II SA/Sz 348/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./, Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Asesor WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Maria Rosochacka, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby o d d a l a skargę Naczelnik Urzędu Celnego w [...] orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 64 ust.1 i 5, art. 62 ust.1, art.63 ust.1 pkt.7, w związku z art.32 ust.1 pkt.1 i 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (t.jedn.Dz.U. z 2004r.Nr 156 poz.1641) oraz § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U.Nr 156 poz. 1520), uznał M.S. winnym zarzucanego mu czynu polegającego na przyjęciu korzyści majątkowej w postaci pieniędzy pochodzących z przestępstwa w wysokości dwustu złotych od pełniącego obowiązki kierownika oddziału A. S., a więc obowiązku określonego w art. 32 ust. 1 pkt.1 i 5 ustawy o Służbie Celnej i wymierzył karę dyscyplinarną określoną w art. 63 ust. 1 pkt.7 tej ustawy tj. karę wydalenia ze Służby Celnej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] został poinformowany o zatrzymaniu trzech funkcjonariuszy celnych w Oddziale Celnym w [...] tj. A.S., M.S. i J.S., w związku z podejrzeniem o przyjęcie korzyści majątkowej w wysokości jednego tysiąca złotych. Po przeprowadzeniu przez rzecznika dyscyplinarnego postępowania wyjaśniającego na jego wniosek Naczelnik Urzędu Celnego w [...] postanowieniem z dnia [...] r. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko M.S., które zakończono w dniu [...]r. W wyniku tego postępowania na podstawie zebranych dowodów w sprawie organ I instancji ustalił, że w dniu [...]r. M.S. pełnił służbę w Oddziale Celnym w [...], dokonując odpraw celnych w obrocie towarowym z zagranicą. W pomieszczeniu socjalnym oddziału przyjął korzyść majątkową w postaci pieniędzy pochodzących z przestępstwa w wysokości dwustu złotych od pełniącego obowiązki kierownika oddziału A.S. Pieniądze te były częścią kwoty jednego tysiąca złotych, którą A.S. przyjął w formie "łapówki" od zgłaszającego w tym dniu towar do procedury dopuszczenia do obrotu M.M. Odprawę tą dokonał M. S. Po wkroczeniu funkcjonariuszy policji, którzy po rozmowie z A.S. wiedzieli, kto i jaką posiada część z otrzymanej kwoty jednego tysiąca złotych, M.S. oddał pieniądze policjantom, wyjmując je z portfela. W toku postępowania M.S. wyjaśnił, że sądził, iż pieniądze otrzymane od A. S. są dopłatą do wypoczynku, bądź ekwiwalentem za umundurowanie. Powołał się też na okoliczność, iż prokurator umorzył postępowanie karne przeciwko niemu, a zarzuty przedstawione przez rzecznika dyscyplinarnego określił jako wymysły i dowolną interpretację faktów. Organ orzekający uznał, że bezsporne jest w sprawie, iż M.S. przyjął dyskretnie pieniądze w kwocie dwustu złotych od pełniącego obowiązki kierownika oddziału A. S. w pokoju socjalnym Oddziału Celnego nie pytając się za co one są. A.S. wręczył je ze słowami "później Ci powiem". Organ I instancji ustalił, że od dłuższego czasu dopłata do wypoczynku wpłacana jest na indywidualne konto funkcjonariusza, na podstawie wniosku, w którym funkcjonariusz podaje liczbę członków rodziny i określa żądaną kwotę dopłaty. W ocenie organu niewiarygodne jest, aby A.S. nie ogłosił funkcjonariuszom, że dokona wypłaty za ekwiwalent mundurowy. Nie mógłby dokonać wypłaty nie mając choćby listy z Izby Celnej w [...], komu i jaką kwotę ma wypłacić. Organ I instancji uznał, że M. S. wiedział, iż otrzymane pieniądze są częścią korzyści majątkowej przyjętej przez A.S. Odwołanie od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego wniósł M.S., który zarzucił, że rzecznik dyscyplinarny złamał zasadę określoną w § 11 ust.3 rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu prowadzenia postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych /Dz.U. Nr 156, poz. 1520/. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne orzeczenia powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które zostały uznane za udowodnione, dowodów, na których się oparto, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu należy wykazać okoliczności, które zostały wzięte pod uwagę przy wymiarze kary. Zdaniem strony organ I instancji nie wskazał w uzasadnieniu, na których zeznaniach lub innych dowodach oparł orzeczenie. Nie ustosunkował się do wyjaśnień obrońcy strony A.T., który potwierdził fakt, że zdarzały się w latach wcześniejszych sytuacje, w których kierownik lub kasjer wypłacał gotówką ekwiwalent za sorty mundurowe. Rzecznik pominął też fakt, że prokurator umorzył postępowanie karne prowadzone przeciwko odwołującemu się. Zarzucił też, że analiza dowodów zebranych w sprawie jest powierzchowna i nie ma nic wspólnego z rzetelną i bezstronną ich oceną, zebrany materiał budzi wątpliwości. Odwołujący się podniósł, że nigdy nie twierdził, że pieniądze otrzymane od p.o. Kierownika Oddziału są częścią dopłaty do wypoczynku, lecz że kwota ta może być częścią ekwiwalentu za sorty mundurowe lub dopłatą do wypoczynku. Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...]r. Nr [...] na podstawie art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks postępowania karnego /Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm./ w związku z art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej/tekst jedn. Dz.U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641/ po rozpatrzeniu odwołania M.S. - utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne. Organ odwoławczy - jak wynika to z uzasadnienia decyzji opisał kolejne czynności podjęte w postępowaniu dyscyplinarnym przez organ I instancji, a następnie stwierdził, że z dokonanych ustaleń w sprawie wynika, że w dniu [...]r. M.S. w pomieszczeniu socjalnym Oddziału Urzędu Celnego w [...], przyjął pieniądze w kwocie [...] zł. od pełniącego obowiązki kierownika oddziału A.S. Fakt ten potwierdził zarówno A.S. jak i obwiniony M. S., który przesłuchany w tym charakterze w dniu [...] r. zeznał "Pan S. położył banknot [...] złotowy na stole i powiedział weź - później ci powiem - wobec czego wziąłem ten banknot i poszedłem na salę...". Pieniądze te były częścią kwoty jednego tysiąca złotych, którą A.S. przyjął w formie korzyści majątkowej od M.M. Po wkroczeniu funkcjonariuszy policji na teren Oddziału Celnego w [...], M.S. oddał policjantom otrzymany banknot dwustuzłotowy. W toku postępowania dyscyplinarnego M.S. nie przyznał się do przyjęcia korzyści majątkowej, utrzymując, że był przekonany, iż pieniądze wręczone przez A. S. są częścią przysługującej mu wypłaty za wczasy pod gruszą lub ekwiwalentu za mundur. Odnosząc się do tych wyjaśnień organ II instancji ustalił na podstawie dokumentów finansowych, że dopłata do wypoczynku wypłacona była pracownikom Oddziału Celnego w [...] dopiero w [...] r., a ekwiwalent za umundurowanie nie był w ogóle wypłacony w [...]r. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że zebrany materiał dowodowy został właściwe oceniony i orzeczenie zostało wydane w oparciu o fakty, które sam odwołujący się potwierdził. W ocenie organu odwoławczego zebrane w sprawie dowodowy przemawiają za przypisaniem M.S. zarzutu naruszenia obowiązków funkcjonariusza celnego tj. obowiązku wynikającego z art. 32 ust.1 i 5 ustawy o Służbie Celnej, poprzez przyjęcie korzyści majątkowej w postaci pieniędzy pochodzących z przestępstwa w wysokości dwustu złotych, od A.S. Za bezsporny - uznał organ orzekający - fakt dyskretnego przyjęcia banknotu, nie zainteresowania się źródłem jego pochodzenia w okolicznościach, które w żaden sposób nie uzasadniały konspiracyjnej formy przekazywania sobie kwot pieniędzy - pomieszczenie socjalne, przerwa w wykonywaniu obowiązków służbowych, przeznaczona na posiłek po zakończonej odprawie celnej. Postępowanie dyscyplinarne w niniejszej sprawie jest postępowaniem odrębnym od postępowania prokuratorskiego. Umorzenie postępowania karnego nie ma znaczenia dla bytu zarzutu postawionego w postępowaniu dyscyplinarnym. Pracodawca ma prawo udzielić pracownikowi kary dyscyplinarnej, jeżeli pozostaje w przekonaniu, że pracownik naruszył obowiązki w sposób uzasadniający takie ukaranie. Przekonanie takie w niniejszej sprawie jest bezsporne, podobnie jak ukaranie karą, która jest współmierna do stopnia zawinienia. Niegodne funkcjonariusza Służby Celnej postępowanie w trakcie wykonywania obowiązków służbowych stanowiło podstawę do zastosowania kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Ponadto organ orzekający wskazał, że z uwagi na zadania Służby Celnej, które są wielowymiarowe, mają charakter śledczy i finansowy, wymagania wobec tej służby muszą być szczególnie wysokie. Służba ta kształtuje bowiem autorytet państwa. Postępowanie funkcjonariusza celnego musi być wzorem praworządności, a służba pełniona w poszanowaniu godności innych i z poczuciem godności własnej. Od powyższego orzeczenia M.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę. Skarżący podniósł te same zarzuty, z którymi wystąpił w odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby Celnej w [...] odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta narusza prawo w sposób określony w przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Przedmiotem skargi jest orzeczenie dyscyplinarne o uznaniu M.S. winnym naruszenia obowiązków służbowych określonych w art. 32 ust.1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej /tekst jednolity Dz.U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641/ i o wymierzeniu kary dyscyplinarnej określonej w art. 63 ust.1 pkt 7 tej ustawy - kary wydalenia ze Służby Celnej. Stosownie do art. 32 ust.1 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności dochować obowiązków, wynikających ze złożonego ślubowania i godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią. W myśl art. 62 ust.1 tej ustawy - funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych. Regulacja prawna dotycząca odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych zawarta jest w Rozdziale 12 ustawy o Służbie Celnej art. 62-80 oraz w wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych /Dz.U. Nr 156,poz. 1520/. Ponadto, stosownie do art. 79 ustawy o Służbie Celnej, w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Analiza akt wskazuje, że zachowany został tryb postępowania dyscyplinarnego, począwszy od wszczęcia tego postępowania aż do wydania orzeczenia dyscyplinarnego - czego zresztą skarżący nie kwestionuje. Ocena legalności zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego dokonywana w aspekcie przepisów proceduralnych mających w sprawie zastosowanie, dokonywana być musi w kontekście czynu zarzucanego i przypisanego skarżącemu w postępowaniu dyscyplinarnym. Zupełnie innego dowodzenia wymagałaby sytuacja, w której skarżącemu przypisanoby działanie polegające na umyślnym przyjęciu korzyści materialnej w okolicznościach wskazujących na zaistnienie czynu łapownictwa biernego. Tymczasem w niniejszej sprawie przypisano skarżącemu działanie mające postać przewinienia dyscyplinarnego - polegającego na niedochowaniu obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania i na niegodnym zachowaniu się w służbie. Przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia to, czy działanie lub zaniechanie konkretnej osoby było zamierzone, czy też nie. Jeśli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych może skutkować zastosowanie tej odpowiedzialności. W świetle zebranych dowodów, bezsporny jest fakt przyjęcia przez skarżącego od A.S. banknotu dwustuzłotowego, skoro sam skarżący faktu tego nie kwestionuje. W tych okolicznościach, biorąc pod uwagę specyfikę pełnionej przez skarżącego służby, nie zachodziła zdaniem sądu potrzeba do odwoływania się do dowodów ze źródeł osobowych, aby wywieść, że tego rodzaju zachowanie funkcjonariusza celnego było niegodne. Nie mniej jednak z uwagi na treść zarzutów skargi poddać należało kompleksowej kontroli zaskarżone rozstrzygnięcie. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w ocenie sądu organy orzekające w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy niezbędny do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Nie jest bowiem zasadny zarzut, że należało przeprowadzić dowód z odsłuchu taśmy, przesłuchania M.M., które to dowody znajdują się w aktach prokuratorskich. Dowody te zebrane były na okoliczność czynu mającego znamiona przestępstwa, a więc dotyczyły zupełnie innego zarzutu. Chybiony jest też zarzut, że w zaskarżonej decyzji nie dokonano wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego. W szczególności podkreślić trzeba, że nie naruszyły organy prawa, pomijając przy ocenie dowodów oświadczenia złożone przez obrońcę skarżącego A.T. w toku postępowania dyscyplinarnego. Oświadczenie to A. T. składał w innej roli procesowej, był bowiem obrońcą, a nie świadkiem. W konsekwencji, oświadczenie to nie mogło zostać w toku postępowania dyscyplinarnego uwzględnione dla celów ustalenia stanu faktycznego w sprawie - na co trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę. W ocenie Sądu, w świetle uzasadnienia zaskarżonej decyzji , nie ma podstaw do uznania za zasadny zarzut skargi o naruszeniu § 11 ust.3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego /.../. Wbrew temu zarzutowi, organ odwoławczy wskazał fakty, które uznał za udowodnione i dowody na podstawie których fakty te ustalił. Ocenił też wyjaśnienia skarżącego, trafnie uznając je za nieprzekonywające, bowiem ustalono, że w [...]r. skarżący nie pobrał ekwiwalentu za mundur, a wypłaty na wczasy "pod gruszą" wypłacono przelewem. W ocenie Sądu, poczynione w zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne są logiczną konsekwencją prawidłowej - jak zostało to wyższej wywiedzione - oceny dowodów. W świetle tych ustaleń przyjęcie sprawstwa i winy M.S. co do zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego uznać należy za zgodne z prawem. Sąd nie będąc związany granicami skargi /art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ poddał również kontroli orzeczenie o karze dyscyplinarnej. Wskazać należy, że ocena wagi przewinienia dyscyplinarnego i dobór adekwatnej do niego kary należy do organów dyscyplinarnych. Katalog kar dyscyplinarnych zawiera art. 63 ust.1 ustawy o służbie celnej. Ustawodawca nie określił okoliczności wpływających na wymiar kary dyscyplinarnej. Pozostawił to do uznania organom dyscyplinarnym. Jednakże ustawowa uznaniowość nie może oznaczyć dowolności. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, orzeczona kara dyscyplinarna wydalenie ze Służby Celnej, jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego. Biorąc pod uwagę wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności czynu i rangę pełnionej przez skarżącego służby, uznać trzeba, że nie wykracza poza przynależne organowi granice uznania w rozstrzygnięciu o karze. Z powyższych względów, brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm./ skargę należało oddalić.