II SA/Sz 348/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [....] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 7 ust 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71 poz. 734 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu wniosku z dnia [...], odmówił J. G. przyznania dodatku mieszkaniowego, z powodu rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawczyni. Na podstawie wywiadu środowiskowego oraz analizy dokumentów za okresy poprzednie organ I instancji ustalił, że J. G. jest od [...] r. osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, sama wychowuje [...] dzieci, lecz pomimo niskich dochodów uzyskiwanych ze świadczeń rodzinnych i alimentów nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Ponadto, że w [...] r. kupiła samochód osobowy za [...] zł. i w związku z tym ponosi także dodatkowe koszty związane z jego eksploatacją. Organ wskazał, że utrzymanie lokalu mieszkalnego jest dobrem podstawowym i dlatego koszty jego utrzymania powinny być przez stronę regulowane w pierwszej kolejności, dlatego brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni dodatku mieszkaniowego. W odwołaniu od tej decyzji J. G. wskazała, że faktycznie od [...] r. nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ale z pomocy opieki społecznej korzystała cały czas, jej dzieci miały obiady w szkole i wyjeżdżały na kolonie, ona otrzymywała zasiłki celowe, od [...] do [...] otrzymywała zasiłek dla samotnych matek w kwocie [...] zł., a we [...] r. otrzymała [...] zł. na podręczniki szkolne. Dlatego też nie ubiegała się dodatkowo o pomoc z opieki społecznej, ponieważ wraz z zasiłkiem rodzinnym i alimentami środki te wystarczały na opłaty i życie. Ponadto dzieciom przyznano stypendia socjalne które mają być wypłacone w [...]. Odnośnie kupna samochodu osobowego oświadczyła, że jak wyraźnie wskazała w deklaracji majątkowej, samochód ten kupił R. L., ojciec jej dzieci, ale umowa kupna-sprzedaży jest na nią ponieważ R. L. nie posiada prawa jazdy. Wskazała, że wraz z dziećmi jest główną użytkowniczką auta, które zostało zakupione tylko i wyłącznie dla dobra dzieci. Oświadczyła, że od [...] lat wraz z dziećmi mieszka przy ulicy [...] w [...], ale dzieci uczęszczają nadal do szkoły na ulicy [...], w pobliżu poprzedniego miejsca zamieszkania. Nie przenosiła dzieci do szkół w pobliżu nowego miejsca zamieszkania ze względu na stan zdrowia starszego dziecka u którego stwierdzono [...] i który cierpi na [...]. Do tego doszła śmierć [...] z którym starsze dziecko było bardzo emocjonalnie związany i z którym rodzina poprzednio mieszkała. Ponieważ w ocenie psychologa śmierć [...], zmiana miejsca zamieszkania i dodatkowo szkoły mogłaby wywołać u dziecka wstrząs i spowodować nieodwracalne skutki, dzieci chodzą nadal do dotychczasowych szkół. Jednakże nie ma do nich bezpośredniego połączenia autobusowego, dlatego chłopcy byli zmuszeni chodzić do dworca PKP skąd dopiero jest autobus do szkoły. Jest to bardzo długi odcinek drogi, szczególnie, że dzieci noszą 5 kilogramowe tornistry, a starszy syn od [...] roku życia przewlekle choruje i jest pod stałą opieką poradni [...]. Wskazała, że w ubiegłym roku szkolnym synowie bardzo chorowali, czego przyczyną była także droga do szkoły, podczas której całkowicie przemakali albo przemarzali. Dlatego gdy ojciec dzieci zaproponował, że kupi samochód, zgodziła się bez namysłu, ponieważ jej nigdy nie byłoby stać na taki zakup, a dzieci nie muszą już tak daleko chodzić pieszo. Podniosła, że z dodatku mieszkaniowego korzysta już jakieś [...] lata i gdyby wiedziała, że umowa kupna samochodu grozi utratą dodatku mieszkaniowego, nigdy by się nie zgodziła, by samochód był na jej nazwisko i jeżeli będzie zmuszona, przepisze auto na inną osobę. Utrata dodatku mieszkaniowego oznacza bowiem dla niej popadanie w długi z których nie ma wyjścia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że organ I instancji trafnie uznał, iż w okresie objętym wywiadem środowiskowym stan majątkowy rodziny wskazuje na to, że jest ona w stanie ponosić wydatki związane z zajmowanym lokalem mieszkalnym wykorzystując własne środki, a co za tym idzie występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego, a faktycznym stanem majątkowym. Kolegium podniosło, że gospodarstwo domowe wnioskodawczyni składa się z [...] osób, w tym [...] dzieci w wieku szkolnym, a wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku od [...] r. Mieszkanie zajmowane przez rodzinę wyposażone jest w podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego i nie stwierdzono zaniedbań w jego utrzymaniu. Rodzina, w okresie pobierania dodatku mieszkaniowego stała się posiadaczem samochodu osobowego, a wnioskodawczyni nie deklaruje posiadania oszczędności z lat ubiegłych. Oświadczyła natomiast, że na kupno samochodu otrzymała środki w kwocie [...] zł. od ojca dzieci i co miesiąc otrzymuje od niego dodatkowe środki na utrzymanie i eksploatację samochodu. Jednocześnie deklaruje, że jedynym źródłem jej dochodów są alimenty, zasiłek rodzinny, zasiłek z tytułu samotnego wychowywania dzieci, dodatek szkolny, dochody z pracy dorywczej, w łącznej wysokości [...] zł. miesięcznie, a zobowiązania związane z kosztami utrzymania mieszkania wynoszą ok. [...] zł. miesięcznie. Powyższe oznacza, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy zobowiązaniami związanymi z utrzymaniem mieszkania i samochodu a zadeklarowanymi dochodami rodziny. Zdaniem organu odwoławczego J. G. posiada możliwości uiszczania wydatków związanych z zajmowanym lokalem mieszkalnym ze środków własnych, oraz otrzymywanych od ojca dzieci. W skardze do Sądu J. G. powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu. Oświadczyła, że absolutnie nie zgadza się ze stanowiskiem SKO, ponieważ samochód został kupiony na raty przez ojca jej dzieci i jest jej niezbędny w celu codziennego dowożenia dzieci do szkoły przez całe miasto, bowiem z miejsca gdzie mieszkają nie ma połączenia autobusowego. Ponadto, że na dojazdy autobusem wydawała bardzo dużo pieniędzy. Zdaniem skarżącej nie ma nic złego w tym, że znajdujący się w jej mieszkaniu sprzęt gospodarstwa domowego jest dobrze utrzymany, posiada przecież tylko [...] letnią lodówkę, [...] letni telewizor i [...] letnią mikrofalę, nie ma wieży HV ani kina domowego. Wskazała, że do [...] r. otrzymywała zasiłek dla samotnych matek, teraz nie ma zasiłku ani dodatku mieszkaniowego. Ponadto starszy syn choruje i stale przyjmuje leki, a miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi tylko [...] zł. Pomimo tego, organy orzekające w sprawie uznały, że skarżąca jest w stanie ponosić pełne koszty utrzymania mieszkania wynoszące [...] zł. miesięcznie, pomimo tego, że ojciec dzieci nie zgadza się na dokładanie do opłat mieszkaniowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że decyzja jest niezgodna z prawem. Wskazało iż nie kwestionuje, że samochód osobowy jest pomocny w sprawowaniu opieki nad dziećmi przez matkę samotnie je wychowującą. Jednakże w porównaniu z poprzednim wywiadem środowiskowym stan majątkowy rodziny uległ znacznej poprawie, ponieważ rodzina uzyskała środki na kupno samochodu i jego eksploatację, zatem odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego w tej sytuacji jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, że skarga jest zasadna. Zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wydano na podstawie art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71 poz. 734) zgodnie z którym, organ właściwy do przyznania dodatku mieszkaniowego, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 z późn. zm.), organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Celowi temu służą m. in. zasady postępowania zawarte w artykułach 7 i 77 § 1 kpa, w myśl których organy administracji powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto mają one obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszym postępowaniu wszystkie ww. przepisy zostały naruszone, organy administracji ustaliły bowiem, że osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy stała się w [...] r. właścicielem samochodu osobowego o wartości [...] zł., nie ustaliły jednak z czyich środków samochód ten został zakupiony i czy rzeczywiście jest skarżącej niezbędny do sprawowania opieki nad dziećmi. Ponadto, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, sama wychowuje [...] dzieci, a mieszkanie zajmowane przez skarżącą jest wyposażone w podstawowe kilkuletnie sprzęty gospodarstwa domowego, w którego utrzymaniu nie stwierdzono uchybień. Uznanie w oparciu o tak nikłe ustalenia faktyczne, że w przypadku skarżącej występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym, nieuzasadniająca przyznanie pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe, stanowi naruszenie art. 77 i 80 kpa nakazujących organowi administracji publicznej zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W odwołaniu oraz skardze do Sądu J. G. wskazała, że samochód kupił na raty ojciec jej dzieci, ponieważ był niezbędny do dowożenia dzieci do szkoły znajdującej się na drugim krańcu miasta, do której nie ma połączenia środkami komunikacji publicznej, oraz, że ponosi on comiesięczne koszty utrzymania tego samochodu. A także, że samochód kupił na raty. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie odniósł się do powyższych zarzutów, czym naruszył art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu decyzji nie wskazał bowiem faktów które uznał za udowodnione i dowodów na których się oparł, a także, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ustawodawca użył w art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych określenia "rażąca dysproporcja", co pozwala na przyjęcie, że musi to być dysproporcja bardzo znaczna i oczywista w odbiorze i postrzeganiu. Nie można pojęcia tego interpretować w sposób rozszerzający i przyjąć, że występuje ona wtedy, gdy lokal mieszkalny wyposażony jest kilkuletnie podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego, a skarżąca zarejestrowała na swoje nazwisko samochód o wartości [...] zł. W każdym przypadku zastosowanie art. 7 ust 3 pkt. 1 ww. ustawy musi być poprzedzone dokładnymi ustaleniami i nie może, jak w omawianej sprawie, opierać się na subiektywnych ocenach czy wrażeniach pracownika organu administracji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy bezspornie ustalić, z czyich środków finansowych samochód skarżącej został nabyty i kto ponosi koszty jego eksploatacji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku wynika z regulacji zawartej w art. 152 tej ustawy.