II SA/Sz 339/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Protokolant Małgorzata Frej, po rozpoznaniu w Wydziale II Sz na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku oddala skargę Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...], odmówił A. M. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę A. M. na okres od 1 stycznia 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano w niej art. 104 Kpa, art. 20 ust. 3 w związku z art. 3 pkt 18, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 8 pkt 6, art. 14 ust. 1, art. 23, art. 24 ust.2, art. 26, art. 27, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992), § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz. 881, z późn. zm.) , § 1, § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130,poz. 903). Z ustaleń organu zawartych w treści uzasadnienia tej decyzji wynika, że córka wnioskodawczyni (ur. [...]) rozpoczęła studia na Wydziale [...] Uniwersytetu [...], lecz nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z tego powodu organ stwierdził, wyjaśniając treść art. 6 ust. 1 i art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania świadczeń rodzinnych na córkę A. W odwołaniu A. M. domagała się "rozpatrzenia zasadności" powyższej decyzji argumentując, że nie przekonuje jej uzasadnienie, gdyż spełnia warunki określone w art. 6 i art. 3 pkt 19 ustawy, a organ I instancji błędnie powołuje się na art. 6 ust. 1 i art. 3 pkt 18. Strona domagała się ponadto wyjaśnienia zasadności stanowiska MOPS w K. zawartego w piśmie stanowiącym odpowiedź na jej pismo z dnia [...] w sprawie wysokości zasiłku rodzinnego przysługującego na rok 2005-2006 oraz rozstrzygnięcia, czy kwota zasiłku rodzinnego przyzna na córkę A. za okres 2005-2006 jest zaniżona. W konkluzji odwołująca się wniosła o wyrównanie kwoty należnego zasiłku rodzinnego za rok szkolny 2005- 2006 oraz przyznanie zasiłku rodzinnego na uczącą się córkę w szkole wyższej na bieżący rok szkolny zgodnie z art. 6 pkt 1a oraz art. 3 pkt 19 ustawy o zasiłkach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 6 ust. 1 pkt 3, art. 8 pkt 6 i art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 z 2003 r. poz. 2255 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Wyjaśniając w uzasadnieniu decyzji powody nieuwzględnienia odwołania Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 6 ust.1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje do 24 roku życia, jeżeli dziecko kontynuuje naukę w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy ustalił, że córka strony kontynuuje naukę na studiach wyższych, ale nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i dlatego stwierdził brak podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego oraz związanych z nim dodatków, o których mowa w art. 8, a wiec także dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Ponadto Kolegium wskazało jak kształtowała się wysokość zasiłku rodzinnego w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2006 r. W skardze zatytułowanej "odwołanie" wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. A. M. stwierdziła, że zgadza się z zaskarżoną decyzją w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego na rok szkolny 2006 – 2007, mimo że spełnia kryterium dochodowe, a córka kontynuuje naukę, natomiast nie zgadza się z wyjaśnieniem Kolegium w kwestii zasiłku rodzinnego w roku szkolnym 2005 – 2006 przyznanego decyzją MOPS i zarzuciła, że organ nie podał podstawy prawnej swego stanowiska w tej kwestii. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, zaś ustosunkowując się do zarzutu skargi wyjaśniło, że kwoty zasiłków rodzinnych nie były przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia sprawy, dlatego nie podano wszystkich podstaw prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie wyjaśnić trzeba, skoro z treści skargi oraz późniejszych pism strony wynika brak orientacji skarżącej odnośnie do procedury administracyjnej oraz sądowo-administracyjnej, że przedmiot sprawy sądowo-administracyjnej wywołanej skargą wniesioną na decyzje ostateczną organu administracji publicznej określony jest przez przedmiot sprawy administracyjnej zakończonej tą decyzją. Z kolei przedmiot sprawy rozpatrywanej w administracyjnym toku instancji przez organ odwoławczy wyznaczony zostaje przez przedmiot sprawy rozpoznanej przez organ I instancji. Innymi słowy, jeśli – tak jak zaistniało to w niniejszej sprawie – A. M. podaniem z dnia [...] wniosła o "ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego" na córkę A. M., to ani organy obu instancji administracyjnych, ani sąd nie były uprawnione do zmiany tego przedmiotu, czyli do zajmowania stanowiska (w granicach swoich kompetencji) w sprawach innych świadczeń rozstrzygniętych innymi decyzjami, nawet wówczas gdy strona o to wniosła w odwołaniu od decyzji organu I instancji i w skardze do sądu. Jeśli zatem organ I instancji, postępując zgodnie z prawem, wydał decyzję w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia [...], co było sprawą nową w stosunku do sprawy zakończonej jego wcześniejszą decyzją przyznającą ten zasiłek na lata 2005- 2006r., to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., miało obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach przedmiotowych i podmiotowych wyznaczonych decyzją organu I instancji wydaną w dniu [...]. Dlatego zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji żądanie rozstrzygnięcia przez Kolegium, czy skarżąca otrzymała "zaniżoną kwotę zasiłku w roku szkolnym 2005-2006" jako wykraczające poza granice przedmiotowe sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji, od której wniesiono odwołanie, a zatem nie mogło być przez organ II instancji rozpoznane. W przeciwnym razie Kolegium naruszyłoby wyrażoną w art. 16 § 1 Kpa zasadę ogólną trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, co z kolei stanowiłoby rażące naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa skutkujące nieważnością takiej decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, że skoro decyzja, której "sprawdzenia" domagała się strona, była decyzją ostateczną, wobec tego nie było możliwe badanie jej zgodności z prawem w postępowaniu odwoławczym w zwykłym trybie postępowania administracyjnego. Z tych względów formułowane w skardze zarzuty dotyczące braku wskazania przez organ II instancji podstaw prawnych podanych w uzasadnieniu decyzji kwot zasiłku rodzinnego za lata 2004-2006 są całkowicie bezpodstawne, gdyż Kolegium nie miało uprawnień do merytorycznego zajmowania się tą kwestią w niniejszej sprawie. Organ II instancji kierując się zapewne wyrażona w art. 9 Kpa zasadą ogólną informowania stron, podał stronie informacyjnie wysokość przewidzianych prawem zasiłków we wskazanym w odwołaniu okresie, czego nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem w tym przedmiocie i co nie otwiera drogi do kwestionowania zgodności z prawem materialnym tej informacji w skardze do sądu. Odpowiedniejszym, zdaniem sadu, zastosowaniem wskazanej w art. 9 Kpa zasady, byłoby zamieszczenie przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia, dlaczego Kolegium nie może w postępowaniu odwoławczym toczącym się w zwykłym trybie weryfikować decyzji ostatecznej. Pozwoliłoby to stronie na racjonalne rozważenie celowości wnoszenia skargi do sądu. Wobec powyższego, kwestia zgodności z prawem wcześniejszej decyzji przyznającej zasiłek rodzinny, jako nie będąca przedmiotem sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną do sądu decyzją ostateczną, nie mogła być przedmiotem sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie. Wprawdzie A. M. w skardze podniosła, że zgadza się z decyzją w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego, to jednak z uwagi na wynikające z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) związanie sądu granicami sprawy a niezwiązanie granicami skargi należało z urzędu dokonać kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Kontrola ta doprowadziła do stwierdzenia, że istotne okoliczności faktyczne sprawy są niesporne. Początkowe wątpliwości strony budziło natomiast zastosowanie wskazanych w podstawie prawnej decyzji organu I instancji przepisów prawa materialnego. W ocenie sądu - w świetle brzmienia art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz.992 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu zaskarżonej decyzji – nie ulega wątpliwości, że dla przyznania prawa do zasiłku rodzinnego (a w konsekwencji z mocy art. 8 ustawy również dodatków do tego zasiłku) w odniesieniu do osoby, która ukończyła 18 rok życia, jednak nie ukończyła 24 roku życia i kontynuuje naukę w szkole wyższej ustawodawca przewidział oprócz przesłanki spełnienia kryterium dochodowego także warunek posiadania orzeczenia o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Warunek ten w kontrolowanej sprawie nie został spełniony, co jest bezsporne. Córka skarżącej wprawdzie nie ukończyła 21 roku życia jednakże nie mogła zostać w dacie orzekania przez organy zakwalifikowana do podmiotów wskazanych w art. 6 ust.1 pkt 2, bowiem nie pobiera już "nauki w szkole" w rozumieniu zdefiniowanym w art. 3 pkt 18, lecz kontynuuje naukę w szkole wyższej. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych decyzja prawa nie narusza Mając powyższe na względzie, należało na podstawie art. 151 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalić skargę.