II SA/Sz 343/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 września 20011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy M.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżący, zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień [...]r., złożył wniosek o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego sytuacja jest dramatyczna ponieważ choruje i mimo sześciu miesięcy leczenia nadal jest niezdolny do pracy, a obecnie złożył wniosek o rentę inwalidzką z KRUS. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma dochodów ani żadnego majątku, dlatego korzysta z pomocy rodziców i rodzeństwa. Wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia dowodów dotyczących jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy tj; - wyciągów lub wykazów z wszystkich skarżącego, jego żony i rodzeństwa rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających dochody uzyskane przez wszystkich członków rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie domu (mieszkania) w [...], z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego liczby osób pozostających w gospodarstwie domowym oraz korzystania z pomocy opieki społecznej w okresie ostatniego roku. Skarżący nie przedłożył dokumentów źródłowych. Oświadczył natomiast, że jest stanu wolnego i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, dlatego nie jest w stanie przedłożyć dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej rodziców i rodzeństwa. Ponownie wskazał, że jest bez środków do życia, ale nie korzystał z pomocy ośrodka pomocy społecznej. Wnioskodawca oświadczył, że aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym . Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011 r. referendarz sądowy odmówił M.K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o przysługującym prawie wniesienia sprzeciwu doręczono wnioskodawcy w dniu 24 czerwca 2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k.[...]). W dniu [...] r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym k. [...]) M.K. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pismo zatytułowane "zażalenie", w którym zażądał uchylenia postanowienia z dnia 17 czerwca 2011 r. oraz przyznania adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie tym poinformował, że został zwolniony z Zakładu Karnego, lecz nadal jest bez środków do życia. Sąd potraktował ww. pismo jako sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego wydanego w przedmiocie prawa pomocy i pismem z dnia [...] r. wezwał skarżącego do wskazania w terminie 7 dni, od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy do przedłożenia: -oświadczenia z jakiego powodu skarżący nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, -dowodów potwierdzających wydatki skarżącego na leki z ostatnich 3 –miesięcy, -dowodów potwierdzających dochody uzyskane przez matkę skarżącego M.K., ojca skarżącego I.K. i rodzeństwa skarżącego z ostatnich 3 miesięcy, -dokumentu (odpisu z księgi wieczystej lub kopii stosownego aktu notarialnego) wskazującego do kogo należy nieruchomość położona przy ul. [...] oraz jaka jest jej powierzchnia, wraz z kserokopią decyzji w sprawie podatku od tej nieruchomości za bieżący rok. Powyższe wezwanie zostało doręczone M.K. w dniu 14 lipca 2011 r., jednakże do dnia dzisiejszego skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż na postanowienie referendarza sądowego nie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, tylko sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd, mając powyższe na uwadze oraz treść żądania zawartego w piśmie zatytułowanym "zażalenie" z dnia 30 czerwca 2011 r. (w którym skarżący wnosi m.in. o przyznanie prawa pomocy), przyjął, iż wolą skarżącego było w istocie wniesienie prawnie dopuszczalnego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w zakresie prawa pomocy . Zgodnie z art. 260 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Tak więc postanowienie referendarza sądowego z dnia 17 czerwca 2011 r. w przedmiocie prawa pomocy utraciło moc. W tej sytuacji, Sąd rozpoznał na nowo wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący jest z mocy ustawy zwolniony od ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit a P.p.s.a. strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach dotyczących pomocy i opieki społecznej. Zatem wymaga podkreślenia, iż w niniejszej sprawie skarżącego nie obciążają żadne koszty sądowe. W związku z tym jego wniosek o przyznanie prawa pomocy należało potraktować jako złożony w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata następuje, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 255 ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie oświadczenie złożone przez skarżącego na urzędowym formularzu PPF budzi wątpliwości co do sytuacji materialnej i możliwości płatniczych rodziny wnioskodawcy, co nie pozwala na merytoryczne rozpoznanie złożonego wniosku. Mimo wezwania, skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów źródłowych dotyczących uzyskiwanych przez niego, rodziców oraz rodzeństwa dochodów oraz ponoszonych wydatków. W tej sytuacji nie sposób uznać, by skarżący wykazał w sposób przekonujący, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z instytucji prawa pomocy. W ocenie Sądu, wskazane przez wnioskodawcę okoliczności takie jak: brak dochodów i oszczędności, niepobieranie świadczeń z pomocy społecznej, korzystanie z pomocy finansowej rodziców i rodzeństwa oraz wynikające z akt sądowoadministracyjnych sprawy to jest zamieszkiwanie w domu położonym w [...] z rodzicami (dorośli domownicy: I.K. - ojciec, T.K. - matka, M.K. - żona wielokrotnie odbierali pisma procesowe kierowane przez organy administracji publicznej i sąd do wnioskodawcy), nie pozwalają przyjąć, wbrew jego twierdzeniom, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Istotą bowiem odrębnego gospodarstwa jest samodzielne ponoszenie wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem. Wnioskodawca natomiast nie wskazał, czy ponosi wydatki związane z utrzymaniem mieszkania. Nie nadesłał, pomimo wezwania z dnia 23 maja 2011 r., dowodów potwierdzających te wydatki. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że przedłożony materiał dowodowy nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji rodzinnej i finansowej. Na marginesie Sąd nadmienia, że rozpoznanie sprawy nie jest uzależnione od reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika. Stronie działającej bez adwokata czy radcy prawnego sąd udziela potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz poucza ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.