II SA/Sz 35/09

referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy T. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego dnia [...] r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji uznające za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym. Jednocześnie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego, a następnie w formularzu PPF wskazał, że wnosi o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Uzasadniając wniosek wskazał, że mieszka z żoną oraz synami w wieku [...] i [...] lat w wynajętym mieszkaniu, a miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego dochód z działalności gospodarczej skarżącego w kwocie [...] zł, oraz wynagrodzenie za pracę żony w kwocie [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że comiesięczne wydatki wynoszą: wynajem mieszkania [...] zł, gaz, prąd, TV, czynsz i telefony [...] zł, utrzymanie samochodu [...] zł, raty [...] zł, a na żywność pozostaje kwota [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r. skarżący przedłożył wyciągi z rachunków bankowych, dowody potwierdzające wysokość dochodów uzyskiwanych przez żonę ([...] zł brutto miesięcznie), oraz wysokość wydatków na telefony komórkowe, energię elektryczną, gaz, czynsz, telewizję i internet. Ponadto przedłożył zaświadczenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego przez skarżącego i Jego żonę w [...] r. Wnioskodawca oświadczył, że nie może udokumentować własnych dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy ponieważ wynikają one z prowadzonej działalności gospodarczej, a podatnik nie ma obowiązku składania comiesięcznych zeznań podatkowych wpłaca tylko zaliczkę na podatek dochodowy, a na rozliczenie podatku za [...] r. ma czas do końca kwietnia. Skarżący podał że Jego samochód marki [...] został wyprodukowany w [...] r. a jego wartość rynkowa wynosi ok. [...] zł, natomiast żona posiada samochód osobowy [...] z [...] r. którego orientacyjna wartość wynosi [...] zł. Ponadto skarżący podał, że z dniem [...] r. rozwiązano z nim umowę o współpracy jako instruktorem nauki jazdy, w związku z tym nie wie jak długo pozostanie bez dochodów. Stosownie do art. 245 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Zasadą, wynikającą z art. 199 powołanej ustawy, jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od ponoszenia kosztów jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce w ściśle określonych przypadkach. Oznacza to, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z oświadczenia o uzyskiwanych dochodach oraz z przedłożonych dowodów wynika, że skarżący i Jego żona uzyskują miesięczne dochody w kwocie ok. [...] zł netto, natomiast comiesięczne wydatki na czynsz, energię elektryczną i gaz wynoszą ok. [...] zł, koszt wynajmu mieszkania to kwota [...] zł. Ponadto na dwa telefony komórkowe skarżący wydaje ok. [...] zł miesięcznie, [...] zł na telewizję kablową i internet. Jak wynika powołanych wyżej przepisów, przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym jest niemożność poniesienia kosztów postępowania przez stronę z własnych środków finansowych. Na obecnym etapie sprawy koszty postępowania obciążające skarżącego w sprawie sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi wynoszącego [...] zł. Dalsze ewentualne koszty sądowe to opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie [...] zł i ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł. Sytuacja materialna w jakiej znajduje się skarżący, pozwala na opłacenie tych kosztów. Jeżeli chodzi o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, należy zauważyć że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie ma wymogu aby strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Jeżeli jednak skarżący będzie chciał działać przed Sądem przez pełnomocnika, może ustanowić pełnomocnika z wyboru. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca jest osobą rzeczywiście ubogą, nie mogącą ponieść jakichkolwiek czy też pełnych kosztów postępowania w sprawie. Należy mieć także na uwadze, że w sytuacji gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżący będzie mógł domagać się od organu administracji zwrotu poniesionych kosztów postępowania w całości, w tym kosztów wynagrodzenia i wydatków pełnomocnika. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.