II SA/Sz 334/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant Aneta Kukla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J. S. kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy , na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego – po rozpatrzeniu wniosku M. S. – orzekł o braku podstaw do wymeldowania J. S. z lokalu [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że M. S. wnosząc o wymeldowanie J. S. wskazał, iż [...]r. Sporadycznie przebywa pod wskazanym adresem". Burmistrz ustalił, powołując się na informację Komisariatu Policji oraz zeznania M. S., że J.S. nie zamieszkuje w lokalu w którym jest zameldowana na stałe i przebywa . Cytując fragmenty zeznań wnioskodawcy, który wskazał na dobrowolne opuszczenie przez J. S. lokalu w którym była zameldowana na pobyt stały oraz zeznania samej J. S. negującej ten fakt i podnoszącej, że opuszczenie to było podyktowane narastającym konfliktem z mężem, który nadużywa alkohol i uniemożliwia jej swobodne korzystanie z mieszkania, a także twierdzącej, że czyniła i czynić będzie starania w kierunku powrotu do miejsca zameldowania, bo nie ma gdzie mieszkać organ przyjął, że nie zachodzą przesłanki do wymeldowania J. S. Odwołanie od tej decyzji wniósł M. S. kwestionując zasadność oparcia się przez organ I instancji na zeznaniach J. S. i podnosząc, że są to zeznania fałszywe a opuszczenie przez nią lokalu było dobrowolne, wynikało z podjęcia pracy poza miejscem zamieszkania. Wojewoda , decyzją z dnia [...]r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) uchylił w całości decyzję organu I instancji orzekł o wymeldowaniu J. S. z pobytu stałego w lokalu położonego w [...]. Wojewoda na wstępie uzasadnia przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz wyjaśnił istotę ewidencji ludności wskazując, że zameldowanie i wymeldowanie winno odzwierciedlać rzeczywisty stan a nie ma służyć fikcji meldunkowej tj. odzwierciedlać nie istniejący stan faktyczny, co do miejsca zamieszkania danej osoby. Organ odwoławczy ustalił, że w sprawie jest bezsporne, iż J. S. nie mieszka w lokalu w [...] co najmniej od [...]r. i obecnie mieszka w Koszalinie przy ul. [...]. Ponadto Wojewoda powołał się na zawarte w protokole z dnia [...]r. oświadczenie J. S., że dobrowolnie opuściła przedmiotowy lokal i że nie zameldowała się w aktualnym miejscu zamieszkania na pobyt czasowy. Wskazał też, że z treści pisma Komisariatu Policji z dnia [...]r. wynika, że J. S. rzadko – raz na kilka miesięcy – przyjeżdża do przedmiotowego lokalu. Z powyższych dowodów organ odwoławczy wyprowadził wniosek, że "bezspornym jest zatem, że lokal nr [...] nie stanowi miejsca, w którym koncentrują się jej interesy życiowe". W konkluzji Wojewoda stwierdził, że dalsze utrzymywanie zameldowania na pobyt stały J. S. w przedmiotowym lokalu prowadzi do utrzymania ewidencji ludności w fikcji i skutkuje nie realizowaniem celu jakiemu służy instytucja zameldowania (potwierdzenie faktu pobytu). Z tych względów Wojewoda stwierdził, że została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu opisana w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i dlatego należało uchylić decyzję organu I instancji, i orzec o wymeldowaniu. Skargę (uzupełnioną pismem z dnia [...]r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła J. S., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca zarzuciła, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Podniosła, że z przyczyn rodzinnych przebywała czasowo u córki mieszkającej w [...]. W tym czasie źródłem utrzymania były alimenty w kwocie [...] zł, które nie wystarczały na utrzymanie i dlatego podjęła pracę. Do miejsca stałego zameldowania przyjeżdżała raz w tygodniu na sobotę i niedzielę. W mieszkaniu tym posiadała rzeczy osobiste. Nie opuściła mieszkania dobrowolnie a opuszczenie to nie miało trwałego charakteru. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję, nie uwzględnił dowodów wskazujących na krótkotrwałą nieobecność strony w miejscu zameldowania, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Ponadto podniosła, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu, będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Skarżąca od [...]r. stale przebywa w miejscu swojego zameldowania, a od [...]r. podjęła pracę w sąsiedniej miejscowości. Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod wzglądem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli, Sąd zobowiązany jest zbadać czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga J. S. okazała się uzasadniona. Podstawę materialnoprawną wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 26 sierpnia 2006r., zgodnie z którym, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Trafnie wywiódł organ odwoławczy, że ewidencja ludności polega na rejestracji danych co do miejsca zamieszkania i ma odzwierciedlać rzeczywisty stan faktyczny, co do miejsca zamieszkania danej osoby. jednakże umknęło uwadze organu odwoławczego, że nie każde opuszczenie stałego miejsca zamieszkania stanowi przesłanką do wymeldowania. O opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter stały. Z powyższych rozważań prawnych wynika, że kluczowe znaczenie w sprawie miało ustalenie czy opuszczenie miejsca stałego zamieszkania przez skarżącą było dobrowolne w takim rozumieniu znaczenia tego pojęcia jak wynika to z art. 15 ust. 2 ustawy. Nie przesądzając zatem ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy Sąd stwierdził, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa, a także art. 107 § 3 kpa, bowiem organ odwoławczy opierając się wyłącznie na dowodach przeprowadzonych przez organ I instancji i dokonując ich wybiórczej oceny a przy tym nie wskazując dlaczego dokonał oceny odmiennej od oceny organu I instancji, poczynił odmienne od tego organu ustalenia faktyczne, i wydał rozstrzygnięcie kasacyjno – reformatoryjne orzekając odmienne co do istoty sprawy. W związku z powyższym stwierdzeniem wyjaśnić trzeba, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą przez organ I instancji oraz dokonać oceny prawidłowości decyzji tego organu, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym i dokonaniu jego oceny. Warunkiem uznania decyzji kasacyjno – reformatoryjnej za zgodną z prawem, jest uzasadnienie przez organ odwoławczy w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 kpa odmiennej oceny dowodów i w związku z tym poczynienie odmiennych ustaleń niż uczynił to organ I instancji. Wynika z tego, że organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę powinien wziąć pod uwagę cały zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy w kontekście zarzutów odwołania. Jeżeli zatem strona odwołująca się domaga się odmiennego rozstrzygnięcia sprawy i nie wskazuje nowych dowodów, zaś organ odwoławczy w ramach art. 136 kpa nie uzupełnia materiału dowodowego ani też nie widzi podstaw do wydania decyzji kasacyjnej stosownie do art. 138 § 2 kpa, to takie rozstrzygnięcie kasacyjno – reformatoryjne może być uznane za zgodne z prawem, jeśli nie narusza art. 7, art. 77, 80 kpa i art. 107 § 3 kpa. Innymi słowy rzecz ujmując, organ II instancji w takiej sytuacji musi wykazać, że rozstrzygnięcie merytoryczne organu I instancji oparte zostało na błędnych ustaleniach faktycznych będących następstwem wadliwej (naruszającej art. 7,77 i 80 kpa) oceny dowodów zgromadzonych w sprawie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, że Wojewoda czyniąc ustalenia co do dowolności opuszczenia przez skarżącą lokalu, oparł się na fragmencie zeznań skarżącej wyrwanych z ich całego kontekstu, nie dostrzegając, że kompleksowa analiza tych zeznań pozwala również na odmienną ocenę, a więc taką jakiej dokonał organ I instancji. W szczególności zauważyć trzeba, że strona mówiąc o dobrowolnym opuszczeniu lokalu mogła określić w ten sposób zarówno swoją motywację jak i okoliczności samego opuszczenia lokalu. Okoliczności tych organ odwoławczy nie wyjaśnił, bowiem nie rozpytał J. S. co rozumie pod pojęciem dobrowolnego opuszczenia, a więc czy chodziło o to, że nie użyto wobec niej przemocy, czy też o to, że opuściła lokal z zamiarem stałego opuszczenia. Organ odwoławczy dokonując tej uproszczonej oceny, utracił z pola uwagi takie stany faktyczne w których osoby zameldowane na pobyt stały opuszczają to miejsce dobrowolnie i na dłuższy czas, co wcale nie jest równoznaczne ze zmianą miejsca centrum życiowego i zerwaniem więzi z lokalem będącym miejscem ich stałego pobytu. Występuje to szczególnie w przypadku podjęcia nauki poza miejscem stałego zamieszkania, pracy w innej miejscowości czy też okresową opieką nad wymagającym tego członkiem rodziny mieszkającym w innej miejscowości. Skarżąca od początku wskazywała nie tylko na okoliczności związane z konfliktem małżeńskim (któremu M. S. przeczył w odwołaniu), ale także podniosła, że motywem zamieszkania w innej miejscowości było znalezienie tam pracy, co jednak według niej nie było równoznaczne z realizacją opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania na stałe. W tej sytuacji przy przeciwnym układzie dowodów i nie do końca precyzyjnym przesłuchaniem skarżącej, dokonanie przez organ odwoławczy odmiennych ustaleń od ustaleń organ I instancji, jest co najmniej przedwczesne i razi dowolnością a zatem narusza art. 7, art. 77, 80 i art. 107 § 3 kpa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie Sądu wskazane naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ odwoławczy rozważy czy dla wyjaśnienia okoliczności mających znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia a w szczególności kwestii dobrowolności i trwałości opuszczenia przez skarżącą lokalu, wystarczające będzie uzupełnienie postępowania dowodowego przez przesłuchanie skarżącej czy też niezbędne będzie na tyle szerokie postępowanie dowodowe które uzasadnia rozstrzygnięcie po myśli art. 138 § 2 kpa. Powinnością organu będzie także wydanie orzeczenia po faktycznym zapewnieniu stronom czynnego udziału w postępowaniu w rozumieniu art. 10 § 1 kpa, której to zasady nie respektowano przed wydaniem zaskarżonej decyzji, umożliwiając tym samym naprowadzenie nowych dowodów. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało uchylić zaskarżoną decyzję. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy, a orzeczenie o kosztach postępowania oparte zostało na mocy art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.