do chwili ustania potrzeby orzekł o wysokości zasiłku stałego przysługującego E. S. w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie wywiadu środowiskowego stwierdził, że dochód strony uległ zmianie. W związku z powyższym od [...] r. przysługuje zainteresowanej zasiłek stały w wys. [...] zł miesięcznie. E. S. odwołała się od ww. decyzji z uwagi na brak przyznania – wyrównania zasiłku stałego za [...] r. Wskazała, że decyzja o dodatku mieszkaniowym została uchylona wskutek cofnięcia wniosku o jego przyznanie, więc zmienił się dochód, który wliczany był do ustalenia zasiłku stałego. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium przytoczyło treść art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej a następnie wskazało, że przyznany odwołującej się zasiłek stały, mocą decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., wynosił od [...] r. do [...] r. [...] zł, gdyż we [...] r. strona nie posiadała żadnego dochodu. Od [...] r. dochód strony wynosił [...] zł (dodatek mieszkaniowy) i nie przekraczał kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. [...] zł. Od [...] r. do chwili ustania potrzeby przysługiwał stronie zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie, który stanowił różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej ([...] zł) a dochodem tej osoby ([...] zł), tj. [...] zł - [...] zł = [...] zł. W [...] r. uległa zmianie sytuacja dochodowa strony, ponieważ odwołująca się złożyła prośbę o rezygnację z dodatku mieszkaniowego i z tego względuod [...] r. uległa zmianie kwota przyznanego zasiłku stałego. W związku z powyższym od [...] r. przysługuje stronie zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie. Wobec powyższego Kolegium, w oparciu o art. 106 ust. 5 ustawy oraz na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, z uwzględnieniem przytoczonych przepisów ustawy o pomocy społecznej uznało, że pierwszoinstancyjnemu rozstrzygnięciu nie można zarzucić naruszenie prawa. Organ zwrócił uwagę, iż decyzja organu orzekającego o przyznaniu zasiłku stałego nie jest decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego. Podkreślił, że przepisy art. 37 ustawy o pomocy społecznej z uwzględnieniem wymagań art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy nie pozostawiają organowi swobody w ocenie sytuacji materialnej uzasadniającej udzielenie pomocy. Odnosząc się do wniosku strony zawartego w odwołaniu dot. wyrównania zasiłku stałego za [...]. Kolegium wyjaśniło, że za ten miesiąc przyznany miała strona dodatek mieszkaniowy, który spowodował zmniejszenie wysokości zasiłku stałego w [...] r. o kwotę przyznanego dodatku mieszkaniowego. E. S. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc, że winna otrzymać wyrównanie zasiłku stałego za okres w którym był wliczany dodatek mieszkaniowy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Przedmiotem kontroli sądowej stało się orzeczenie utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji wydaną m.in. w oparciu o art. 155 k.p.a. W myśl ww. przepisu, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Okoliczności faktyczne sprawy są niesporne. Z przekazanych przez organ akt wynika, że pierwotną decyzją z dnia [...] r. ustalono skarżącej prawo do zasiłku stałego od [...] r. (do chwili ustania potrzeby) w wys. [...] zł miesięcznie, bowiem do dochodu strony wliczono dodatek mieszkaniowy przyznany decyzją z dnia [...] r. od dnia [...] r. w wys. [...] zł miesięcznie. Następnie Prezydent Miasta K. decyzją z [...] r., uwzględniając wniosek strony, uchylił od dnia [...] r. decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego informując w jej uzasadnieniu, że wystąpi do zarządcy budynku o zwrot dodatku za okres od [...] do [...] r. w kwocie [...]zł. Rozpoznając wniosek skarżącej o uwzględnienie ww. decyzji z [...] r. o cofnięciu prawa do dodatku mieszkaniowego od [...] r., również powołując się na art. 155 k.p.a., Prezydent Miasta K. nie uwzględnił jednak w pełni wniosku strony oraz skutków prawnych wydanej [...] r. decyzji, z mocą wsteczną pozbawiającej skarżącą prawa do dodatku mieszkaniowego. Wobec przymiotu ostateczności decyzji z [...] r. wydanej w trybie art. 155 k.p.a. z mocą ex tunc, pomimo wypłaconego za [...] r. dodatku mieszkaniowego i żądania jego zwrotu od zarządcy budynku doszło do sytuacji, w której skarżąca decyzją Prezydenta Miasta K. została pozbawiona z mocą wsteczną prawa do dodatku mieszkaniowego, a pomimo to następną decyzją tegoż organu, zmieniającą decyzję w sprawie zasiłku stałego, okoliczności tej nie uwzględniono. Również organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że za [...] r. strona miała przyznany dodatek mieszkaniowy, który spowodował zmniejszenie wysokości zasiłku stałego. Sąd rozważając powyższe okoliczności zwrócił uwagę, że zarówno decyzja w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy jak i wydana następnie decyzja zmieniająca wysokość zasiłku stałego podjęte zostały z powołaniem się na art. 155 k.p.a. Przepis ten jednoznacznie określa, że jedną z podstawowych przesłanek jego zastosowania jest zgoda strony na uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej. Obowiązkiem organu jest również zbadanie, czy za jej zmianą bądź uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony i czy przepisy szczególne nie sprzeciwiają się takiej zmianie bądź uchyleniu decyzji. Stanowisko skarżącej artykułowane przed organami administracji w sposób oczywisty miało doprowadzić do sytuacji, w której skarżąca zrezygnowała z pobierania dodatku mieszkaniowego aby dzięki temu uzyskiwać zasiłek stały w pełnej wysokości [...] zł. Intencja strony w tym zakresie wydaje się być jednoznaczna. Na pewno zaś skarżąca, inicjując postępowania w sprawie uchylenia decyzji o dodatku mieszkaniowym i zmiany decyzji o zasiłku stałym, nie zakładała, że w wyniku wydania nowych decyzji poniesie faktycznie finansowo stratę. Uwzględniając sytuację dochodową i majątkową skarżącej, która poza wsparciem z M. O. P. S. w K. nie uzyskuje żadnych dochodów, utrata prawa nawet do części zasiłku stałego ma istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości jej egzystencji. Zdaniem Sądu, rozpoznając sprawę Prezydent Miasta K. winien uwzględnić oczekiwania skarżącej w miarę posiadanych kompetencji i zastosować przepisy prawa w sposób, który będzie uwzględniał słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.), w szczególności przy wydawaniu obu decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Prezydent Miasta K. albo winien uchylić decyzję w przedmiocie dodatku mieszkaniowego ze skutkiem ex nunc, co uzasadniałoby również od tego momentu zmianę decyzji w sprawie zasiłku stałego, uwzględniającego pozbawienie strony dodatku mieszkaniowego (zmianę sytuacji dochodowej) albo pozbawiając skarżącą prawa do dodatku mieszkaniowego z mocą wsteczną fakt ten wziąć pod uwagę przy zmianie decyzji w sprawie zasiłku stałego, którego pierwotne wydanie opierało się na założeniu istnienia w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] r. o dodatku mieszkaniowym. W przeciwnym przypadku nie sposób uznać, że decyzja z dnia [...] r. została wydana za zgodną strony i przy uwzględnieniu jej słusznego interesu. Takie działanie organu naruszyło również jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 9 k.p.a., wedle której, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Sąd uznał, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie dostrzegł wskazanych wyżej naruszeń przepisów postępowania, tj. art. 155 w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkować to musiało uwzględnieniem skargi, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). Ponownie rozstrzygając sprawę Prezydent Miasta K. obowiązany będzie wziąć pod uwagę przedstawione w uzasadnieniu wyroku spostrzeżenia co do sposobu wykładni i zastosowania przepisów prawa.