II SA/Sz 351/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy J. G. pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] dotyczącą wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego w dniu [...] pod numerem [...]. Skarżący wezwany do uiszczenia wpisu należnego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (uzupełniony następnie formularzem PPF). W uzasadnieniu wniosku J. G. podał, że wykreślenie Jego działalności z ewidencji działalności gospodarczej pozbawiło go prawa do pracy praz dochodów. Wnioskodawca wskazał nadto, że jego żona choruje, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada żadnego majątku, a "na chleb i życie pomaga mi syn". Z formularza PPF wynika, że J. G. mieszka z żoną i dwójką dorosłych synów w mieszkaniu o powierzchni 64 m². Nikt z członków jego rodziny nie uzyskuje dochodu. Pismem z dnia [...] referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania w terminie 7 dni od daty doręczenia: - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania za okres ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia co do wysokości pomocy materialnej otrzymywanej od dzieci, - oświadczenia, czy synowie zamieszkujący ze skarżącym uczą się, czy pracują (przesłanie zaświadczeń potwierdzających dany fakt) - pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu [...] skarżący oświadczył, że nie jest w stanie przesłać we wskazanym terminie dokumentów dotyczących synów i wniósł o przedłużenie wskazanego w wezwaniu terminu. Nadto dołączył dowód opłaty za wodę i ścieki z dnia [...] na kwotę 144,18 zł, dowód opłaty za prąd z tej samej daty w kwocie 141,86 zł, dowód opłaty za gaz z dnia [...] na kwotę 560 zł oraz dowód opłaty za telefon z dnia [...] na kwotę 145 zł. Zarządzeniem z dnia [...] referendarz sądowy przedłużył wnioskowany termin do doręczenia dokumentów, jednocześnie zobowiązując wnioskodawcę do przesłania dodatkowo w tym terminie - pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy : - decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za ten rok kalendarzowy, - zaświadczeń z miejsca pracy synów o wysokości zarobków z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z PUP o posiadaniu przez skarżącego i Jego żonę statusu osób bezrobotnych, - oświadczenia, czy skarżący w okresie ostatnich dwóch lat korzystał z pomocy społecznej, jeżeli tak to przesłanie decyzji potwierdzającej ten fakt, - faktur dotyczących opłat za mieszkanie, z których wynikałoby za jaki okres są one wystawione. W odpowiedzi J. G. oświadczył, że nie posiada decyzji dot. podatku od nieruchomości, ponieważ toczy się sprawa spadkowa. Ponadto oświadczył, że zamieszkuje z żoną sam bez dzieci i dlatego nie może przedstawić zaświadczeń o wysokości zarobków synów. Podniósł również, że tylko jego żona zarejestrowana jest w PUP w K. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Żadnych innych dokumentów wnioskodawca nie przedłożył. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu [...]. W dniu [...] J. G. złożył do Sądu pismo zatytułowane "zażalenie", które Sąd potraktował jako sprzeciw wniesiony na postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] – stosownie do pouczenia przesłanego skarżącemu wraz z odpisem ww. postanowienia. Nadto pismem z dnia 22 października 2008 r. Sąd poinformował skarżącego o treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2005 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i jednocześnie - stosownie do treści art. 255 cytowanej wyżej ustawy zobowiązał J. G. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - wskazanie źródła utrzymania, z którego ponosi koszty utrzymania siebie i rodziny (opłaty za czynsz, media, zakup żywności itp.); w przypadku korzystania z pomocy opieki społecznej należy nadesłać decyzję potwierdzającą ten fakt, - nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, - złożenie oświadczenia, jaki posiada tytuł prawny do lokalu, w którym zamieszkuje (tj., np. czy jest właścicielem, najemcą), - nadesłanie zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w K., potwierdzającego fakt, że żona wnioskodawcy zarejestrowana jest jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku - w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Zobowiązanie Sądu zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 października 2008 r. W zakreślonym przez Sąd terminie, ani dotychczas J. G. nie wykonał zobowiązania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 cytowanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od normy ustanowionej w art. 199 tej ustawy, zgodnie z którą, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa jest w powołanym wyżej przepisie. Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika zatem, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową. Świadczy o tym użycie w cytowanym wyżej przepisie zwrotu "gdy wykaże". Podobnie treść art. 252 § 1 ww. ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne i aktualne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, powinien zawierać dokładne dane o stanie rodzinnym. Jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Ich przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Mając powyższe na względzie przyjąć należy, iż J. G. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie nadesłał bowiem wymaganych przez Sąd dokumentów, w sytuacji, gdy złożone w kolejnych pismach oświadczenia są ze sobą sprzeczne. Okoliczność ta nie pozwala na uwzględnienie przedmiotowego wniosku, Sąd nie jest bowiem w stanie ocenić rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. W orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, opubl. w LEX nr 164157). Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił wnioskowi.