II SA/Sz 344/10

Dnia 8 czerwca 2010 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy T. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kategorii [...]. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek wskazał, że nie ma żadnych źródeł dochodu, jest osobą bez pracy na całkowitym utrzymaniu rodziców z którymi mieszka, nie ma żadnego majątku ani oszczędności i dlatego nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. W rubryce [...] urzędowego formularza dotyczącej dochodów wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym T. W. napisał "[...]". Zarządzeniem z dnia [...] r. (doręczonym w dniu [...] r.) Sąd zobowiązał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o prawo pomocy poprzez: - wskazanie źródeł dochodów rodziców skarżącego i ich comiesięcznej wysokości, - przedstawienie miesięcznych wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego (media, utrzymanie domu), - wyjaśnienie czy aktualnie skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w M. jako osoba bezrobotna, - wyjaśnienie, z jakich źródeł finansowych skarżący uiszcza od [...] r. kwotę [...] zł tytułem alimentów na [...]. Pomimo upływu zakreślonego terminu skarżący nie złożył żadnego oświadczenia w wymaganym zakresie. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Pamiętać jednak należy, iż "opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia" – postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Równie wyjątkowe powinno być dobrodziejstwo bezpłatnego zastępstwa procesowego w sprawie. Nadmienić również trzeba, że to rzeczą skarżącego, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności należy wskazać, iż skarżący nie dołożył wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową i rodzinną, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie skarżącego, polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów i złożenia oświadczeń na wezwanie Sądu, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). W związku z powyższym należy uznać, że skarżący nie wykazał ustawowych przesłanek przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 powołanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji.