II SA/Sz 35/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi T. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: I. Przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi, II. Odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. T. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego dnia [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji uznające za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym. Jednocześnie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego, a następnie w formularzu PPF wskazał, że wnosi o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący mieszka z żoną oraz synami w wieku [...] i [...] lat w wynajętym mieszkaniu, a miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego dochód z działalności gospodarczej skarżącego w kwocie [...] zł, oraz wynagrodzenie za pracę żony w kwocie [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że comiesięczne wydatki wynoszą: wynajem mieszkania [...] zł, gaz, prąd, TV, czynsz i telefony [...] zł, utrzymanie samochodu [...] zł, raty [...] zł, a na żywność pozostaje kwota [...] zł. W piśmie z dnia [...] poinformował, iż z dniem [...]rozwiązano z nim umowę o współpracy, w związku z czym nie uzyskuje dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia [...] i [...] skarżący przedłożył wyciągi z rachunków bankowych (w tym z rachunku karty kredytowej z przyznanym limitem [...] zł), dowody potwierdzające wysokość dochodów uzyskiwanych przez żonę ([...]zł brutto za miesiąc styczeń, [...]za miesiąc grudzień i listopad), oraz wysokość wydatków na telefony komórkowe (za okresy rozliczeniowe: luty-marzec [...] zł i [...] zł, grudzień 2008- styczeń 2009 r. [...] zł i [...] zł, listopad – grudzień 2008 r. [...] zł i [...] zł, października-listopad 2008 r. [...] zł i [...] zł), energię elektryczną (za okresy rozliczeniowe: grudzień 2008 r.- luty 2009 r. [...] zł, październik-grudzień 2008 r. [...] zł, sierpień-październik [...] zł, czerwiec-sierpień 2008 r. [...] zł.), gaz (za okresy rozliczeniowe: styczeń-marzec 2009 r. [...] zł, listopad 2008 r.-styczeń 2009 r. [...] wrzesień-listopad 2008 r. [...] zł, lipiec-wrzesień 2008 r. [...] zł), czynsz (miesięcznie [...]), telewizję i Internet (miesięcznie [...] zł), spłatę rat kredytowych (w marcu-[...]zł, w lutym 2009 r.- [...] zł, w styczniu 2009 r. -[...] zł, w grudniu 2008 r. [...] zł). Ponadto przedłożył zaświadczenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego przez skarżącego i jego żonę w 2007 r., kserokopię rozwiązania umowy współpracy ze skarżącym w trybie natychmiastowym z dnia 2 [...], zaświadczenia potwierdzające fakt uczęszczania synów do szkół, zaświadczenie z Biura Rachunkowego o zaleganiu przez skarżącego z płatnością za wykonane usługi za miesiąc styczeń i luty 2009 r. w wysokości [...] zł oraz oświadczenia C. i K. C. i B. A. o dokonaniu darowizny na rzecz skarżącego odpowiednio w kwocie [...] zł i [...] zł. Skarżący poinformował Sąd, że wraz z żoną posiada dwa samochody osobowe o wartości rynkowej ok. [...] zł (marki [...] rok produkcji [...] r.) oraz [...] zł (marka [...]rok produkcji [...] r.). W piśmie z dnia [...] T. C. oświadczył, iż dodatkowo ponosi wydatki związane z ubezpieczeniem (w kwocie [...] zł), badaniami technicznymi ([...] zł), przeglądami (ok. [...] zł) posiadanych pojazdów, zakupem podręczników szkolnych dla synów (ok. [...] zł), działką (ok. [...] zł), zakupem artykułów gospodarstwa domowego i spożywczych ([...] zł) oraz papierosów ([...] zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). W doktrynie i orzecznictwie wyrażony jest pogląd, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i stosowana jest tylko co do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. W niniejszej sprawie Sąd po dokonaniu zestawienia dochodów z niezbędnymi wydatkami uznał, że skarżący zasługuje na wsparcie ze strony Skarbu Państwa poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego, albowiem nie jest w stanie z posiadanych środków, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. W pozostałym zakresie Sąd odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę również fakt, iż skarżący nie posiada oszczędności, ani nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy czteroosobowa rodzina skarżącego od lutego 2009 r. utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez żonę ok. [...] netto miesięcznie, co daje średniomiesięczny dochód na jednego członka rodziny w wysokości ok. [...] zł. Ponadto wnioskodawca w związku z utratą pracy uzyskał darowiznę w łącznej wysokości [...] zł. Sytuacja materialna rodziny skarżącego obecnie jest trudna, jednakże należy mieć na uwadze, iż pogorszenie tej sytuacji nastąpiło na skutek rozwiązania umowy o współpracy z winy strony. Ze złożonych oświadczeń i kserokopii nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, iż rodzina ponosi co miesiąc wydatki na utrzymanie : mieszkania (czynsz ok. [...] zł, najem [...] zł, gaz ok. [...] zł, energia elektryczna ok. [...] zł, środki czystości ok. [...] zł, telewizja kablowa i internet [...] zł), dwóch samochodów osobowych (paliwo [...] zł, inne koszty ok. [...] zł) i dwóch telefonów komórkowych (ok. [...] zł). Ponadto skarżący spłaca raty kredytowe (ok. [...] zł miesięcznie), ponosi wydatki na ubezpieczenie mieszkania ([...] zł rocznie), działkę (ok. [...] zł rocznie), zakup podręczników dla synów (ok. [...] zł rocznie), artykułów spożywczych (ok. [...] zł) i papierosów (ok. [...] zł). Zaznaczenia wymaga okoliczność, iż rodzina skarżącego pomimo znacznego zmniejszenia wysokości dochodów nie ograniczyła w żaden sposób swoich wydatków w miesiącu lutym w stosunku do miesięcy poprzednich. Koszty utrzymania rodziny pozostały na niezmienionym poziomie, przekraczając dochód uzyskiwany przez żonę wnioskodawcy. Na poczet rachunków związanych z utrzymaniem rodziny i mieszkania rodzice skarżącego i żony przekazali darowiznę w łącznej wysokości [...] zł. Przy czym na uwagę zasługuje okoliczność, iż nie wszystkie wydatki wskazane przez skarżącego należą do wydatków koniecznych. W szczególności odnosi się to do wysokich rachunków telefonicznych, opłat za internet, telewizję kablową, działkę oraz kosztów związanych z utrzymaniem samochodów i zakupem używek (papierosów). Z tych wydatków skarżący może wygospodarować środki niezbędne przynajmniej do częściowego pokrycia kosztów sądowych. Zdaniem Sądu działanie skarżącego, który z jednej strony akcentuje swoją niezamożność, a z drugiej strony ponosi wysokie koszty utrzymania rodziny uniemożliwia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto podkreślenia wymaga, iż skarżący ma możliwość uzyskania dodatkowych przychodów w oparciu o posiadany majątek ruchomy. Rodzina dysponuje dwoma samochodami osobowymi. Taki składnik majątku można łatwo spieniężyć, czy też zastawić uzyskując potrzebne środki finansowe na prowadzenie sprawy, w tym na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Przy czym dokonanie wskazanych czynności nie przyczyni się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny, a jedynie wpłynie na obniżenie komfortu życia. Stronie poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczania wpisu sądowego zapewnione zostało prawo dostępu do sądu, albowiem na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów, które warunkowałyby rozpoznanie merytoryczne skargi. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.