II SA/Sz 351/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. , nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie w przedmiocie prawa pomocy z dnia 28 czerwca 2010 r. w ten sposób, że zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w sprawie i ustanowić adwokata. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 351/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę J.G.. Postanowieniem z dnia 26 maja 2009 r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu. Następnie, postanowieniem z dnia 9 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił sporządzona osobiście przez skarżącego skargę kasacyjną od ww. postanowienia i postanowieniem z dnia 21 października 2009 r. odrzucił zażalenie na ww. postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Na postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Wobec wezwania do uiszczenia opłaty sądowej od zażalenia w wysokości 100 zł skarżący wniósł kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który następnie uzupełnił na formularzu PPF z dnia [...]r. wnosząc w nim o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku skarżący podał, że wspólnie z żoną uzyskuje dochód [...] zł. Z kwoty tej ponoszone są następujące opłaty : [...] zł za nieruchomość, [...] zł za gaz, [...] zł za prąd, [...] zł za wodę, [...] za telefon nadto ponoszone są wydatki na zakup lekarstw oraz z tytułu spłaty zadłużenia wobec ZUS. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, nie mają nikogo na utrzymaniu. Posiadany majątek stanowi mieszkanie o pow. [...] m2 , wchodzące w masę spadkową. Referendarz sądowy pismem z dnia [...]r. wezwał J.G. do uzupełnienia wniosku poprzez do przedłożenia następujących dowodów: - dowodu określającego kto jest właścicielem domu lub mieszkania w którym aktualnie zamieszkuje oraz kserokopii ostatniej decyzji dotyczącej podatku od wszystkich posiadanych nieruchomości, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymania domu bądź mieszkania i inne niezbędne wydatki z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających uzyskiwane dochody, - wyciągów lub wykazów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W wykonaniu ww. zobowiązania, J.G. oświadczył, że właścicielem domu jest ośmiu spadkobierców, nadto przedłożył umowę o pracę, z której wynika, że otrzymuje miesięcznie wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto, decyzję dot. waloryzacji emerytury żony, ustalającej wysokość świadczenia do wypłaty w kwocie [...] zł, decyzję dot. wymiaru podatku od nieruchomości za rok [...], rachunki za telefon, wodę i ścieki oraz gaz. Mając na uwadze powstałe na podstawie przesłanych dokumentów wątpliwości, celem dokładnego ustalenia rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy, pismem z dnia [...] r. dodatkowo zobowiązano J.G. do przesłania: - oświadczenia o wysokości pomocy materialnej otrzymywanej od członków rodziny, - zaświadczenia z właściwego urzędu wskazującego, kto jest zameldowany w lokalu położonym przy ul. [...], - oświadczenia, czy budynki pod działalność gospodarczą o pow. [...] m2 i pozostałe o pow. [...] m2 są wynajmowane w celu prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli tak to przesłanie umowy potwierdzającej ten fakt, - oświadczenia ile mieszkań i o jakiej powierzchni mieści się pod pojęciem budynki mieszkalne o pow. [...] m2 zawartym w decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, - oświadczenia, czy przesłane rachunki opłat za gaz, prąd wystawiane na adres ul. [...] dotyczą jednego mieszkania, czy dwóch różnych, - oświadczenia, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej, jeżeli tak to przesłanie decyzji potwierdzającej ten fakt w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Na wniosek J.G. zarządzeniem Sądu z dnia [...] przedłużono wnioskodawcy termin do złożenia dokumentów. W wyznaczonym terminie wnioskodawca oświadczył, że nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, otrzymywana od rodziny pomoc jest w formie zakupów żywności, czy lekarstw. Natomiast nie otrzymuje żadnych środków pieniężnych. W budynkach gospodarczych nie jest prowadzona żadna działalność gospodarcza, mieszkanie ma powierzchnię [...] m2, a przesłane rachunki dotyczą jednego lokalu. Ponadto, skarżący oświadczył, że posiada zadłużenie na rzecz ZUS-u w wysokości [...] zł. Odnośnie pozostałych punktów wezwania, skarżący nie udzielił odpowiedzi. Do pisma skarżący dołączył umowę o pracę z której wynika dochód [...] zł miesięcznie oraz decyzje ZUS z której wynika, że K.G. otrzymuje [...] zł emerytury. Skarżący dołączył również rachunki za gaz, TP, energię oraz decyzje ZUS-u o odmowie umorzenia zadłużenia, a także zaświadczenie, że lokal mieszkalny nr [...] składa się z trzech pokoi, piwnicy i pomieszczenia – warsztatu. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. WSA w Szczecinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienia oświadczając w nim, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w tej sprawie bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. Do zażalenia skarżący dołączył pismo z ZUS- u w [...], że K.G. przysługuje emerytura w wysokości [...] zł oraz dołączył zaświadczenie o zatrudnieniu na ½ etatu w A. R.G. i A. do umowy z dnia [...] z którego wynika zmiana wynagrodzenia na kwotę [...] zł. Postanowieniem WSA w Szczecinie zażalenie zostało odrzucone jako wniesione po terminie. Następnie, skarżący wniósł do NSA zażalenie na postanowienie o odrzuceniu jego zażalenia. NSA w Warszawie postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2010r. oddaliło ww. zażalenie. Zarządzeniem z dnia 15 października skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od zażalenia z dnia 4 listopada 2009 r. na postanowienie Sądu z dnia 21 października 2009 r. w kwocie 100 zł. W dniu [...] skarżący uiścił ww. kwotę. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2010 r. NSA w Warszawie oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 21 października 2009 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie WSA w Szczecinie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Pismem z dnia [...] J.G. wniósł o ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej i zwolnienie go od kosztów sądowych, w którym oświadczył, że nie jest w stanie ponieść kosztów adwokackich i sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie. Wniosek uzupełnił na urzędowym formularzu PPF z dnia [...] podając w nim, że wspólnie z żoną uzyskuje dochód [...] zł. Z kwoty tej ponoszone są następujące opłaty : [...] zł za nieruchomość, [...] zł za gaz, [...] zł za prąd, [...] zł za wodę, [...] za telefon, śmieci [...] zł. Nadto, ponoszone są wydatki na zakup lekarstw oraz z tytułu spłaty zadłużenia wobec ZUS. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, nie mają nikogo na utrzymaniu. Posiadany majątek stanowi mieszkanie, do której przysługuje im prawo własności do [...] części. Skarżący podał, że dochód rodziny stanowi emerytura żony w wysokości [...] zł i jego pensja w wysokości [...] zł. Na dowód powyższego skarżący dołączył odcinek emerytury i aneks do umowy o pracę. Skarżący dołączył również kopie rachunków za media. Zarządzeniem z dnia [...] r. Sąd wezwał do uzupełnienia ww. wniosku o prawo pomocy poprzez : - przedłożenie poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii PIT 11 wystawionego przez pracodawcę, - jednoznaczne wyjaśnienie zabudowy nieruchomości położonej przy ul. [...], w szczególności podanie ilości lokali mieszkalnych w budynku mieszkalnym i ich powierzchni, a także liczby osób zamieszkałych w poszczególnych lokalach mieszkalnych, podanie ile lokali usługowych i o jakiej powierzchni mieści się przy ul. [...] albowiem z decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za [...] r., znajdującej się w aktach sprawy, wynika, iż nieruchomość ta jest zabudowana budynkami mieszkalnymi o powierzchni [...] m.kw, budynkami pod działalność gospodarczą o pow. [...] m.kw. i pozostałymi budynkami o powierzchni [...] m.kw. (skarżący wyjaśnił dotychczas kwestię jednego lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m.kw.). W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył : kopię przekazu pocztowego emerytury żony na kwotę [...] zł, kopie rachunków, gaz, wodę, energię za [...] rok, kopie PIT 37 za [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje : Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudna sytuacje materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taka pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a.- prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto, podkreślić należy, że w rozpoznawanej sprawie był już rozpoznawany wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tej sytuacji ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie należało potraktować jako żądanie zmiany postanowienia z dnia 28 czerwca 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając na względzie powyższe, Sąd ocenił, czy okoliczności, które były brane pod uwagę przy ocenie poprzedniego wniosku o prawo pomocy uległy zmianie i czy są one wystarczające dla uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd zważył, że niewyjaśniona pozostała faktyczna kwestia dotyczącej budynków mieszkalnych o łącznej powierzchni [...] m2, albowiem nadesłał jedynie zaświadczenie o samodzielności lokalu nr [...] położonego w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...]. Oświadczenie skarżącego, że w budynkach pod działalność gospodarczą położonych w obrębie nieruchomości nie jest prowadzona żadna działalność gospodarcza, również mija się z prawdą, ponieważ z umowy o pracę przesłanej przez Niego, wynika, że działalność gospodarcza A. blacharstwo naprawa samochodów, sprzedaż części używanych R.G., prowadzona jest przy ul. [...]. Wnioskodawca nie przesłał również zaświadczenia o ilości osób zameldowanych pod wskazanym adresem. Ponadto, Sąd stwierdził, że przedstawione przez stronę rachunki dotyczą okresu za [...]r., tym samym nie są aktualne i nie mogą stanowić dowodu dla oceny obecnej sytuacji majątkowej skarżącego. Jednakże Sąd zwrócił uwagę, że zmieniła się sytuacja majątkowa skarżącego w związku ze zmianą zatrudnienia, w ten sposób, że aktualnie skarżący uzyskuje dochód w wysokości [...] zł, tak więc łączny dochód rodziny zmalał do kwoty [...] zł. Poprzednio dochód rodziny wynosił [...] zł. Powyższą okoliczność skarżący udokumentował aneksem do umowy i PIT 37. Niewątpliwie jest to okoliczność istotna przy ocenie stanu finansowego wnioskodawcy i uległa ona zmianie na niekorzyść strony. Sąd wziął również pod uwagę fakt istnienia zadłużenia skarżącego wobec ZUS-u w wysokości [...] zł. Sąd – mając na względzie zaistniałą zmianę w dochodzie strony oraz świadomość co do coraz większych kosztów utrzymania przeciętnej polskiej rodziny, a także biorąc pod uwagę istniejący na stanie skarżącego dług wobec ZUS- u - uznał, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania tj. kosztów sądowych i kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 w związku ze 165 P.p.s.a należało orzec, jak w sentencji.